Кіріспе

Грузия мен Ресейдегі тау Жаңға немесе Жаңғи Тау немесе Джанғи Тау ( ; Lang ru, Džangi Tau) – Үлкен Кавказ тау жотасының орталық бөлігіндегі шың. Таудың үш шыңы бар: негізгі шыңы – теңіз деңгейінен биіктігі жоғары Жәңгі Тау, батыс шыңы – биіктігі жоғары, және шығыс шыңы – биіктігі жоғары. Тау Грузияның Сванетиясы және Ресейдің Кабардин-Балқариясы шекарасында орналасқан. Таудың беткейлері күшті мұздықтармен жабылған. Олар мұз қаптарының астында жасырылған, белсенді емес жанартауларымен әйгілі.

Тарих

1888 жылдың 12 қыркүйегінде ағылшын альпинисі Джон Гарфорд Кокин швейцариялық гидтер Ульрих Альмер мен Кристиан Ротпен бірге алғашқы болып Шығыс Жангаға шықты, олар бірнеше күн бұрын басты жотаға көтерілген, кейін Ушба және Дых Тауға да шабуыл жасаған. Ең қиын, 5B категориясы (орыс жүйесі бойынша) маршруты (оңтүстік-батыс қабырғасы) алғаш рет грузин альпинистері (Гриша Гулбани бастаған, Георгий Бердзенішвили, Джокия Гугава, Созар Гугава, Ило Кавлашвили, Сулико Хабеишвили) жүзеге асырды. Бас Жанғаға алғаш көтерілу де шетелдік альпинистерге тиесілі. 1935 жылдың 23 шілдесінде Р. Шварцгрубер (топ жетекшісі), В. Марини, Ф. Перингер және басқалар, соның ішінде Талер солтүстік-шығыс қырқасының шыңына (5A категориясы, орыс жүйесі бойынша) көтерілді. Халде мұздығы арқылы тек бір ғана жол өтеді. 1965 жылы Гиви Картвелишвили (топ жетекшісі), Тамаз Баканидзе, Нұғзар Бакрадзе, Бесик Бакрадзе, Тенгиз Беришвили және Димитрий Шарашенізде КСРО чемпионаты бағдарламасы бойынша оңтүстік қабырға арқылы басты қабырғаның шыңына жетті. Батыс Жанга – тау массивінің ең қол жетімсіз шыңдарының бірі. "Мұз және қар көшкіні" қаупіне байланысты солтүстік жағынан оған шабуыл жасау мүмкін емес. Халде мұздығынан екі маршрут бар (1960 жылы Отар Хазарадзе, 1964 жылы И. Реформаторский).