АҚШ-Израиль қарым-қатынастары: Стратегиялық серіктестік және қолдау тарихы
Israel–United States relations
АҚШ-Израиль қарым-қатынасы: 1960 жылдан бері қолдау, көмек көлемі ($150 млрд), Ближний Шығыстағы саясаттағы рөлі. Израильге әскери көмек туралы толық ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1960 жылдан бері АҚШ Израильді күшті қолдап келеді. Ол Израиль мен көршілес араб мемлекеттері – әсіресе Иордания, Ливан, Египет – арасындағы жақсы қарым-қатынасты дамытуда маңызды рөл атқарды, сондай-ақ Сирия және Иран сияқты елдердің қастандықтарын тойтарды. Израильмен қарым-қатынас АҚШ үкіметінің Таяу Шығыстағы сыртқы саясатының маңызды бөлігі болып табылады, ал АҚШ Конгресі осы қолдаушы қарым-қатынасты сақтауға ерекше мән береді. Израиль – АҚШ-тың шетелдік көмектің ең ірі жиынтық алушысы: 2022 жылдың ақпан айына дейін АҚШ Израильге 150 миллиард АҚШ долларын (инфляцияға түзетілмеген) көмек ретінде берген. 1999 жылы АҚШ үкіметі Израильге жыл сайын кем дегенде 2,7 миллиард АҚШ долларын әскери көмек ретінде беруге міндеттенді, 2009 жылы бұл көрсеткіш 3 миллиард долларға, ал 2019 жылы кем дегенде 3,8 миллиард долларға дейін артты. Қаржылық және әскери көмекке қоса, АҚШ саяси қолдауды да кең көлемде көрсетеді. БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің вето құқығын Израильді айыптауға бағытталған қарарларға қарсы 42 рет пайдаланған, жалпы вето қолданылған 83 рет ішінде. 1991 мен 2011 жылдар аралығында АҚШ қолданған 24 ветоның 15-і Израильді қорғау үшін қолданылды. 2021 жылғы мәліметтер бойынша, АҚШ БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің тұрақты мүшесі ретінде Голан биіктерін Израильдің басып алынбаған аумағы деп мойындаған жалғыз мемлекет болып қала береді, Иерусалимді Израильдің астанасы деп мойындады және 2018 жылы елшілігін Тель-Авивтен көшірді. Израиль АҚШ-тың НАТО-ға мүше емес, бірақ маңызды одақтасы ретінде танылған, Таяу Шығыста Мысырдан басқа осындай мәртебеге ие ел жоқ. Екіжақты қарым-қатынастар 1948 жылы еврей мемлекетін құруға қатысты американдық симпатия мен қолдау саясатынан басталып, бүгінде аймақтағы бәсекелес мүдделерге қарсы ықпалды теңестіруге тырысатын күшті, бірақ шағын мемлекет пен әлемдік держава арасындағы серіктестікке айналды, атап айтқанда Ресей және оның одақтастары. Кейбір сарапшылар Израильдің АҚШ үшін стратегиялық маңызы зор одақтас екенін, ал бұл қарым-қатынас АҚШ-тың Таяу Шығыстағы ықпалын күшейтеді деп санайды. Олар Израиль ұсынған әскери база АҚШ-тың әскери көмегінің шығындарын ақтайды және Израильді «Таяу Шығыстағы Американың әскери кемесі» деп атайды.
Since the 1960s, the United States has been a strong supporter of Israel. It has played a key role in the promotion of good relations between Israel and its neighbouring Arab states—notably Jordan, Lebanon, Egypt—while holding off hostility from countries such as Syria and Iran. Relations with Israel are an important factor in the U. S. government's overall foreign policy in the Middle East, and the U. S. Congress has placed considerable importance on the maintenance of a supportive relationship. Israel is the largest cumulative recipient of U. S. foreign aid: up to February 2022, the US had provided Israel US$150 billion (non inflation adjusted) in assistance. In 1999, the US government signed a commitment to provide Israel with at least US$2.7 billion in military aid annually for ten years; in 2009 it was raised to $3 billion; and in 2019 raised to a minimum of US$3.8 billion. In addition to financial and military aid, the US provides large scale political support, having used its United Nations Security Council veto power 42 times against resolutions condemning Israel, out of 83 times in which its veto has been used. Between 1991 and 2011, out of the 24 vetoes invoked by the US, 15 were used to protect Israel. as of 2021, the United States remains the only permanent member of the United Nations Security Council to have recognized the Golan Heights as non occupied Israeli sovereign territory, recognized Jerusalem as the capital of Israel, and moved its embassy there from Tel Aviv in 2018. Israel is designated by the United States as a major non NATO ally, the only country in the Middle East other than Egypt to have this designation. Bilateral relations have evolved from an initial American policy of sympathy and support for the creation of a Jewish homeland in 1948, to a partnership that links a small but powerful state with a superpower attempting to balance influence against competing interests in the region, namely Russia and its allies. Some analysts maintain that Israel is a particularly strategic ally for the United States, and that relations with the former strengthen the latter's influence in the Middle East. They argue the military foothold offered by Israel justifies the expense of American military aid, referring to Israel as "America's aircraft carrier in the Middle East".
Тарих
Америкалық еврейлер арасында сионизмді қолдау 1912 жылдан бастап Луис Брандейстің Америка сионистер федерациясына қатысы мен 1914 жылы Жалпы сионисттік істер жөніндегі Уақытша атқару комитетінің құрылуына дейін минималды болды; оған Сионисттік ұйым "жақсырақ уақыт келгенше, барлық сионисттік мәселелерді шешуге" уәкілеттік берді. Еуропадағы еврейлердің тағдырына көңіл бөлген және сионисттік мақсаттарға жағымды көзқарас білдірген Вудро Вильсон, Балфур декларациясының мәтініне оның жариялануына аз уақыт қалғанда келісім берді және 1919 жылдың 2 наурызында: "Мен одақтас елдердің, біздің үкіметіміз бен халқымыздың толық келісімімен Палестинада болашақ еврей мемлекеттігінің негізі салынады деп келіскеніне сенімдімін" деді. 1919 жылдың 16 сәуірінде ол АҚШ үкіметінің Балфур декларациясына "білдірген келісімін" растады. Вильсонның мәлімдемелері АҚШ Мемлекеттік департаментінің саясатын сионисттік мақсаттарға қарай өзгертуге әкелмеді. Дегенмен, АҚШ Конгресі 1922 жылдың 21 қыркүйегінде "Палестинада еврей халқы үшін ұлттық ошақ құруды" қолдайтынын білдірген алғашқы бірлескен резолюцияны – Лодж-Фиш резолюциясын қабылдады. Сол күні Ұлттар Лигасының Кеңесі Палестинаға мандат беру туралы келісімді бекітті. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде, АҚШ-тың сыртқы саясатының шешімдері көбінесе соғыстың талаптарымен диктантталған, жағдайдай әрекеттер мен шешімдер болғанда, Сионисттік қозғалыс 1942 жылдың мамырында Билтмор конференциясында дәстүрлі сионисттік саясаттан және оның жарияланған мақсаттарынан түбегейлі бас тарды. Палестинада еврейлердің "ұлттық ошағын" құруға бағытталған бұрынғы саясат жойылды; олардың орнына, басқа елдер сияқты, Ұлыбритания емес, АҚШ-пен ынтымақтаса отырып, "Палестина еврей мемлекеті ретінде құрылсын" деген жаңа саясат енгізілді. 1944 жылы Конгресс Палестинада еврей мемлекетін құруға АҚШ үкіметінің қолдауын жариялайтын екі резолюцияны қабылдауға тырысты, бірақ Соғыс және Мемлекеттік департаменттер соғыс кезеңіндегі факторлар мен еврей мемлекетін құруға қарсы арабтардың оппозициясы себепті оған қарсылық танытты. Резолюциялар тоқтатылды. Соғыстан кейін "жаңа соғыстан кейінгі кезеңде АҚШ Таяу Шығыстың саяси және экономикалық істеріне қарқынды араласты, бұл соғысқа дейінгі кезеңнің бейтараптық сипатынан өзгеше болды. Трумэн әкімшілігінде Америка Құрама Штаттары аймақтағы американдық мүдделердің түбірлі себептерін қамтамасыз ететін үш сала бойынша саясатын анықтауға және қалыптастыруға мәжбүр болды: кеңестік қауіп, Израильдің құрылуы және мұнай".
Support for Zionism among American Jews was minimal, until the involvement of Louis Brandeis in the Federation of American Zionists, starting in 1912 and the establishment of the Provisional Executive Committee for General Zionist Affairs in 1914; it was empowered by the Zionist Organization "to deal with all Zionist matters, until better times come". Woodrow Wilson, who was sympathetic to the plight of Jews in Europe and favorable to Zionist objectives (giving his assent to the text of the Balfour Declaration shortly before its release) stated on March 2, 1919, "I am persuaded that the Allied nations with the fullest concurrence of our own Government and people are agreed that in Palestine shall be laid the foundation of a future Jewish commonwealth" and on April 16, 1919, corroborated the U. S. government's "expressed acquiescence" in the Balfour Declaration. Wilson's statements did not result in a change in policy of the U. S. State Department in favor of Zionist aims. However, the US Congress passed the Lodge Fish resolution, the first joint resolution stating its support for "the establishment in Palestine of a national home for the Jewish people" on September 21, 1922. The same day, the Mandate of Palestine was approved by the Council of the League of Nations. During World War II, while US foreign policy decisions were often ad hoc moves and solutions dictated by the demands of the war, the Zionist movement made a fundamental departure from traditional Zionist policy and its stated goals, at the Biltmore Conference in May 1942. Previous stated policy towards establishing a Jewish "national home" in Palestine were gone; these were replaced with its new policy "that Palestine be established as a Jewish Commonwealth" like other nations, in cooperation with the United States, not Britain. Two attempts by Congress in 1944 to pass resolutions declaring US government support for the establishment of a Jewish state in Palestine were objected to by the Departments of War and State, because of wartime considerations and Arab opposition to the creation of a Jewish state. The resolutions were permanently dropped. Following the war, the "new postwar era witnessed an intensive involvement of the United States in the political and economic affairs of the Middle East, in contrast to the hands off attitude characteristic of the prewar period. In Truman's administration the United States had to face and define its policy in all three sectors that provided the root causes of American interests in the region: the Soviet threat, the birth of Israel, and petroleum."
