Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мюррей Хилл көтерілісі, сондай-ақ Монреальдің қорқыныш түні деп те аталады, 1969 жылдың 7 қазанында Монреаль полициясының ереуілі кезінде Монреаль, Квебек қаласындағы 16 сағаттық наразылықтың нәтижесі болды.
The Murray Hill riot, also known as Montreal's night of terror, was the culmination of 16 hours of unrest in Montreal, Quebec during a strike by the Montreal police on 7 October 1969.
Өмірбаян
Полиция FLQ орналастырған бомбаларды зымыратып жою және жиі болатын наразылықтарды бақылаудан туындаған қиын жұмыс жағдайларына байланысты наразылыққа шықты. Монреаль полициясы Торонтодағы полицейлердің жалақысына сай келетін жалақыны көтеруді де қалады. Сонымен қатар, Монреаль мэрі Жан Драпэ, реформатор ретінде сайланып, жемқорлыққа қарсы күресу арқылы "қаланы тазартамын" деп уәде берген, бірақ ол өзінің алдыңғыларынан ешқандай айырмашылығы жоқ екенін көрсетті, көптеген адамдарды көңілі қалдырды. Драпэнің Монреаль тұрғындарының күнделікті өмірін жақсартуға тырысудың орнына Expo 67 сияқты әсем жобаларға назар аударуы да ашу-ызаны күшейтті. Журналист Ник Ауф дер Маур 1969 жылы Монреаль жұмысшыларының Драпэ қаланың көкжиегін билейтін жарқыраған модернистік ғимараттарды салуға ғана қызығушылық танытып, олардың уайымдары мен қажеттіліктеріне бейжай қарағанын сезінгенін жазды. Полиция констебльдің жылдық жалақысын 7300 доллардан 9200 долларға дейін көтеруді талап етті және Монреальдегі полицейлік қызмет Торонтодағыдан қауіптірек екенін мәлімдеді, себебі 1968 жылы қызмет барысында екі полицей қаза тапты, ал 1968 және 1969 жылдары Монреальде француз канадалықтары мен ағылшын канадалықтары арасындағы жиі болатын тәртіпсіздіктер қауіптілікті арттырды. 1968 жылдың ақпаны мен 1969 жылдың сәуірі аралығында Монреальде 41 қылмыстық құқық бұзушылық болды, бұл соңғы 15 жылдың ішіндегі көрсеткіштен асып түсті, себебі француз канадалық қылмыскерлердің жас буыны Монреальдің криминалды әлемінде дәстүрлі түрде билік еткен мафияның күшіне қарсы тұруға тырысты. Көптеген адамдар үшін Мюррей Хилл компаниясының монополиясы Драпэнің билігінің белгісі болды, онда билікке және ықпалға ие адамдар, бірақ жұмысшы такси жүргізушілері сияқты басқалар емес, қаладан жеңілдіктер алды. Мюррей Хилл компаниясының иелері ағылшын канадалықтары болды, бірақ көптеген такси жүргізушілері француз канадалықтары еді, бұл жағдай шиеленісті күшейтті. Такси жүргізушілері 1968 жылдың қыркүйегінде "Таксиді азат ету қозғалысын" (MLT) құрды, олар әуежайға бағытталған табысты такси маршрутын бір корпорацияның монополиясына айналдырғанына наразылық білдірді. Таксиді азат ету қозғалысы FLQ-мен байланысты болды, ол Монреальдің француз канадалық жұмысшы табын ағылшын канадалық капиталистер пайдаланып отырғанын, осының нәтижесінде Квебекті тәуелсіз социалистік мемлекетке айналдыру үшін күш қолдану арқылы революция жасау қажет екенін мәлімдеді.
