Кіріспе

Морли Нельсон жылан өзенінің жыртқыш құстар ұлттық қорығында ұялайтын жыртқыш құстардың ең тығыз популяциясы кездеседі. Ұлттық қорғаныс аймағы (NCA) Бойз қаласынан оңтүстікке қарай 56 шақырым жерде, Айдахо штатындағы Snake өзенінің 81 шақырымдық бөлігі бойында орналасқан және Жерді басқару бюросы (Bureau of Land Management) басқарады. NCA жер аумағының көлемі бойынша төмендеу ретімен Ада, Элмор, Оуахи және Каньон округтерінде жатыр. 2009 жылғы «Жалпы жерді басқару заңының» 2301-тарауының 2301-бөлімі аймақты Морли Нельсон жылан өзенінің жыртқыш құстар ұлттық қорығы деп атады, бұл Морли Нельсонның, жыртқыш құстар жөніндегі сарапшы және жақтаушы, сондай-ақ ұлттық қорғаныс аймағының бастапқы құрылуын ынталандырған жетекші тұлғаның еңбегін мойындау мақсатында жасалды. Шамамен 14 000 жыл бұрын, соңғы мұз дәуірінен мұздықтар шегініп, Бонневилл көлі 51 800 шаршы шақырымдық аумақты алып, Айдахо штатындағы Ред-Рок асуында ең биік деңгейге жетті, нәтижесінде Бонневилл су тасқыны болды. Асудағы жұмсақ топырақ эрозияға ұшырағанда, көл Snake өзенінің жанартаулық жазығына және оның каньондарына құйылды. Бүгінде Snake өзені аймағына саяхатшылар үйдей үлкен тастар, тік каньондар және осы зор су тасқынынан қалған басқа да іздерді көре алады. Су тасқынының ең жоғары шығыны Swan Falls (қазіргі Swan Falls тоспасы) тұсында секундына 33 миллион куб футтқа жеткен. Snake өзенінің экожүйесінде климаттың, геологияның, топырақтың және өсімдіктердің бірегей үйлесімі жыртқыштар мен олжаның ерекше көптігін қамтамасыз етеді. Биік каньон қабырғаларында 15 түрлі түлкіні білдіретін 700-ден астам жыртқыш құстар жұптасып ұя салады. Тағы тоғыз жыртқыш түр Snake өзені аймағын көші-қон кезінде маусымдық аң ауру жерлері ретінде немесе қыстау орны ретінде пайдаланады. Birds of Prey NCA Солтүстік Американың жалғыз эндемик соколы – далалық соколы үшін ерекше маңызға ие. Аймақта түрдің белгілі популяциясының маңызды бөлігі қоныстанған. Өсімдік жамылғысы мен топырағы мол таулы жазықта мекендейтін, ұялайтын ұсақ сүтқоректілердің көптігі жыртқыш құстардың жоғары тығыздығын қамтамасыз етеді. Далалық соколдың негізгі олжасы – Пейут жер саяны, ондағы жер саяндарының ішіндегі ең көп таралған түрі (әрине, BLM мәліметтері бойынша, Birds of Prey NCA-ның кейбір бөліктерінде ең тығыз жер саяны популяциясы тіркелген). Далалық соколдардың ұя салу табыстылығы жер саяндарының санымен тығыз байланысты. Сол сияқты, алтын бүркіттер мен басқа да жыртқыш құстардың табысы қара құйрықты қоянның көптігіне байланысты. Бұдан өзге, мол олжа және терең топырақ әлемдегі ең тығыз бадджерлер популяциясының бірін қамтамасыз етеді (бір шаршы мильге дейін 11 бадджерге дейін). Snake өзеніндегі қайталама өрттер мен әскери жаттығулар жыртқыш құстарды қорғау үшін NCA құрылған жыртқыш құстар популяциясының олжа базасын өзгертті. Нәтижесінде, жыртқыш құстар популяциясы қазіргі таңда тәуекелде. Жерді басқару бюросының (BLM) зерттеулері NCA-да ұялайтын далалық соколдардың саны тарихи 230 жұптан бүгінгі күні шамамен 110 жұпқа дейін азайғанын көрсетіп отыр. Кратерлік сақиналар – бұл жанындағы симметриялы жанартаулық шұңқырлар және Нельсон жылан өзенінің жыртқыш құстар ұлттық қорығында орналасқан ұлттық табиғи ескерткіш.

Тарих

Табиғи құндылықтарымен қатар, Snake River Birds of Prey NCA маңызды мәдени құндылыққа ие. Жылан өзені аймағында адамдардың қоныстануы б.з.д. 10 000 жылға дейін жетеді. Бонневилл су тасқынынан кейін каньонға ірі, дөңгелек тастар түскен соң, алғашқы тұрғындар оларды петроглифтер салу үшін кенеп ретінде пайдаланған. Айдахо штатындағы ең көне және ең таңғажайып американдық археологиялық ескерткіштері NCA-да табылған. NCA сонымен қатар Орегон ұлттық тарихи жолының ең жақсы сақталған бөліктерін және 1860 жылдардағы алтын өндіру ошағынан қалған үш нысанды қамтиды, олар Ұлттық тарихи орындар тізіліміне енгізілген. Конгресс 1993 жылдың 4 тамызында Жылан өзенінің жыртқыш құстардың Ұлттық қорғау аймағын жариялады, бұл жыртқыш құстардың қоректену орындарын және аң ауру аумақтарын, сондай-ақ ұя салу орындарын қорғау қажеттігін көрсеткен екі онжылдық зерттеулерден кейін жасалды. АҚШ Конгресінің мәлімдемесіне сәйкес, NCA-ның мақсаты – "жыртқыш құстардың популяциясын және олардың мекендеу ортасын сақтау, қорғау және жақсарту". Қазіргі уақытта BLM NCA шегінде мал шаруашылығын, электр энергиясын өндіруді және Армия Ұлттық гвардиясының жаттығуларын жалғастыруға рұқсат береді.