Кеннеди мен Джонсон әкімшілігі (19611969)
Президент ретінде Кеннеди Израильмен қауіпсіздік байланыстарын құруды бастады және АҚШ-Израиль әскери одағының негізін қалады. Кеннеди саяси шешімін Ақ үй кеңесшілеріне негіздеп, араб әлеміне көбірек қызығушылық танытқан Мемлекеттік департаменттен жаңылды. Орталық мәселе – Израиль, Мысыр және Иордания арасында бөлінген палестиналықтардың мәртебесі. 1961 жылы Иордания, Сирия, Ливан және Мысырда 1,2 миллион палестиналық босқын тұрды. Алғашында Израильдің құрылуын қолдаған Совет Одағы енді қарсыласы болды және араб әлемінен қолдау күтті. Біріккен Ұлттар Ұйымының Бас Ассамблеясы көбінесе Израильге қарсы болды, бірақ Қауіпсіздік Кеңесінің барлық шешімдері Американың вето құқығымен қарастырылды. Халықаралық құқық бойынша, БҰҰ Бас Ассамблеясының қарарлары заңды міндеттеме емес, ал БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің қарарлары міндетті. Кеннеди бейтарап болуға тырысты, бірақ ішкі саяси қысым оны Израильді қолдауға итермеледі. Кеннеди Эйзенхауэр және Трумэн әкімшіліктерінің Израильге қатаң сақтанған қару-жарақ эмбаргосын тоқтатты. Израильді қорғауды моральдық және ұлттық міндеттеме деп бағалап, ол АҚШ пен Израиль арасындағы «ерекше қарым-қатынас» (Голда Меирге сипаттағандай) тұжырымдамасын алғаш рет енгізді. 1962 жылы президент Джон Кеннеди Израильге Hawk әуе шабуылына қарсы зымыранын сатты. Тель-Авив университетінің профессоры Абрахам Бен-Цви бұл сату Кеннедидің «1962 жылғы қарашадағы конгресс сайлауы алдында әкімшіліктің еврейлердің қолдауын сақтау және, мүмкіндігінше, кеңейту және нығайту қажеттілігінен туындады» деді. Шешім қабылданғаннан кейін Ақ үйдің өкілдері американдық еврей көшбасшыларына хабарлады. Алайда, тарихшы Закари Уоллес жаңа саясаттың негізінен Кеннедидің еврей мемлекетіне деген құрметіне байланысты болғанын айтады. Ол Таяу Шығыста тұрақтылықты қамтамасыз ету үшін Американың қолдауына лайық еді. Кеннеди Израиль үкіметін Димонадағы ядролық материалдар өндіруге қарсы ескертті, ол Таяу Шығыста ядролық қарулану жарысын тудыруы мүмкін деп сенді. Израиль үкіметі ядролық нысанның бар екенін жоққа шығарғаннан кейін, Дэвид Бен-Гурион 1960 жылғы 21 желтоқсанда Израиль Кнессетіне сөйлеген сөзінде Беер-Шебадағы ядролық нысанның мақсаты «құрғақ аймақтар мен шөл далаларындағы өсімдіктер мен жануарлар дүниесін зерттеу» екенін мәлімдеді. Бен-Гурион Нью-Йоркте Кеннедимен кездескенде, Димона қазіргі уақытта тұзды тазарту және басқа бейбіт мақсаттар үшін ядролық энергияны қамтамасыз ету үшін дамытылып жатыр деп мәлімдеді. 1962 жылы АҚШ және Израиль үкіметтері жылдық тексеру режиміне келісті. Осы тексеру саясатына қарамастан, 1965 жылғы наурыз айында АҚШ Сыртқы істер министрлігінің Таяу Шығыс мәселелері жөніндегі басқармасының директоры Роджер Дэвис Израильдің ядролық қару жасап жатыр деген қорытындыға келді. Ол Израильдің ядролық қаруға қол жеткізу мерзімі 1968-1969 жылдарға белгіленгенін айтты. 1966 жылы ирактық ұшқыш Мунир Редфа Кеңес Одағының МиГ-21 ұшағымен Израильге қонды, ұшақтағы ақпарат АҚШ-пен бірден бөлісті. Линдон Б. Джонсонның президенттігі кезінде АҚШ саясаты Израильді шын жүректен, бірақ ешқандай күмәнсіз қолдау көрсету бағытына өтті. 1967 жылғы алты күндік соғысқа дейін Джонсон әкімшілігі Израильдің шетелдік шабуылдан қорғану қажеттілігін түсінгенмен, АҚШ Израильдің жауабы теңестірілмеген және тұрақсыздыққа әкелуі мүмкін деп уайымдады. Израильдің 1966 жылғы Саму оқиғасынан кейін Иорданияға шабуыл жасауы АҚШ-ты қатты мазалады, өйткені Иордания да одақтас болды және Шығыс Гор магистральді каналын салу үшін 500 миллион доллардан астам көмек алды, ол кейінгі шабуылдарда іс жүзінде жойылды. Джонсон әкімшілігінің басты уайымы – аймақта соғыс басталса, АҚШ пен Совет Одағы оған тартылатын болады. Өңірдегі мемлекеттермен және Совет Одағымен жүргізілген дипломатиялық келіссөздер, соның ішінде «Қызыл телефонның» алғашқы қолданылуы соғысты болдырмауға мүмкіндік бермеді. Израиль Египет әуе күштеріне қарсы алдын ала соққы жасағанда, Мемлекеттік хатшы Дин Раск дипломатиялық шешімнің мүмкін екенін сезінгендіктен, көңілі қалды. Алты күндік соғыс кезінде Израиль ұшақтары мен торпедалық қайықтар АҚШ әскери-теңіз кемесі «Либертиді» Мысыр суларында шабуылдап, 34 адамды өлтіріп, 171 адамды жарақаттады. Израиль «Либертиді» египеттік «Эль Кусейр» кемесі деп қате санады және бұл оқиға «дос ату» салдарынан болды. АҚШ үкіметі осыны қабылдады, бірақ оқиға көп дау тудырды және кейбіреулер оның қасақана жасалғанына сенді. Алты күндік соғысқа дейін АҚШ әкімшіліктері жақпарушылық көрінісін болдырмау үшін көп күш жұмсады. «Американдық президенттер және Таяу Шығыс» еңбегінде Джордж Ленцзовски былай деп жазады: «Джонсонның президенттігі Американың Таяу Шығыстағы беделі мен орны тұрғысынан бақытсыз, тіпті трагедиялық болды», және бұл АҚШ-Израиль және АҚШ-Араб қарым-қатынастарындағы өрісқатар кезең болды. Ол Таяу Шығыстағы АҚШ-ты 1948 жылға дейін «батыстың ең танымал елі» ретінде қарағаннан, «онымен бірге жүретін сүйкімділік азайғанмен, Араб-Израиль Суэц дағдарысы кезінде Эйзенхауэрдің беделі көптеген Таяу Шығыс орташылдарына АҚШ, ең болмаса, әділ ел екенін көрсетті; бұл көзқарас Кеннеди президенттігі кезінде де сақталды; бірақ Линдон Б. Джонсонның президенттігі кезінде Америка саясаты Израильді қолдау бағытына бұрылды». Ол былай қосты: «1967 жылғы маусымдағы соғыс бұл әсерді растады және 1967 жылдан бастап (1990 жылы жазылған) АҚШ Таяу Шығыста ең сенімсіз, тіпті жек көрілетін елге айналды». Соғыстан кейін Вашингтонда көптеген араб мемлекеттерінің (әсіресе Египеттің) Советтерге қарай бұрылғаны қалыптасты. 1968 жылы Конгрестің күшті қолдауымен Джонсон Израильге Phantom истребителін сатуға келісім берді, бұл АҚШ-тың Израильдің көршілерінен әскери артықшылығын қолдауына үлгі болды. Алайда, АҚШ Ливан және Сауд Арабиясы сияқты араб мемлекеттеріне де әскери жабдықтарды жалғастырды, өңірдегі Советтердің қару сатуына қарсы тұру үшін. Израиль-Египет соғысы кезінде Израильдің арнайы жасақтары Советтер жасаған P-12 радар стансасын «Rooster 53» кодолық атымен операцияда басып алды. Бұрын белгісіз болған ақпарат кейін АҚШ-пен бөлісті. Франция үкіметі 1967 жылы Израильге қару-жарақ эмбаргосын салғанда, Израиль тыңшылары швейцариялық еврей инженерден Dassault Mirage 5 ұшағының жобаларын алып, IAI Kfir ұшағын жасады. Бұл жобалар да АҚШ-пен бөлісті.