Police were motivated to strike because of difficult working conditions caused by disarming FLQ planted bombs and patrolling frequent protests. Montreal police also wanted higher pay, commensurate with police earnings in Toronto. In addition, Montreal Mayor Jean Drapeau, who had been elected as a reformer who had promised to "clean up the city" by cracking down on corruption, turned out to be no different from his predecessors and left many people disillusioned. Drapeau's focus on grandiose projects such as Expo 67, instead of trying to improve the daily lives of Montrealers, had also added to the frustration. The journalist Nick Auf der Maur wrote that by 1969, the working class of Montreal had a feeling that Drapeau cared only about building the gleaming modernistic skyscrapers that dominated the city's skyline and was indifferent to its concerns and needs. The police wanted an annual salary for a constable to go from $7,300 to $9,200 and charged that policing in Montreal was more dangerous than in Toronto, with two officers being killed in the line of duty in 1968, and that the frequent rioting between French Canadians and English Canadians in Montreal in 1968 and 1969 added to the danger. Between February 1968 and April 1969, there were 41 gangland murders in Montreal, which was more than in the previous 15 years combined, as a younger generation of French Canadian criminals sought to challenge the power of the Mafia, which had traditionally dominated the Montreal underworld. To many, the monopoly held by the Murray Hill company was symptomatic of Drapeau's rule, in which those with power and influence, but not others, such as the working class taxi drivers, obtained favours from the city. The Murray Hill company's owners were English Canadians, but most of the taxi drivers were French Canadians, which added to the tension. The taxi drivers had formed the Mouvement de Libération du Taxi (MLT) in September 1968 to protest their rage at the lucrative airport taxi route being monopolised by one corporation at their expense. The Mouvement de Libération du Taxi was loosely linked to the FLQ, which argued that the French Canadian working class of Montreal was being exploited by English Canadian capitalists, which justified a violent revolution to make Quebec into an independent socialist nation.
Азаматтық тәртіпсіздік полиция шабуылға әкелді
1968 жылы Монреальде барлығы 75 адам өлтірілді, бұл қалаға «Канаданың адам өлтіру астанасы» деген атақ берді. 1968 жылғы 24 маусымда Сент-Жан Баптист күні болған көтеріліске Канада премьер-министрі Пьер Трюдоның, олардың басты қарсыласының, Квебек сепаратистерін ашуға шақырған қалаға сапары себеп болды. Содан кейін CEGEP студенттері университеттердегі қосымша оқу орындарын талап етіп, такси жүргізушілері Мюррей Хилл компаниясының таксилері мен автобустарының Дорвал әуежайындағы монополиясына наразылық білдірді. 1968 жылғы 30 қазанда шамамен 1000 наразылықшы, MLT басшылығымен немесе олардың ықпалымен, Дорвал әуежайын 250 таксимен блокадалады және мүмкіндік туғанда Мюррей Хилл компаниясының көліктерін өртеп жіберді. Такси жүргізушілерін қолдау ретінде FLQ Мюррей Хилл автобусына бомба орнатты, оны полиция жарылмай тұрып-ақ сөндірді, ал Вестмоунтта Мюррей Хилл компаниясының иелерінің біреуінің үйін жарылтты. 1969 жылдың алғашқы алты айында Монреальде 93 банкті тонау оқиғасы тіркелді, ал 1968 жылдың алғашқы алты айында – 48. 1969 жылдың қаңтар және ақпан айларында FLQ Монреальде 10 террористик бомбалық шабуыл жасады. 1968 жылдың тамызынан 1969 жылдың ақпанына дейін FLQ-мен байланысты 75 бомбалау оқиғасы болды. 1969 жылдың ақпан айында FLQ Монреаль қор биржасында (28 адам жарақат алды) және Монреальдегі Король баспасы кеңсесінде бомба жарылды. 1969 жылдың наурыз айында француз канадалықтарының қарқынды демонстрациялары басталды, олар Монреальдің ағылшын тілді элитасының дәстүрлі бекінісі болған Макгилл университетінің француз тіліндегі университет болуын талап етті. Бұл ағылшын канадалықтарының қарсы демонстрацияларына әкелді, олар Макгиллдің ағылшын тіліндегі университет ретінде қалуын қалады. Нааразылықтардың жетекшісі, Онтариодан келген марксистік саяси ғылымдар лекторы Стэнли Грей, француз тілін жақсы білмесе де, Макгилл университеті «англоэлитаризмді» тоқтату үшін француз тіліндегі университет болуы керек деп мәлімдеді және Квебек сепаратистік қозғалысынан қолдау алды. Екі апталық қақтығыстар мен наразылықтар барысында Макгилл университеті хаосқа ұласты, өйткені Квебек сепаратистері Макгилл Сенаты мен әкімшілігінің отырыстарына басып кіріп, «Революция! Квебек социалистінің ғұмыры ұзақ болсын! Бос Квебек өмір сүрсін!» сияқты ұрандарды айтты. «Opération McGill français» наразылықтарының шыңы 1969 жылғы 28 наурызда болды, сол күні Грей басқарыған 9 мыңға жуық квебектік сепаратистер тобы Макгиллге шабуыл жасауға тырысты және Макгиллден Грейдің тобын кампустан шығаруға шақырған полициямен қақтығысты. 