As president, Kennedy initiated the creation of security ties with Israel, and he was the founder of the US–Israeli military alliance. Kennedy, basing his policy decision on his White House advisors, avoided the State Department with its greater interest in the Arab world. A central issue was the status of Palestinians, split among Israel, Egypt and Jordan. By 1961 there were 1.2 million Palestinian refugees living in Jordan, Syria, Lebanon, and Egypt. The Soviet Union, although it initially supported the creation of Israel, was now an opponent, and looking to the Arab world to build support. The United Nations General assembly was generally anti Israel, but all decisions were subject to American veto power in the Security Council. According to international law, UNGA resolutions are not legally binding while UNSC resolutions are. Kennedy tried to be evenhanded, but domestic political pressures pushed him to support Israel. Kennedy ended the arms embargo that the Eisenhower and Truman administrations had enforced on Israel. Describing the protection of Israel as a moral and national commitment, he was the first to introduce the concept of a 'special relationship' (as he described it to Golda Meir) between the U. S. and Israel. President John F. Kennedy in 1962 sold Israel a major weapon system, the Hawk antiaircraft missile. Professor Abraham Ben Zvi of Tel Aviv University argues that the sale resulted from Kennedy's "need to maintain – and preferably broaden and solidify – the base of Jewish support of the administration on the eve of the November 1962 congressional elections." As soon as the decision was made White House officials told American Jewish leaders about it. However, historian Zachary Wallace argues that the new policy was driven primarily by Kennedy's admiration of the Jewish state. It deserved American support in order to achieve stability in the Middle East. Kennedy warned the Israeli government against the production of nuclear materials in Dimona, which he believed could instigate a nuclear arms race in the Middle East. After the existence of a nuclear plant was initially denied by the Israeli government, David Ben Gurion stated in a speech to the Israeli Knesset on December 21, 1960, that the purpose of the nuclear plant at Beersheba was for "research in problems of arid zones and desert flora and fauna." When Ben Gurion met with Kennedy in New York, he claimed that Dimona was, for the time being, being developed to provide nuclear power for desalinization and other peaceful purposes. In 1962, the US and Israeli governments agreed to an annual inspection regime. Despite this inspection policy [agreement], Rodger Davies, the director of the State Department's Office of Near Eastern Affairs, concluded in March 1965 that Israel was developing nuclear weapons. He reported that Israel's target date for achieving nuclear capability was 1968–1969. In 1966, when defecting Iraqi pilot Munir Redfa landed in Israel flying a Soviet built MiG 21 fighter jet, information on the plane was immediately shared with the United States. During Lyndon B. Johnson's presidency, US policy shifted to a whole hearted, but not unquestioning, support for Israel. In the lead up to the Six Day War of 1967, while the Johnson Administration was sympathetic to Israel's need to defend itself against foreign attack, the US worried that Israel's response would be disproportionate and potentially destabilizing. Israel's raid into Jordan after the 1966 Samu Incident was very troubling to the US because Jordan was also an ally and had received over $500 million in aid for construction of the East Ghor Main Canal, which was virtually destroyed in subsequent raids. The primary concern of the Johnson Administration was that should war break out in the region, the United States and the Soviet Union would be drawn into it. Intense diplomatic negotiations with the nations in the region and the Soviets, including the first use of the Hotline, failed to prevent war. When Israel launched preemptive strikes against the Egyptian Air force, Secretary of State Dean Rusk was disappointed as he felt a diplomatic solution could have been possible. During the Six Day War, Israeli jets and torpedo boats attacked the USS Liberty, a US Navy intelligence ship in Egyptian waters, killing 34 and wounding 171. Israel stated that the Liberty was mistaken as the Egyptian vessel El Quseir, and it was an instance of friendly fire. The US government accepted it as such, although the incident raised much controversy, and some still believe it to be deliberate. Prior to the Six War Day, US administrations had taken considerable care to avoid giving the appearance of favoritism. Writing in American Presidents and the Middle East, George Lenczowski notes, "Johnson's was an unhappy, virtually tragic presidency", regarding "America's standing and posture in the Middle East", and marked a turning point in both US–Israeli and US–Arab relations. He characterizes the Middle Eastern perception of the US as moving from "the most popular of Western countries" before 1948, to having "its glamour diminished, but Eisenhower's standing during the Arab–Israeli Suez Crisis convinced many Middle Eastern moderates that, if not actually lovable, the United States was at least a fair country to deal with; this view of US fairness and impartiality still prevailed during Kennedy's presidency; but during Lyndon B. Johnson's presidency America's policy took a definite turn in the pro Israeli direction". He added: "The June war of 1967 confirmed this impression, and from 1967 on [writing in 1990] the United States emerged as the most distrusted if not actually hated country in the Middle East." Following the war, the perception in Washington was that many Arab states (notably Egypt) had permanently drifted toward the Soviets. In 1968, with strong support from Congress, Johnson approved the sale of Phantom fighters to Israel, establishing the precedent for US support for Israel's qualitative military edge over its neighbors. However, the US continued to provide military equipment to Arab states such as Lebanon and Saudi Arabia, to counter Soviet arms sales in the region. During the Israeli–Egyptian War of Attrition, Israeli commandos captured a Soviet built P 12 radar station in an operation code named Rooster 53. Previously unknown information was subsequently shared with the US. When the French government imposed an arms embargo on Israel in 1967, Israeli spies procured designs of the Dassault Mirage 5 from a Swiss Jewish engineer in order to build the IAI Kfir. These designs were also shared with the United States.
Сапалық әскери шеберлік
Сапалық әскери артықшылық (QME) – АҚШ сыртқы саясатындағы түсінік. АҚШ Израильдің сапалық әскери артықшылығын (QME) сақтауға міндеттенеді, яғни оған сандық артықшылығы бар қарсыластарды тойтаруға мүмкіндік беретін технологиялық, тактикалық және өзге де артықшылықтарды. Бұл саясат АҚШ-тың қазіргі заңдарында бекітілген.
Qualitative Military Edge (QME) is a concept in US foreign policy. The U. S. commits itself to maintain Israel's qualitative military edge (QME) – that is, the technological, tactical, and other advantages that allow it to deter numerically superior adversaries. This policy is defined in current US law.
1963 жылы Израиль мен АҚШ арасындағы қақтығыс
Израильская газета "Гаарец" сообщила в 2019 году, что весной и летом 1963 года лидеры Соединенных Штатов и Израиля – президент Джон Ф. Кеннеди и премьер-министры Давид Бен-Гурион и Леви Эшколь – вели напряженную борьбу воль над ядерной программой Израиля. Напряженность была незаметна для общественности обеих стран, и лишь немногие высокопоставленные чиновники с обеих сторон осознавали серьезность ситуации. По словам Юваля Неэмана, Эшколь, преемник Бен-Гуриона, и его соратники рассматривали Кеннеди как предъявившего Израилю реальный ультиматум. По словам Неэмана, бывший командующий ВВС Израиля генерал-майор (в запасе) Дан Толко́вский всерьез опасался, что Кеннеди может отправить американских десантных войск в Димону, где находится ядерный комплекс Израиля. 25 марта 1963 года президент Кеннеди и директор ЦРУ Джон Маккоун обсудили израильскую ядерную программу. По словам Маккоуна, Кеннеди поднял "вопрос о приобретении Израилем ядерных возможностей", и Маккоун предоставил Кеннеди оценку Кента об ожидаемых негативных последствиях ядерной гонки Израиля. По словам Маккоуна, Кеннеди затем поручил советнику по национальной безопасности МакДжорджу Банди руководить госсекретарем Дином Раском, в сотрудничестве с директором ЦРУ и председателем АЭК, для представления предложения "о том, как можно установить ту или иную форму международных или двусторонних гарантий США для защиты от упомянутой угрозы". Это также означало, что "следующая неофициальная инспекция израильского реакторного комплекса [должна] быть проведена незамедлительно и [быть] максимально тщательной". Как заявил Юваль Неэман, Эшколю и его советникам сразу стало ясно, что требования Кеннеди подобны ультиматуму и, следовательно, представляют собой назревающий кризис. Ошеломленный Эшколь в своем первом и предварительном ответе 17 июля запросил дополнительное время для изучения вопроса и проведения консультаций. Премьер-министр отметил, что надеется на укрепление дружбы между США и Израилем в период его пребывания у власти, но "Израиль сделает то, что должен для своей национальной безопасности и защиты своего суверенитета". Барбур, очевидно, желая смягчить резкость письма, заверил Эшколя, что заявление Кеннеди было "фактическим": критики тесных отношений между США и Израилем могут осложнить дипломатические отношения, если Димона останется без инспекции. Египтяне приняли план Роджерса, но израильтяне разделились и не приняли его; они не получили достаточной поддержки в "правительстве единства". Несмотря на доминирование лейбористов в коалиции, официальное принятие резолюции 242 Совета Безопасности ООН и "мир в обмен на вывод войск" ранее в этом году, Менахем Бегин и правый альянс "Гахал" категорически выступали против вывода войск с палестинских территорий; вторая по величине партия в правительстве ушла в отставку 5 августа 1970 года. В конечном итоге план также провалился из-за недостаточной поддержки Никсоном плана своего госсекретаря, который вместо этого предпочел позицию своего советника по национальной безопасности Генри Киссинджера не продолжать эту инициативу. Прорыва не произошло даже после того, как президент Садат Египта в 1972 году неожиданно выслал советских советников из Египта и снова сигнализировал Вашингтону о своей готовности к переговорам. 28 февраля 1973 года во время визита в Вашингтон, округ Колумбия, тогдашний премьер-министр Израиля Голда Меир согласилась с мирным предложением тогдашнего советника по национальной безопасности США Генри Киссинджера, основанным на принципе "безопасность в обмен на суверенитет": Израиль примет египетский суверенитет над всем Синаем, а Египет примет израильское присутствие в некоторых стратегических районах Синая. Советы начали повторно снабжать арабские силы, в основном Сирию. Мейр попросила Никсона о помощи с поставками оружия. После того, как Израиль перешел в состояние полной ядерной готовности и загрузил свои боеголовки в ожидающие самолеты, Никсон приказал начать полномасштабную стратегическую операцию по доставке оружия и припасов в Израиль; этот последний шаг иногда называют "воздушным мостом, который спас Израиль". Однако к тому времени, когда прибыли поставки, Израиль начал брать верх. США и Советский Союз снова опасались, что их втянут в ближневосточный конфликт. После того, как Советы пригрозили вмешательством в поддержку Египта, после продвижения Израиля за линии прекращения огня, США повысили уровень боевой готовности (DEFCON) с четырех до трех, что является самым высоким уровнем в мирное время. Это произошло после того, как Израиль заблокировал Третью армию Египта к востоку от Суэцкого канала. Киссинджер понял, что ситуация предоставляет Соединенным Штатам огромную возможность - Египет полностью зависел от США, чтобы предотвратить уничтожение Израилем армии, которая теперь не имела доступа к еде или воде. Эту позицию позже можно было использовать для того, чтобы позволить Соединенным Штатам выступить посредником в споре и вытеснить Египет из-под советского влияния. В результате Соединенные Штаты оказали огромное давление на израильтян, чтобы они воздержались от уничтожения окруженной армии. В телефонном разговоре с израильским послом Симхой Диниц Киссинджер сказал послу, что уничтожение Третьей египетской армии "не является вариантом". Египтяне позже отозвали свой запрос о поддержке, и Советы согласились. После войны Киссинджер оказал давление на израильтян, чтобы они вывели войска с арабских территорий; это способствовало первым этапам прочного израильско-египетского мира. Американская поддержка Израиля во время войны способствовала нефтяному эмбарго ОПЕК против Соединенных Штатов в 1973 году, которое было снято в марте 1974 года.
Israeli newspaper Haaretz reported in 2019 that, throughout the spring and summer of 1963, the leaders of the United States and Israel – President John F. Kennedy and Prime Ministers David Ben Gurion and Levi Eshkol – were engaged in a high stakes battle of wills over Israel's nuclear program. The tensions were invisible to the publics of both countries, and only a few senior officials, on both sides, were aware of the severity of the situation. According to Yuval Ne'eman, Eshkol, Ben Gurion's successor, and his associates saw Kennedy as presenting Israel with a real ultimatum. According to Ne’eman, the former Israel Air Force commander Maj. Gen. (res.) Dan Tolkowsky, seriously entertained the fear that Kennedy might send U. S. airborne troops to Dimona, the home of Israel's nuclear complex. On March 25, 1963, President Kennedy and CIA Director John A. McCone discussed the Israeli nuclear program. According to McCone, Kennedy raised the "question of Israel acquiring nuclear capability," and McCone provided Kennedy with Kent's estimate of the anticipated negative consequences of Israeli nuclearization. According to McCone, Kennedy then instructed National Security Adviser McGeorge Bundy to guide Secretary of State Dean Rusk, in collaboration with the CIA director and the AEC chairman, to submit a proposal "as to how some form of international or bilateral U. S. safeguards could be instituted to protect against the contingency mentioned." That also meant that the "next informal inspection of the Israeli reactor complex [must] be undertaken promptly and be as thorough as possible." As Yuval Ne’eman stated, it was immediately apparent to Eshkol and his advisers that Kennedy's demands were akin to an ultimatum, and thus constituted a crisis in the making. A stunned Eshkol, in his first and interim response, on July 17, requested more time to study the subject and for consultations. The premier noted that while he hoped that U. S Israeli friendship would grow under his watch, "Israel would do what it had to do for its national security and to safeguard its sovereign rights." Barbour, apparently wanting to mitigate the bluntness of the letter, assured Eshkol that Kennedy's statement was "factual": Critics of strong U. S. Israel relations might complicate the diplomatic relationship if Dimona was left uninspected. The Egyptians accepted the Rogers Plan, but the Israelis were split and did not; they failed to get sufficient support within the "unity government". Despite the Labor dominant Alignments, formal acceptance of UN 242 and "peace for withdrawal" earlier that year, Menachem Begin and the right wing Gahal alliance were adamantly opposed to withdraw from the Palestinian Territories; the second largest party in the government resigned on August 5, 1970. Ultimately, the plan also failed due to insufficient support from Nixon for his Secretary of State's plan, preferring instead the position of his National Security Advisor, Henry Kissinger, not to pursue the initiative. No breakthrough occurred even after President Sadat of Egypt in 1972 unexpectedly expelled Soviet advisers from Egypt, and again signaled to Washington his willingness to negotiate. On February 28, 1973, during a visit in Washington, D. C., the then Israeli prime minister Golda Meir agreed with the then U. S. National Security Advisor Henry Kissinger's peace proposal based on "security versus sovereignty": Israel would accept Egyptian sovereignty over all Sinai, while Egypt would accept Israeli presence in some of Sinai strategic positions. The Soviets began to resupply Arab forces, predominantly Syria. Meir asked Nixon for help with military supply. After Israel went on full nuclear alert and loaded their warheads into waiting planes, Nixon ordered the full scale commencement of a strategic airlift operation to deliver weapons and supplies to Israel; this last move is sometimes called "the airlift that saved Israel". However, by the time the supplies arrived, Israel was gaining the upper hand. Again, the US and Soviets feared that they would be drawn into a Middle East conflict. After the Soviets threatened intervention on the behalf of Egypt, following Israeli advances beyond the cease fire lines, the US increased the Defense Condition (DEFCON) from four to three, the highest peacetime level. This was prompted after Israel trapped Egypt's Third Army east of the Suez canal. Kissinger realized the situation presented the United States with a tremendous opportunity—Egypt was totally dependent on the US to prevent Israel from destroying the army, which now had no access to food or water. The position could be parlayed later into allowing the United States to mediate the dispute, and push Egypt out of Soviet influences. As a result, the United States exerted tremendous pressure on the Israelis to refrain from destroying the trapped army. In a phone call with Israeli ambassador Simcha Dinitz, Kissinger told the ambassador that the destruction of the Egyptian Third Army "is an option that does not exist". The Egyptians later withdrew their request for support and the Soviets complied. After the war, Kissinger pressured the Israelis to withdraw from Arab lands; this contributed to the first phases of a lasting Israeli Egyptian peace. American support of Israel during the war contributed to the 1973 OPEC embargo against the United States, which was lifted in March 1974.
Қайта бағалау дағдарысы
1975 жылдың басында Израиль үкіметі Синайдағы АҚШ-тың одан әрі күштерді қайта орналастыру жөніндегі бастамасын қабылдамады. Президент Форд 1975 жылғы 21 наурызда премьер-министр Рабинге Израильдің қатал ұстанымы АҚШ-тың бүкіл әлемдік мүдделерін қиындатқанын және осы себепті әкімшілік Израиль үкіметімен қарым-қатынасын "қайта қарастыратынын" білдірген хат жолдады. Бұған қоса, Израилге қару-жарақ жеткізілімі тоқтатылды. Қайта қарастыру дағдарысы 1975 жылғы 4 қыркүйекте Израиль мен Египет арасындағы күштерді бөліп шығару туралы келісімге келгенмен аяқталды.
In early 1975, the Israeli government turned down a US initiative for further redeployment in Sinai. President Ford responded on March 21, 1975, by sending Prime Minister Rabin a letter stating that Israeli intransigence has complicated US worldwide interests, and therefore the administration will "reassess" its relations with the Israeli government. In addition, arms shipments to Israel halted. The reassessment crisis came to an end with the Israeli–Egyptian disengagement of forces agreement of September 4, 1975.
Картер әкімшілігі (1977-1981)
Картер әкімшілігі АҚШ-тың Таяу Шығыстағы бейбітшілік процесіне өте белсенді қатысуымен ерекшеленді. 1977 жылғы мамырда Ликуд партиясының Менахем Бегиннің премьер-министр болып сайлануы, оның алдында 29 жыл бойы Израиль үкіметінің оппозициясын басқарғаннан кейін, оккупацияланған аумақтардан Израильдің шығуына қатысты маңызды өзгерістерге әкелді. Рейганның екінші мерзімінде АҚШ пен Израиль арасындағы қарым-қатынас нығайды. 1989 жылы Израильге «НАТО-ға қатыспайтын маңызды одақтас» статусы берілді, бұл оған кеңейтілген қару-жарақ жүйелеріне қол жеткізуге және АҚШ-тың қорғаныс келісімдеріне қатысуға мүмкіндік берді. АҚШ Израильге жыл сайын 3 миллиард доллар көлемінде гранттық көмек берді және 1985 жылы еркін сауда келісімін жасады. Содан бері екі елдің арасындағы барлық кедендік баждар алынып тасталды. Алайда, Израиль Бағдадтағы Осирак ядролық реакторына жасаған әуе шабуылы – «Операция Опера» арқылы қарым-қатынас нашарлады. Рейган Израильге әскери ұшақтардың жеткізілімін тоқтатты және бұл әрекетті қатаң сынады. 1982 жылғы Ливан соғысы кезінде де қарым-қатынас ушықты, АҚШ тіпті Бейруттің Израильмен қоршалуын тоқтату үшін санкциялар енгізуді қарастырды. АҚШ Израильге АҚШ берген қару-жарақтардың тек қорғаныс мақсатында қолданылуын еске салды және Израильге кассеталық оқ-дәрілердің жеткізілімін тоқтатты. Соғыс Израиль мен АҚШ саясатының айырмашылықтарын көрсетсе де, мысалы, Израильдің 1982 жылғы 1 қыркүйектегі Рейганның бейбітшілік жоспарына қарсылығы, бұл Әкімшіліктің Израильге деген ықыласын және АҚШ үшін оның маңыздылығын өзгертпеді. Израильдің әрекеттерін сынағанмен, АҚШ Кеңес Одағы ұсынған Израильге қару-жарақ эмбаргосын енгізу туралы БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің қарарына вето қойды. Майкл Орен бұл туралы былай деді: «Президенттің шығанақта АҚШ теңіз күштерінің тұрақты болуын қамтамасыз ету, Таяу Шығыстың дамуына қаржы жұмсау және қауіпті қарулардың таралуына қарсы шаралар қабылдау жоспары туралы баяндады. Алайда, оның бағдарламасының негізгі мақсаты – палестиналықтардың құқықтарын ескере отырып, территорияны бейбітшілікке айырбастау принципіне негізделген араб-израиль келісіміне қол жеткізу болды». Бірінші қадам ретінде Буш Мадридте халықаралық бейбітшілік конференциясын қайтадан шақыру ниетін жариялады. Осылайша Буш пен Бейкер 1991 жылғы қазан айында Мадридтегі бейбітшілік конференциясын өткізуге және барлық тараптарды келесі келіссөздерге қатысуға көндіруге үлкен үлес қосты. Бұш әкімшілігінің Ысқақ Шамир басқаратын Ликуд үкіметімен жақсы қарым-қатынаста болмағаны туралы көп айтылды. Алайда, Израиль үкіметі БҰҰ Бас Ассамблеясының 3379 қарарының күшін жоюға қол жеткізді, бұл қарар сионизмді расизммен теңестірген болатын. Конференциядан кейін, 1991 жылғы желтоқсанда БҰҰ Бас Ассамблеясы 46/86 қарарына қол қойды. Израиль 3379 қарардың күшін жоюды Мадрид бейбітшілік конференциясына қатысу шарты ретінде қойған еді. 1992 жылы Лейбористер партиясы сайлауда жеңіске жеткеннен кейін АҚШ пен Израиль арасындағы қарым-қатынас жақсарды. Лейборист коалициясы 19 шілдеде оккупацияланған аумақтардағы тұрғын үй құрылысын тоқтатты, бұл Шамир үкіметі Буш әкімшілігінің несие кепілдіктеріне байланысты тоқтатуды талап еткеніне қарамастан жасалмаған еді.