1969 жылдың қыркүйегінде Сент-Леонардта итальяндық канадалықтар мен француз канадалықтары тіл мәселесіне байланысты төңкеріс жасады. Италиялық иммигрант ата-аналар мектептегі оқыту тілі ағылшын тілінен француз тіліне ауысқандықтан наразылық білдіріп, балаларын мектептен алып кетті. 1969 жылдың 10 қыркүйегінде 1500 француз канадалық ұлтшылдары мектеп бойкотына наразылық білдіру үшін қала маңындағы Кіші Италия ауданынан шерумен өтуге тырысты. Олар келген кезде итальяндықтар шеруге қатысушыларға шабуыл жасады, нәтижесінде түні бойы көшеде зорлық-зомбылық болды. 1969 жылдың қазан айының бірінші аптасында қала тағайындаған төрелік комитеті полиция қызметкерлерінің жалақысын 1180 долларға көтеру туралы шешім қабылдады, бұл полицияның заңсыз ереуілге шығуына себеп болды. Экспо-67 көрмесіне жасалған қаржылық инвестициялар және 1976 жылғы жазғы Олимпиада ойындарын қабылдауға жасалған бірдей тырысқандықтан Монреаль қаласының қарызы өте көп болды, бұл полиция қызметкерлерінің жалақысын көтеруге ақшаның жетіспеуіне әкелді.
Overall, there were 75 murders in Montreal in 1968, which gave the city the reputation as the "murder capital of Canada." Rioting on Saint Jean Baptiste Day on 24 June 1968 was triggered by Canadian Prime Minister Pierre Trudeau's, their bête noire, visit to the city angering Quebec separatists. Then came demonstrations by cégep students demanding more placements in the universities and taxi drivers protesting the monopoly of the Murray Hill company's taxis and buses at the Dorval Airport. On 30 October 1968, roughly 1,000 protesters were led or inspired by the MLT, blockaded Dorval Airport with 250 taxis, and burned Murray Hill company vehicles when they were presented with the opportunity. As a show of support for the taxi drivers, the FLQ had planted a bomb in a Murray Hill bus, which was defused by the police before it could go off, and had blown up the home of one of the owners of the Murray Hill company in Westmount. In the first six months of 1969, there were 93 bank robberies in Montreal, compared to 48 bank robberies in the first six months of 1968. In January and February 1969, the FLQ staged 10 terrorist bombings in Montreal. Between August 1968 and February 1969, there were 75 bombings linked to the FLQ. In February 1969, the FLQ set off bombs at the Montreal Stock Market (injuring 28 people) and at the offices of the Queen's Printer in Montreal. March 1969 saw the outbreak of violent demonstrations by French Canadians, who demanded for McGill University, a traditional bastion of Montreal's English speaking elite, to be transformed into a French language university. That led to counterdemonstrations by English Canadians to keep McGill an English language university. The leader of the protests, a part time Marxist political science lecturer from Ontario named Stanley Gray, ironically could barely speak French but declared that McGill must become a French language university to end "Anglo elitism" and rallied support from the Quebec separatist movement. Over two weeks of clashes and protests, McGill was reduced to chaos as Quebec separatists stormed into the meetings of the McGill's Senate and administration chanting such slogans as "Révolution! Vive le Québec socialiste! Vive le Québec libre!". The climax of the Opération McGill français protests occurred on the evening of 28 March 1969, when a 9,000 strong group of Quebec separatists, led by Gray, tried to storm McGill and clashed with the police officers, who had been asked by McGill to keep Gray's group off the campus. In September 1969, rioting broke out in the suburb of Saint Léonard between Italian Canadians and French Canadians over the language issue. Italian immigrant parents had kept their children from school to protest the fact that the language of school instruction was now French, instead of English, and on 10 September 1969, a group of 1,500 French Canadian nationalists attempted to march through the suburb's Little Italy district to protest the school boycott. Upon their arrival, the marchers were attacked by the Italians, leading to a night of violence on the streets. In the first week of October 1969, the arbitration committee appointed by the city ruled that the police would receive a pay increase of $1,180, which led to the police going on an illegal wildcat strike. Because of the financial investment in Expo 67 and the simultaneous bidding to host the 1976 Summer Olympics, the city of Montreal was already heavily in debt, which left little money for pay increases for the police.