The Carter administration was characterized by very active US involvement in the Middle East peace process. With the May 1977 election of Likud's Menachem Begin as prime minister, after 29 years of leading the Israeli government opposition, major changes took place regarding Israeli withdrawal from the occupied territories. US–Israeli ties strengthened during the second Reagan term. Israel was granted "major non NATO ally" status in 1989, giving it access to expanded weapons systems and opportunities to bid on US defense contracts. The United States maintained grant aid to Israel at $3 billion annually and implemented a free trade agreement in 1985. Since then all customs duties between the two trading partners have been eliminated. However, relations soured when Israel carried out Operation Opera, an Israeli airstrike on the Osirak nuclear reactor in Baghdad. Reagan suspended a shipment of military aircraft to Israel, and harshly criticized the action. Relations also soured during the 1982 Lebanon War, when the United States even contemplated sanctions to stop the Israeli siege of Beirut. The US reminded Israel that weaponry provided by the US was to be used for defensive purposes only, and suspended shipments of cluster munitions to Israel. Although the war exposed some serious differences between Israeli and US policies, such as Israel's rejection of the Reagan peace plan of September 1, 1982, it did not alter the Administration's favoritism for Israel and the emphasis it placed on Israel's importance to the United States. Although critical of Israeli actions, the United States vetoed a Soviet proposed United Nations Security Council resolution to impose an arms embargo on Israel. Michael Oren summarizes the speech, saying: "The president proceeded to outline his plan for maintaining a permanent U. S. naval presence in the Gulf, for providing funds for Middle East development, and for instituting safeguards against the spread of unconventional weapons. The centerpiece of his program, however, was the achievement of an Arab–Israeli treaty based on the territory for peace principle and the fulfillment of Palestinian rights." As a first step, Bush announced his intention to reconvene the international peace conference in Madrid. Bush and Baker were thus instrumental in convening the Madrid peace conference in October 1991 and in persuading all the parties to engage in the subsequent peace negotiations. It was reported widely that the Bush Administration did not share an amicable relationship with the Likud government of Yitzhak Shamir. However, the Israeli government did win the repeal of United Nations General Assembly Resolution 3379, which equated Zionism with racism. After the conference, in December 1991, the UN passed United Nations General Assembly Resolution 46/86; Israel had made revocation of resolution 3379 a condition of its participation in the Madrid peace conference. After the Labor party won the 1992 election, US–Israel relations appeared to improve. The Labor coalition approved a partial housing construction freeze in the occupied territories on July 19, something the Shamir government had not done despite Bush Administration appeals for a freeze as a condition for the loan guarantees.
Клинтон әкімшілігі (1993-2001)
Израиль мен ФАТХ 10 қыркүйекте өзара тану туралы хаттар алмастырды және 1993 жылдың 13 қыркүйегінде Принциптер декларациясына қол қойды. Президент Билл Клинтон 10 қыркүйекте АҚШ пен ФАТХ диалогты қайта жаңартатынын мәлімдеді. 1994 жылдың 26 қазанында президент Клинтон Иордания мен Израиль арасындағы бейбіт келісімге қол қою рәсіміне куә болды, ал президент Клинтон, Египет президенті Мұбарак және Иордания королі Хусейн 1995 жылдың 28 қыркүйегінде Израиль мен Палестина арасындағы Уақытша келісімге қол қою рәсіміне куә болды. Ақ үй бұл мәлімдемені қабылдамайтынын айтты. Шаррон бұл сөздері үшін кешірім сұраған орнына, АҚШ оны дұрыс түсінбегенін мәлімдеді. Сонымен қатар, АҚШ терроризмге қатысы бар деген күдікпен палестиналықтарды өлтіруге қатысты Израильдің тәжірибесін сынады, бұл кейбір израильдіктерге Усама бен Ладенді "тірі немесе өлі" ұстау саясатына қайшы келді. Бірақ кейіннен Шаронның Буш әкімшілігінен АҚШ үкіметі Израильге қолдау көрсететінін, ал Израиль Батыс жағалаудағы жаңа қоныстар құруын тоқтатса, Палестиналық экстремистерге қарсы бағытталған өлтірулердің кең ауқымды науқанын жүргізуге рұқсат берілгенін білдіргені анықталды. 2003 жылы, Екінші интифаданың және Израильдегі экономикалық құлдыраудың ортасында, АҚШ Израильге 2011 жылға дейін 9 миллиард доллар көлемінде шартты несие кепілдіктерін ұсынды, олар АҚШ-Израиль бірлескен экономикалық даму тобында жыл сайын келісілді. АҚШ-тың барлық соңғы әкімшіліктері Израильдің қоныс салу әрекетін соңғы мәртебені алдын ала анықтау және Палестина мемлекетінің құрылуына кедергі келтіру ретінде қарастырды. Алайда, президент Буш 2002 жылдың 14 сәуірінде жариялаған, кейін "Буш жол картасы" деп аталған меморандумда (Израиль-Палестина келіссөздерінің параметрлерін белгілеген) "жердегі өзгерген жағдайларды, соның ішінде Израильдің ірі халық орталықтарын" және Израильдің қауіпсіздік алаңдауларын ескеру қажеттігін атап өтті, сондай-ақ "1949 жылғы келісім сызықтарына толыққанды оралу күтілуі қиын" деп мәлімдеді. Ол кейіннен шекаралардың нақты мәліметтері тараптар арасындағы келіссөздердің пәні екенін атап өтті. Зорлық-зомбылық кезеңінде АҚШ ресми тұлғалары Израильді қауіпсіздік операциялары барысында қайта басып алынған Палестина аумақтарынан мүмкіндігінше жылдам шығуға шақырды. Буш әкімшілігі БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің қарарларын палестиналық және израильдік зорлық-зомбылықты сынау арқылы "теңгерілген" болуын талап етті және бұл стандартқа сәйкес келмейтін қарарларға вето қойды. Мемлекеттік хатшы Кондолиза Райс Таяу Шығыс бойынша арнайы өкілді тағайындамады және Израиль-Палестина мәселесі бойынша тікелей келіссөздерге қатыспайтынын айтпады. Ол 2005 жылы бірнеше рет аймаққа сапар шегіп, израильдіктер мен палестиналықтардың бірлесіп жұмыс істеуін қалады. Әкімшілік Израильдің Газадан шығуын екі мемлекет – Израиль мен Палестинаның бейбітшілік пен қауіпсіздікте қатар өмір сүруіне негізделген шешімге жету үшін Жол картасы процесіне оралудың жолы ретінде қолдады. Газа секторындағы және Батыс жағалаудың солтүстігіндегі төрт кішкентай елді мекендерден қоныс аударушыларды көшіру 2005 жылдың 23 тамызында аяқталды.
Israel and the PLO exchanged letters of mutual recognition on September 10, and signed the Declaration of Principles on September 13, 1993. President Bill Clinton announced on September 10 that the United States and the PLO would reestablish their dialogue. On October 26, 1994, President Clinton witnessed the Jordan–Israeli peace treaty signing, and President Clinton, Egyptian President Mubarak, and King Hussein of Jordan witnessed the White House signing of the September 28, 1995, Interim Agreement between Israel and the Palestinians. The White House said that the remark was unacceptable. Rather than apologize for the remark, Sharon said that the United States failed to understand him. Also, the United States criticized the Israeli practice of assassinating Palestinians believed to be engaged in terrorism, which appeared to some Israelis to be inconsistent with the US policy of pursuing Osama bin Laden "dead or alive". Nonetheless, it was later revealed that Sharon obtained an understanding from the Bush administration that the U. S. government would provide support for Israel while it undertook an extensive campaign of targeted assassinations against Palestinian militants, in exchange for an Israeli undertaking to desist from continuing with the creation of further settlements in the West Bank. In 2003, in the middle of the Second Intifada and a sharp economic downturn in Israel, the US provided Israel with $9 billion in conditional loan guarantees made available through 2011 and negotiated each year at the US–Israel Joint Economic Development Group. All recent US administrations have disapproved of Israel's settlement activity as prejudging final status and possibly preventing the emergence of a contiguous Palestinian state. However, President Bush noted in an April 14, 2002 Memorandum which came to be called "the Bush Roadmap" (and which established the parameters for subsequent Israel Palestinian negotiations) the need to take into account changed "realities on the ground, including already existing major Israeli population centers", as well as Israel's security concerns, asserting that "It is unrealistic to expect that the outcome of final status negotiations will be full and complete return to the armistice lines of 1949." He later emphasized that, within these parameters, details of the borders were subjects for negotiations between the parties. At times of violence, US officials have urged Israel to withdraw as rapidly as possible from Palestinian areas retaken in security operations. The Bush Administration insisted that United Nations Security Council resolutions be "balanced" by criticizing Palestinian as well as Israeli violence, and it vetoed resolutions which did not meet that standard. Secretary of State Condoleezza Rice did not name a Special Middle East Envoy and did not say that she would not get involved in direct Israeli Palestinian negotiations of issues. She said that she preferred to have the Israelis and Palestinians work together, traveling to the region several times in 2005. The Administration supported Israel's disengagement from Gaza as a way to return to the Road Map process to achieve a solution based on two states, Israel and Palestine, living side by side in peace and security. The evacuation of settlers from the Gaza Strip and four small settlements in the northern West Bank was completed on August 23, 2005.