Көтеріліс
1969 жылғы 7 қазанда таңертең Монреальдегі 17 полиция бөлімшесі бос қалды, себебі полиция қызметкерлері «оқу күні» деп аталатын Пауль Сове Аренасына жиналды. Өрт сөндірушілер де спонтанды ереуілге қосылды. Провинциялық үкімет Сюрете ду Квебектен 400 офицерді Монреальге таңертең жіберді, ал Квебек премьер-министрі Жан Жак Бертран Ұлттық Ассамблеяның төтенше сессиясын шақырып, жұмысқа оралу заңын қабылдауға тырысты. Күннің соңына қарай үкімет тәртіпті орнату үшін Монреальге тағы 400 Квебек қауіпсіздігі офицерін жіберуге мәжбүр болды. Полиция ереуілде болғандықтан, МЛТ-ға жататын көңілі толмаған такси жүргізушілерінің тобы сағат 18:00 шамасында қала әкімдігі алдына жиналды, полиция ереуілін қолдады және Дрейпоны сыбайлас деп айыптаған баннерлерді көтерді. Жиыннан кейін такси жүргізушілері конвой құрды, оны Монреальдің көптеген заңсыз мотоцикл клубтарының ішіндегі ең қатыгез – Попэйс мотоцикл клубы сүйемелдеді. Конвойға журналистер мен FLQ мүшелері қосылды, олар Квебектің тәуелсіздігін талап ететін баннерлерді алып жүрді. Көшеде конвой Мюррей Хилл лимузинімен кездесті, ол тоқтауға мәжбүр болды. Жүргізуші мен жолаушыларға кетуге рұқсат берілді, содан кейін такси жүргізушілері мен Попэйс машинаны қиратты. Такси жүргізушілері, Попэйс және FLQ Гриффинтаундағы Мюррей Хилл гаражының айналасына жиналып, Мюррей Хиллдің Дорвал әуежайындағы монополиясына наразылық білдірді. Квебек Сюреті гаражға қарай шеруді тоқтатуға тырысқанда, Монреаль полициясының ереуілшілері олардың жолын кесті. Көптеген такси жүргізушілері Молотов коктейльдерімен қаруланған және Мюррей Хилл компаниясының гаражын өртеп жіберуге ниетті болды. Мюррей Хилл штаб-пәтерінде жастар терезелерге тас пен кірпіш лақтырып, содан кейін Молотов коктейльдерін тастады. Бір мерген атыс ашты, нәтижесінде бір наразы атысқа жауап берді. Мюррей Хиллдің күзетшілері 12 калибрлі мылтықпен қаруланған және бірнеше адам ауыр жарақат алды. Бір жас жігіт Мюррей Хилл таксисін бес лимузин мен үш автобустың қатарына кіргізіп жіберді. Квебек Сюретінің сегіз офицерін такси жүргізушілері қоршап алды, ал «Ла Пресс» газетінің тілшісі жазғандай, «айқайлап, ұрып-соғып, фуражкаларын ауаға лақтырып, белгілерін жыртып алды». Сюрете капралы Роберт Дюма күзетшілер мен үй иесінің ұлы төбеден атқан оқтан қаза тапты. Автобустар аударылып, өртеніп кетті. Мюррей Хилл гаражындағы жағдай ушыққанда, қаладағы Сюрете ду Квебек офицерлерінің көп бөлігі оған баруға бұйрық берілді, бұл қаланың қалған бөлігін қорсыз қалдырды. Көпшілік терезелерді сындырып, дүкендерді тонауға кірісті. Атап айтқанда, көпшілік Дрейпоға тиесілі Le Vaisseau d'Or жоғары деңгейдегі мейрамханасын нысанаға алды, ол толығымен қиратылып, тоналды. Сонымен қатар, Мюррей Хилл компаниясының, Макгилл университетінің және Монреальдегі IBM кеңсесінің тауар жинау пункттері де тоналды. Қарулы бетперделі адамдар банктерді жүйелі түрде тонауға кірісті, бірақ көптеген банкирлер күні бұрын қолма-қол ақшаның минималды мөлшерде болуын қамтамасыз еткендіктен, шығынды шектеді. Банке д'Эпарнье банкісінің бір филиалы бұлай істемегендіктен, үш бетперделі адам кіргенде 28 845 доллар жоғалтты. 1969 жылғы 8 қазанда «Монреаль газеті» газетінде былай деп жазылды: «Өрттер, жарылыстар, шабуылдар және атыс-шабыс Монреаль тұрғындарын үйде тығылып қалдырды, өйткені террорлық билік қаланы хаос шетіне әкелді және армияның көмегіне шақырды. Көптеген тонаушылар кеше түнгі Монреальдің орталық бөлігіндегі қонақ үйлерге, банктерге, дүкендерге және мейрамханаларға тас лақтырып, терезелерін сындырды. Мыңдаған көрермендер дүкендердің терезелерінен тауарларды алып жатқан тонаушыларды бақылап отырды». Дүкендерді тонаған көптеген жас француз канадалықтары Монреальдегі ағылшын канадалық азшылықтың экономикалық үстемдігіне қарсы ереуілдеп жатқанын мәлімдеді және сепаратистік ұрандарды айқайлады. Осылай дегеніне қарамастан, тонаушылар француз канадалықтарға және ағылшын канадалықтарға тиесілі дүкендерді ажыратпады. Күні аяғына қарай әртүрлі дүкендерден 500 мың доллардан астам тауар тоналып, 100 адам тұтқындалды.