Әскери қатынастар
2006 жылдың 14 шілдесінде 2006 жылғы Ливан соғысы басталған кезде АҚШ Конгресіне Израильге 210 миллион долларлық авиациялық отын сату мүмкіндігі туралы хабарланды. Қорғаныс қауіпсіздік ынтымақтастығы агенттігі JP 8 отынының сатылуы, егер одан әрі аяқталса, "Израильге ұшақ паркінің операциялық қабілетін сақтауға мүмкіндік береді" және "авиациялық отын ұшақтар аймақтағы бейбітшілік пен қауіпсіздікті сақтау үшін пайдаланылған кезде тұтынылады" деп мәлімдеді. 24 шілдеде АҚШ Израильге "бетон тесіп өтетін" бомбалар беруде екені хабарланды, олар Ливанның "Хезболла" партизандық тобының жетекшісін нысанаға алып және оның бекіністерін жою үшін қолданылатын болады. Американдық БАҚ Израильдің азаматтық нысаналарға кассеталық бомбаларды қолданбау туралы келісімді бұзғаны туралы да сұрақтар қойды. Кассеталық бомбалардың көп бөлігі Израиль әскери өнеркәсібінде жасалған М 85 үлгісінің жаңа оқ-дәрілері болғанымен, Израиль АҚШ-тан сатып алынған ескі оқ-дәрілерді де пайдаланды. Соғыс кезінде азаматтық аудандарға оқ тигеніне қарамастан, азаматтық халықтың көп бөлігі қашып кеткен еді. Израиль Хезболланың тығыз қоныстанған аудандарға орналасуының нәтижесінде азаматтық зардаптар болғанын мойындады. Сонымен қатар, Хезболланың салған ракеталары халықаралық құқықты бұза отырып, солтүстік қалаларын іс жүзінде қараулы елді мекенге айналдырды. Соғыстан кейін көптеген жарылмаған снарядтар қалды, бұл ливандық азаматтар үшін қауіп тудырды. Израиль халықаралық заңды бұзбағанын, себебі кассеталық бомбалар заңсыз емес және олар тек әскери нысаналарға ғана қолданылғанын мәлімдеді.
On July 14, 2006, as the 2006 Lebanon War broke out, the US Congress was notified of a potential sale of $210 million worth of jet fuel to Israel. The Defense Security Cooperation Agency noted that the sale of the JP 8 fuel, should it be completed, will "enable Israel to maintain the operational capability of its aircraft inventory", and that "The jet fuel will be consumed while the aircraft is in use to keep peace and security in the region". It was reported on July 24 that the United States was in the process of providing Israel with "bunker buster" bombs, which would allegedly be used to target the leader of Lebanon's Hezbollah guerrilla group and destroy its trenches. American media also questioned whether Israel violated an agreement not to use cluster bombs on civilian targets. Although many of the cluster bombs used were advanced M 85 munitions developed by Israel Military Industries, Israel also used older munitions purchased from the US. Evidence during the conflict, hitting civilian areas, although the civilian population had mostly fled. Israel asserts that civilian damage was unavoidable, as Hezbollah ensconced itself in highly populated areas. Simultaneously, indiscriminate Hezbollah rocket fire turned many of its northern towns into virtual ghost towns, in violation of international law. Many bomblets remained undetonated after the war, causing hazard for Lebanese civilians. Israel said that it had not violated any international law because cluster bombs are not illegal and were used only on military targets.
Тез арада шартсыз атысты тоқтатуға қарсы
15 шілдеде Біріккен Ұлттар Ұйымының Қауіпсіздік Кеңесі Ливанның Израиль мен Ливан арасындағы атысты дереу тоқтатуға шақыруын тағы да қабылдамады. Израильдің "Хаарец" газеті БҰҰ-ның 15 мүшесінің арасынан АҚШ ғана Кеңестің кез келген әрекетіне қарсы болғанын хабарлады. 19 шілдеде Буш әкімшілігі дереу атысты тоқтатуға шақыруды қабылдамады. Мемлекеттік хатшы Кондолиза Райс белгілі бір шарттар орындалуы керек екенін айтты, бірақ олардың қандай екенін нақтыламады. АҚШ-тың Біріккен Ұлттар Ұйымындағы елшісі Джон Болтон атысты тоқтатуға шақыруды қабылдамады, өйткені мұндай қадам қақтығыстың беткейін ғана шешеді: "Жай ғана атысты тоқтату туралы жариялап, осы мәселенің шешілетінін ойлау, менің ойымша, әділ емес". 26 шілдеде АҚШ, Еуропа және Таяу Шығыс елдерінің сыртқы істер министрлері Римде кездесіп, "қазіргі зорлық-зомбылық пен жағдайды тоқтату үшін атысты тоқтатуға жедел келісімге қол жеткізуге" уәде берді. Алайда, АҚШ Израильдің әскери операциясын күшті қолдады, ал конференция нәтижелері араб және еуропалық көшбасшылардың күтілгенін ақтамады.
On July 15, the United Nations Security Council again rejected pleas from Lebanon that it call for an immediate ceasefire between Israel and Lebanon. The Israeli newspaper Haaretz reported that the US was the only member of out the 15 nation UN body to oppose any council action at all. On July 19, the Bush administration rejected calls for an immediate ceasefire. Secretary of State Condoleezza Rice said that certain conditions had to be met, not specifying what they were. John Bolton, US Ambassador to the United Nations, rejected the call for a ceasefire, on the grounds that such an action addressed the conflict only superficially: "The notion that you just declare a ceasefire and act as if that is going to solve the problem, I think is simplistic." On July 26, foreign ministers from the US, Europe, and the Middle East that met in Rome vowed "to work immediately to reach with the utmost urgency a ceasefire that puts an end to the current violence and hostilities". However, the US maintained strong support for the Israeli campaign, and the conference's results were reported to have fallen short of Arab and European leaders' expectations.
АҚШ Иранның ядролық нысандарына Израиль соққыларын бұзады
2008 жылдың қыркүйегінде The Guardian газеті АҚШ-тың өткен мамыр айында Израиль премьер-министрі Эхуд Ольмерттің Иранның ядролық объектілерін бомбалау жоспарына вето қойғанын хабарлады.
In September 2008, The Guardian reported that the U. S. vetoed Israeli Prime Minister Ehud Olmert's plan to bomb Iranian nuclear facilities the previous May.
АҚШ-Израиль азаматтық ядролық келісім 2010
Армия радиосының хабарлауынша, АҚШ Израильге электр энергиясын, ядролық технологияны және басқа да жабдықтарды жасауға қажетті материалдарды сатуға келісім берген.
According to Army Radio, the US has reportedly pledged to sell Israel materials used to produce electricity, nuclear technology, and other supplies.
Трамп әкімшілігі (2017-2021)
Трамп 2017 жылдың 20 қаңтарында АҚШ президенті қызметіне кірісті; ол Израильдегі жаңа елші, Дэвид М. Фридманды тағайындады. 2017 жылдың 22 қаңтарында Трамптың инаугурациясына жауап ретінде Израиль премьер-министрі Беньямин Нетаньяху Батыс жағалаудағы құрылысқа қатысты барлық шектеулерді алып тастау ниетін жариялады. АҚШ-тың бұрынғы мемлекеттік хатшысы Рекс Тиллерсон 2017 жылдың 22 мамырында Бенджамин Нетаньяхудың Дональд Трампқа палестиналық президент Махмуд Аббастың балаларды өлтіруге шақырған, жалған және өңделген видеоны көрсеткенін айтты. Бұл Трамп Израильдің бейбітшілікке кедергі келтіретін фактор емес пе деп ойланып жүрген кезде болды. Нетаньяху Израиль-Палестина қақтығысындағы ұстанымын өзгерту үшін Трампқа жалған видеоны көрсетті. 2017 жылдың қыркүйегінде АҚШ Израильде өзінің алғашқы тұрақты әскери базасын ашатыны туралы хабарланды. 2017 жылдың 6 желтоқсанында президент Трамп Иерусалимді Израильдің астанасы деп мойындады. АҚШ елшілігі Израильдің тәуелсіздігінің 70 жылдығына орай 2018 жылдың 14 мамырында Иерусалимде ашылды. 2018 жылдың мамыр айында президент Трамп Нетаньяхудың Тегераннан Моссадтың құпия түрде шығарған құжаттарын көрсеткеннен кейін, Иранның ядролық бағдарламасы туралы жалған мәлімдеме жасағанын айтқаннан бірнеше күн өткен соң, АҚШ-ты Иранмен жасалған ядролық келісімнен шығарды. Бұдан кейін АҚШ Иранға қарсы санкцияларды жаңартты. 2019 жылдың 25 наурызында президент Трамп Вашингтонда Израиль премьер-министрі Беньямин Нетаньяхумен бірлескен баспасөз конференциясында Голан биіктерін Израильдің бөлігі деп мойындады, осылайша АҚШ Голан биіктеріндегі Израильдің егемендігін мойындаған Израильден басқа алғашқы ел болды. 2020 жылдың тамызында Трамп, Нетаньяху және Мұхаммед бин Заид Әл Нахайян Израиль мен Біріккен Араб Әмірліктері арасындағы ресми қарым-қатынас орнатылғанын бірлесіп жариялады. Бұдан кейін Бахрейн, Судан және Марокко АҚШ-тың делдалдығымен Израильмен қарым-қатынас орнатты.
Trump was inaugurated as US president on January 20, 2017; he appointed a new ambassador to Israel, David M. Friedman. On January 22, 2017, in response to Trump's inauguration, the Israeli prime minister Benjamin Netanyahu announced his intention to lift all restrictions on construction in the West Bank. Former United States Secretary of State Rex Tillerson has said that on May 22, 2017, Benjamin Netanyahu showed Donald Trump a fake and altered video of Palestinian President Mahmoud Abbas calling for the killing of children. This was at a time when Trump was considering if Israel was the obstacle to peace. Netanyahu had showed Trump the fake video to change his position in the Israeli Palestinian conflict. In September 2017 it was announced that the US would open their first permanent military base in Israel. On December 6, 2017, President Trump recognized Jerusalem as the capital of Israel. The US Embassy was opened in Jerusalem on May 14, 2018, the 70th anniversary of the Independence of Israel. In May 2018, President Trump withdrew the United States from the Iran nuclear deal a few days after Netanyahu gave a presentation in which he revealed documents that Mossad smuggled out of Tehran, purportedly showing that Iran lied about its nuclear program. This was followed by a renewal of US sanctions on Iran. On March 25, 2019, President Trump signed the United States recognition of the Golan Heights as part of Israel, in a joint press conference in Washington with Israeli Prime Minister Benjamin Netanyahu, making the US the first country other than Israel to recognize Israeli sovereignty over the Golan Heights. In August 2020, Trump, Netanyahu and Mohammed bin Zayed Al Nahyan jointly announced the establishment of formal Israel–United Arab Emirates relations. This was followed by Bahrain, Sudan and Morocco establishing relations with Israel through US mediation.