On the morning of 7 October 1969, all 17 police stations across Montreal were deserted as the policemen gathered at the Paul Sauvé Arena for what was called a "day of study." The firefighters also joined in the wildcat strike. The provincial government posted 400 officers from the Sûreté du Québec to Montreal in the morning, and Quebec Premier Jean Jacques Bertrand called an emergency session of the National Assembly to pass a back to work law. By the end of the day, the government had been forced to send another 400 Sûreté du Québec officers to Montreal to impose order. As the police were on strike, a crowd of disgruntled taxi drivers belonging to the MLT appeared outside of the City Hall at about 6 p. m. supported the police strike, and carried banners denouncing Drapeau as being corrupt. After the rally, the taxi drivers formed a convoy, which was escorted by the Popeyes Motorcycle Club, the most violent of Montreal's many outlaw biker clubs. Joining the convoy were journalists and members of the FLQ carrying banners demanding independence for Quebec. On the street, the convoy encountered a Murray Hill limousine, which was forced to stop. The passengers and the driver were allowed to leave, and the car was then smashed to pieces by the taxi drivers and the Popeyes. The taxi drivers, the Popeyes, and the FLQ congregated around the Murray Hill garage in Griffintown to protest Murray Hill's monopoly at the Dorval Airport. Attempts by the Sûreté du Québec to stop the procession towards the garage were stopped by striking Montreal policemen. Many of the taxi drivers were armed with Molotov cocktails and were intent upon burning down the Murray Hill company's garage. At the Murray Hill headquarters, young people began to throw rocks and bricks through the windows and then threw Molotov cocktails. A sniper opened fire, which led one demonstrator to return fire. The Murray Hill security guards were armed with 12 gauge shotguns and left several people seriously injured. One young man drove a Murray Hill cab into a row of five limousines and three buses. The eight officers from the Sûreté du Québec were surrounded by the taxi drivers and, as a journalist from La Presse wrote, "were shouted down, roughed up, had their caps thrown into the air, and their badges ripped off." Sûreté Corporal Robert Dumas was killed by shots fired from the roof by security guards and the owner's son. Buses were overturned and burned. As the situation at the Murray Hill garage escalated, the bulk of the Sûreté du Québec officers in the city were ordered to go there, which left the rest of the city exposed. Crowds began to smash windows and loot stores. In particular, the crowds targeted a high end restaurant owned by Drapeau, Le Vaisseau d'Or, which was thoroughly trashed and looted. Also targeted were pick up points owned by the Murray Hill company, McGill University, and the Montreal offices of IBM. Gangs of masked men, armed with guns, began systematically robbing the banks, but most bankers had made certain the day before that there was only a minimal amount of cash on hand and so limited their losses. One branch of the Banque d'Épargne that failed to do so lost $28,845, as three masked men smashed their way in. The Montreal Gazette reported on 8 October 1969: "Fires, explosions, assaults and a full pitched gun battle kept Montrealers huddled indoors as the reign of terror brought the city to the edge of chaos and resulted in the call for the Army help Hundreds of looters swept through downtown Montreal last night as the city suffered one of the worst outbreaks of lawlessness in its history. Hotels, banks, stores and restaurants around the Ste Catherine Peel Street axis had their windows smashed by rock tossing youths. Thousands of spectators looked on as looters casually picked goods out of store front windows." Many of the young French Canadians who looted the stores claimed to be striking against the economic domination of Montreal's English Canadian minority and chanted separatist slogans. Despite that claim, the looters did not distinguish between stores owned by French Canadians and those of English Canadians. By the end of the day, over $500,000 in goods had been looted from various stores, and 100 people had been arrested.