Байден әкімшілігі (2021 жылдан қазіргі уақытқа дейін)
Байден әкімшілігінің басында Ақ үй АҚШ елшілігінің Иерусалимде қалатынын растады, ол астана ретінде танылды. Әкімшілік сонымен қатар Абрахам келісімдерін қолдап, оларды кеңейтуді қалаған, бірақ бұл атауды қолданудан аулақ болды, оның орнына оны "нормализация процесі" деп атады. 2021 жылдың 13 мамырында Әл-Ақса мешіті төңірегіндегі қақтығыстан кейін Байден әкімшілігі Израиль мемлекеті мен палестиналық азаматтар арасындағы зорлық-зомбылыққа бейжай қарады деп айыпталды. Екі тараптан келген сыншылар Ақ үйдің реакциясын "әлсіз және кешіккен" деп сипаттады. 2021 жылдың 21 мамырында Израиль мен Хамас арасындағы он бір күндік қақтығыстан кейін атысты тоқтату туралы келісімге қол қойылды. Байденнің сөзіне қарағанда, АҚШ Палестина басшылығымен бірлесіп Газадағы қираған инфрақұрылымды қайта жаңартуға белсенді қатысады. 2022 жылдың шілдесінде президент Байден және мемлекеттік хатшы Блинкен Таяу Шығысқа сапары аясында Израильге барды. Иерусалимге жасаған ресми мемлекеттік сапары барысында Байден мен премьер-министр Яир Лапид Израильге 10 жылға 38 миллиард долларлық қорғаныс көмегін ұзарту туралы бірлескен мәлімдемеге қол қойды. Бұл пакет 2016 жылы Обама әкімшілігі кезінде қол қойылған болатын. Сонымен қатар, мәлімдемеде Ресейдің Украинаға басып кіруі сияқты жаһандық қауіпсіздік мәселелері талқыланды және екі тарап та Иранның ядролық қаруға ие болуына жол бермеуге міндеттелді. Израильдің 12-ші арнасына берген сұхбатында Байден "егер бұл соңғы шара болса" АҚШ күш қолдануға дайын екенін, ал Иранның Ислам революциялық гвардиясы АҚШ-тың террористік ұйымдар тізімінде қала беретінін, тіпті Иранның ядролық бағдарламасын шектеу үшін JCPOA-ға оралмаса да, экономикалық санкциялардан жеңілдік алу үшін күш қолданылатынын мәлімдеді. Байден мен Лапид сонымен қатар Біріккен Араб Әмірліктерінің президенті Мұхаммед бин Зайед Әл Нахайян мен Үндістанның премьер-министрі Нарендра Модидің қатысуымен I2U2 форумының алғашқы отырысын ашты. Төрт ел азық-түлік қауіпсіздігі, таза энергия, технология және сауда сияқты мәселелер бойынша ынтымақтастықты одан әрі дамытуға келісті және Абрахам келісімдері мен Израильмен бейбітшілік және қалыпқа келтірудің басқа да келісімдерін қолдауын растады. БАӘ Израиль технологияларын пайдалана отырып, Үндістандағы ауыл шаруашылығын дамытуға 2 миллиард доллар жұмсауға уәде берді. 2022 жылдың 29 желтоқсанында Нетаньяхудің оңшыл үкіметі билікке келгеннен кейін және Израиль сот жүйесінің құрылымын өзгерту жоспары бекітілгеннен кейін көптеген американдық еврейлер мен Израиль арасындағы көзқарас айырмашылығы күшейді. 2023 жылдың 22 наурызында Байден әкімшілігі Израильдің АҚШ-тағы елшісін Мемлекеттік департаментке шақырып, Кнессеттің 2005 жылы эвакуацияланған Батыс жағалаудың маңызды аймақтарында заңсыз елді мекендерді салуға рұқсат беретін заңды қабылдауына наразылық білдірді. Израиль баспасөзінде бұл кездесу екі ел арасындағы ерекше жағдай ретінде қарастырылды және Байден мен Нетаньяху үкіметтері арасындағы қарым-қатынастың нашарлауын көрсетеді. 2023 жылдың 29 наурызында Байден Нетаньяхуді "жақын арада" Ақ үйге шақырмау ниетін білдірді. 2023 жылдың қазанында Хамас Израильге күтпеген шабуыл жасағаннан кейін Байден жасалған шабуылды айыптап, "Израиль Үкіметі мен халқына барлық қолдау көрсетуге" дайын екенін мәлімдеді. Шабуылдан кейінгі екі ай ішінде Байден екі рет өзін сионист деп атады. 2023 жылдың 18 қазанында президент Байден Израильге келді және Бен-Гурион әуежайында Израиль президенті Исаак Герцог пен премьер-министр Нетаньяхумен кездесті. 2023 жылдың қазан айында президент Байден Конгреске Хамаспен соғыста Израильге 14,3 миллиард доллар көлемінде шұғыл әскери көмек беруді ұсынды. Бұл шабуыл Израиль-Хамас соғысын басталды. Израиль Газаға қарқынды бомбалау және басып кіруді бастады. АҚШ БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінде атысты тоқтатуға шақыратын үш қарарға әртүрлі себептермен вето қойды. Ішкі саясатта соғыс солшылдарды бөліп, оңшылдарды біріктірді. Республикашылдар Израильдің қарсы шабуылын және Нетаньяху үкіметін қолдады, ал демократтар Израилге атысты тоқтату үшін қысым жасау туралы ұсыныстар бойынша екіге бөлінді. Соғыс жалғасқан сайын АҚШ-Израиль қарым-қатынасы шиеленісе бастады. АҚШ үкіметі Израильге қатысты сыни пікір білдірді және палестиналық азаматтардың қаза болуы көбейіп, наразылық күшейген сайын, оның ұстанымы да баяу өзгерді. 2024 жылдың 8 ақпанында Байден Газадағы Израильдің әрекеттерін "шексіз" деп сипаттады. Осыдан кейін Байден әкімшілігі Израильден (және басқа елдерден) АҚШ ұсынған қаруды халықаралық құқыққа сәйкес қолданатынына жазбаша кепілдік беруді талап ететін ұлттық қауіпсіздік директивасын жариялады. 20 ақпан күні АҚШ БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесі үшін "Газадағы барлық кепілдер босатылғаннан кейін мүмкіндігінше тезірек уақытша атысты тоқтату" туралы жобалық қаулы ұсынды. Қаулыда Израильдің Рафахқа шабуылы "жайылымды салдарға" әкелетіні және "қазіргі жағдайда орын алмауы керек" екені айтылды. 4 наурызда АҚШ вице-президенті Камала Харрис Газадағы "аса ауқымды азапты" себепті "дер кезінде атысты тоқтатуға" шақырды. Ол Израиль Газаға көбірек көмек жіберуі керек екенін және "қажетсіз шектеулер" қойып отырғанын айтты. 14 наурыздағы сөйлесінде АҚШ Сенатының көпшілік көшбасшысы Чак Шумер Израиль премьер-министрі Нетаньяхуді "бейбітшілікке кедергі келтіретін" адам ретінде сынады. Ол Нетаньяхудың "Газадағы бейбіт тұрғындардың қаза болуын көтеруге тым дайын" екенін және "Израиль оқшауланған елге айналса, тірі қала алмайтынын" айтты. Шумер Нетаньяху соғыстан кейін билікте қалса, "АҚШ Израиль саясатын қалыптастыруда белсенді рөл атқаруға мәжбүр болады және қазіргі бағытты өзгерту үшін ықпалын пайдаланады" деп қосты. Президент Байден Шумердің сөзін мақұлдап, оның "жайлы алаңдаушылықтарын" көптеген американдықтар бөліседінін айтты. Израиль үкіметі АҚШ-тың қаулыға қарсы дауыс бермегеніне наразылық білдіріп, Вашингтондағы АҚШ шенеуніктерімен Израиль делегациясының кездесуін тоқтатты. АҚШ сонымен қатар Газа үшін Израильдің соғыстан кейінгі жоспарына қарсылығын білдірді.