Үкіметтің жауабы
Көтеріліс жалғасып жатқанда Квебектің Ұлттық Ассамблеясы полицияны жұмысына қайтаруға мәжбүрлейтін шұғыл заң қабылдады. Британдық Солтүстік Америка Актінің "Азаматтық билікке көмек көрсету" тармағы бойынша Квебек премьер-министрі Жан Жак Бертран федералды үкіметтен Канада армиясын Монреальге жөнелтуді сұрады. Монреальге Валькартьеден әскерилер дереу тәртіп орнату үшін жіберілді. Монреальге жіберілген әскерлер "Ван Дус" (француз тілінде "22" деген сөзден шыққан) деп белгілі, Корольдік 22-полктан еді – бұл Канаданың ең танымал француз-канад полкі және армиядағы ең көп награда алған бөлімдердің бірі. Түн ортасынан кейін армияның орналасуы қаос пен зорлық-зомбылықты тоқтатты және қала тұрғындарының көпшілігіне жеңілдік әкеліп, қалаға тәртіпті қайтарды.
As the riot was ongoing, the National Assembly of Quebec passed an emergency law forcing the police back to work. Under the "Aid to Civil Power" provision of the British North America Act, Quebec Premier Jean Jacques Bertrand requested for the federal government to deploy the Canadian Army to Montreal. Soldiers were rushed from Valcartier to Montreal to patrol the streets to impose order. The troops sent to Montreal were from the Royal 22nd Regiment, better known as the "Van Doos" (from the French word for 22), Canada's most famous French Canadian regiment and one of the most decorated in the army overall. The deployment of the army shortly after midnight ended the chaos and violence and returned order to the city, to the relief of most residents.
Салдары
Қауіпсіздік орнаған кезде 108 адам тұтқындалған еді. Монреаль қаласының полиция күшін басқарудағы нашарлығы 1970 жылы Монреаль қалалық қауымдастығының құрылуына түрткіс болды. Монреаль полицияға жалақыны көтере алмайтындықтан, провинциялық үкімет Монреаль аралының барлық ауманына бір полиция күшін – SPCUM құру арқылы мәселені шешті, бұл Монреальдің бай елді мекендері қаланың қауіпсіздігіне қаржылай қатысуын қамтамасыз етті. SPCUM 2000 жылғы муниципалитеттердің бірігуінен кейін 2002 жылы SPVM болып өзгерді. Мюррей Хилл Дорвал әуежайындағы монополиясын жоғалтты. Осы оқиға Марк Карбоно мен Жак Ланктоны радикалды идеяларға жетеледі, олар кейін Қазан дағдарысына қатысты.
When order was restored, 108 people had been arrested. The inability of the City of Montreal to manage its police force was a driving factor behind the creation of the Montreal Urban Community in 1970. As Montreal could not afford a pay increase for the police, the provincial government resolved the issue by creating a new police force for the entire Island of Montreal, the SPCUM, which ensured that the wealthy suburbs of Montreal would participate to the costs of policing the city. The SPCUM became the SPVM in 2002, following the 2000 municipal mergers. Murray Hill also lost its monopoly at Dorval Airport. The incident radicalized Marc Carbonneau and Jacques Lanctôt, who then took part in the October Crisis.