Early in the Biden administration, the White House confirmed that the U. S. Embassy would remain in Jerusalem, which would remain recognised as the Capital. The administration also expressed support for the Abraham Accords while wanting to expand on them, although it shied away from using that name, instead referring to it simply as "the normalization process". On 13 May 2021, in the aftermath of the Al Aqsa mosque conflict, the Biden administration was accused of being indifferent towards the violent conflict between Israeli statehood and the Palestinian minority there. Critics on both sides have identified the reaction by the White House as "lame and late". On 21 May 2021, a ceasefire was brokered between Israel and Hamas after eleven days of clashes. According to Biden, the US will be playing a key role to rebuild damaged infrastructure in the Gaza alongside the Palestinian authority. In July 2022, President Biden and Secretary of State Blinken visited Israel as part of a trip to the Middle East. During the official state visit in Jerusalem, Biden and Prime Minister Yair Lapid signed a joint declaration extending a 10 year, $38 billion defense package to Israel that had been signed in 2016 under the Obama administration. In addition, the declaration addressed global security issues, such as Russia's invasion of Ukraine and committed both sides to preventing Iran from obtaining a nuclear weapon. In an interview on Israel's Channel 12, Biden stated that "if that was the last resort" the United States would use force to achieve this and that Iran's Islamic Revolutionary Guard Corps would remain on the United States' Foreign Terrorist Organizations list even if that meant Iran did not return to the JCPOA under which Iran limited its nuclear program to slow its nuclear weapon program, in return for relief from economic sanctions. Biden and Lapid also opened the first meeting of I2U2 forum, together with the President of the United Arab Emirates, Mohammed bin Zayed Al Nahyan, and the Prime Minister of India, Narendra Modi, in a virtual conference during which the four countries agreed to collaborate further on issues including food security, clean energy, technology and trade, and reaffirmed their support for the Abraham Accords and other peace and normalization arrangements with Israel. The UAE pledged $2 billion for agricultural development in India using Israeli technologies. On 29 December 2022, after Netanyahu's right wing government took office and approved the plan to change the structure of the Israeli judiciary, the value gap between many American Jews and Israel increased. On 22 March 2023, The Biden government summoned Israel's ambassador to the United States to the State Department, voicing its displeasure following the Knesset's passage of a law allowing the resettlement of illegal settlements in critical areas of the occupied West Bank that were evacuated in 2005. The Israeli press considered such a meeting between the two countries very unusual and it reflects the deterioration of relations between the Biden government and the Netanyahu government. On 29 March 2023, Biden announced that he does not intend to invite Netanyahu to the White House "in the near term". After Hamas launched a surprise attack on Israel in October 2023, Biden issued a statement condemning the attacks and saying he was ready to offer "all appropriate means of support to the Government and people of Israel". Twice in the two months following the attack, Biden publicly declared himself to be a Zionist. On 18 October 2023, President Biden arrived in Israel and was received at Ben Gurion airport by Israeli President Isaac Herzog and Prime Minister Netanyahu. In October 2023, President Biden called on Congress to pass $14.3 billion in emergency military aid to Israel in its war with Hamas. The attack sparked the Israel–Hamas war. Israel launched a massive bombardment and an invasion of Gaza. The US vetoed three United Nations Security Council resolutions calling for a ceasefire, for various reasons. Domestically, the war began to fracture the left and unite the right. Republicans largely supported Israel's counteroffensive and Netanyahu's government, while Democrats were divided over calls to pressure Israel for a ceasefire. As the war went on, US–Israel relations began to become strained. The US government became more critical of Israel and its stance slowly began to change as Palestinian civilian casualties rose and opposition grew. On 8 February 2024, Biden called Israel's actions in Gaza "over the top". Following this, the Biden administration issued a national security directive requiring written assurances from Israel (and other countries) that it was using US supplied weapons in line with international law. On 20 February, the US proposed a draft UN Security Council resolution, calling for a "temporary ceasefire in Gaza as soon as practicable, based on the formula of all hostages being released". It stated that an Israeli offensive on Rafah would have "serious implications" and "should not proceed under current circumstances". On 4 March, US vice president Kamala Harris called for "an immediate ceasefire" because of "the immense scale of suffering in Gaza". She said Israel must let more aid into Gaza and was imposing "unnecessary restrictions". In a speech on 14 March, the US Senate majority leader, Chuck Schumer, berated Israeli PM Netanyahu as an "obstacle to peace". He said that Netanyahu "has been too willing to tolerate the civilian toll in Gaza" and that "Israel cannot survive if it becomes a pariah". Schumer added that if Netanyahu stayed in power after the war, "the United States will have no choice but to play a more active role in shaping Israeli policy by using our leverage to change the present course". President Biden praised the speech and said Schumer's "serious concerns" are shared by many Americans. The Israeli government berated the US for not voting against the resolution, and called off a meeting between an Israeli delegation and US officials in Washington. The US has also voiced its opposition to much of Israel's post war plan for Gaza.
АҚШ-тың көмегі
[[File:US foreign assistance obligations to Israel by type, 1951 2022. png|thumb|upright=1.4|АҚШ-тың Израильге түріне қарай шетелдік көмек міндеттемелері, 1951–2022. Қазіргі уақытта Израиль АҚШ-тан жыл сайын 3 миллиард доллар көмек алады. Бұл қаражаттың 74 пайызы АҚШ қорғаныс жабдықтарын, қызметтерін және оқуларын сатып алуға жұмсалуы тиіс. Осылайша, Кеннет М. Поллактың айтуынша, "АҚШ-тың Израильге әскери көмегі көптеген адамдар үшін АҚШ өнеркәсібіне берілетін субсидия ретінде қарастырылады". FMF әлемдік тұрақтылыққа үлес қосу, демократиялық сайланған үкіметтерге әскери қолдау көрсету және терроризм мен қару-жарақ саудасын қоса алғанда, трансұлттық қауіп-қатерлерді шектеу арқылы АҚШ-тың ұлттық қауіпсіздігін нығайтуға бағытталған. 1998 жылы Израиль, Конгресс және Әкімшілік басшылары келесі он жыл ішінде Экономикалық қолдау қорын (ЭҚҚ) 1,2 миллиард долларға дейін азайтуға келісті, ал FMF-ті 1,8 миллиардтан 2,4 миллиард долларға дейін арттырды. Жоспарланған қысқартулардан бөлек, терроризмге қарсы күреске қосымша 200 миллион доллар, Уай келісімін іске асыруға 1,2 миллиард доллар, ал 2003 қаржы жылына FMF-ке тағы 1 миллиард доллар көмек бөлінді. 2005 қаржы жылында Израиль FMF-тен 2,202 миллиард доллар, ЭҚҚ-тан 357 миллион доллар және көші-қонды орналастыруға 50 миллион доллар көмек алды. 2006 жылға әкімшілік ЭҚҚ-тан 240 миллион доллар, ал FMF-тен 2,28 миллиард доллар сұрады. 2005 жылдың 28 маусымында Палатада, ал 20 шілдеде Сенатта қабылданған H. R. 3057 заңы бұл сомаларды мақұлдады. Сонымен қатар, Конгресс пен Сенат заңдары бұрынғы Кеңес Одағынан көшіп келгендердің орналасуына 40 миллион доллар бөлді және эфиопиялық яһудилерді Израильге әкелу жоспарларын қолдады. Президент Обаманың 2010 жылғы бюджетінде халықаралық істер бағдарламаларына 53,8 миллиард доллар қарастырылған. Бұл қаражаттың 5,7 миллиард доллары шетелдік әскери қаржыландыруға, әскери білім беруге және бейбітшілік сақтау операцияларына жұмсалады. Оның 5,7 миллиард долларының 2,8 миллиарды, шамамен 50 пайызы Израильге бөлінген. Израиль сондай-ақ АҚШ-Израиль бірлескен экономикалық даму тобында келісілген шарттар орындалған жағдайда қолжетімді болатын 3 миллиард долларлық шартты несие кепілдігіне ие. Бірақ "Вашингтон Таймс" газетінің ұлттық қауіпсіздік жөніндегі тілшісі Илай Лейк 2011 жылдың 23 қыркүйегінде Обаманың президенттік өкілігінің басында "Израиль әскеріне 55 тереңдеу түсетін бомбаны, яғни "бункер жарғыштарды" сатуды қамтитын маңызды жаңа көмекке" рұқсат бергенін хабарлады. Израиль әуе күштерінің бұрынғы басшысы, зейнеткер генерал-майор Эйтан Бен-Элияху, АҚШ-тың Lockheed Martin F 35 Lightning II ядролық қабілетті, жасырын бомбалаушыларын Израильге сатуын қарым-қатынастың маңызды сынағы деп атады. АҚШ заңдары FMF сатуда өтеу келісімдерін қолдануға тыйым салғанмен, Израильдің Өнеркәсіптік ынтымақтастық басқармасы мұндай сатудың шамамен 35 пайызын қамтитын өнеркәсіптік қатысу келісімдерін алуға тырысады. 2013 қаржы жылында 2011 жылғы Бюджеттік бақылау туралы заңда талап етілгендей, АҚШ-тың автоматты бюджеттік секвестрлеу процесі күшіне енді. Бұл процесс белгілі бір дискрециялық шығындарға арналған қаражатты қысқартты, бұл Израильге шетелдік әскери көмекті 157 миллион долларға, ал Израильдің және АҚШ-тың Израильдің зымыранға қарсы қорғаныс бағдарламаларына 32,7 миллион долларға қысқартты. 2013 жылдың қарашасында Стивен Штраус (Гарвард Кеннеди мектебінің оқытушысы) АҚШ-тың Израильге барлық гранттық көмекті кезең-кезеңмен тоқтатуға шақыратын мақала жариялады. Профессор Штраус АҚШ-тың Израильмен тығыз қарым-қатынас орнатуы керек екенін, бірақ Израильдің өзіне қажетті әскери жабдықтарды сатып алуға жеткілікті қаржысы бар екенін айтады. 2023 жылы "палестиналықтарға қарсы жаңа, экстремалды оңшыл Израиль үкіметінің алаңдатарлық әрекеттерін" атап өткен конгрессмен Джамаал Боуман мен сенатор Берни Сандерс ондаған конгресс әріптестері қол қойған және көптеген жақтас ұйымдар қолдаған хат жариялады. Онда Байден әкімшілігінен АҚШ-тың Израильге жыл сайын беретін миллиардтаған долларлық, көбінесе шартсыз қару-жарақ көмегін қайта қарау талап етілді. Республикашылдардың АҚШ Өкілдер палатасы мақұлдаған жоспары Израильге 14,5 миллиард доллар көмек бөлуді қарастырады. Сонымен қатар, Израиль Екінші дүниежүзілік соғыстан бері АҚШ-тан басқа кез келген елге қарағанда ең көп әскери көмек алды, бұл көмек 124 миллиард доллардан асты.
[[File:US foreign assistance obligations to Israel by type, 1951 2022. png|thumb|upright=1.4|US foreign assistance obligations to Israel by type, 1951–2022. Currently, Israel receives $3 billion annually in US assistance through Foreign Military Financing (FMF). Seventy four percent of these funds must be spent on the acquisition of US defense equipment, services, and training. Thus, "United States military aid to Israel is seen by many as a subsidy for U. S. industries", according to Kenneth M. Pollack. FMF is intended to promote US national security by contributing to global stability, strengthening military support for democratically elected governments and containing transnational threats, including terrorism and trafficking of weapons. In 1998, Israeli, congressional, and Administration officials agreed to reduce US$1.2 billion in Economic Support Funds (ESF) to zero over ten years, while increasing FMF from $1.8 billion to $2.4 billion. Separate from the scheduled cuts, there was an extra $200 million in anti terror assistance, $1.2 billion to implement the Wye agreement, and the supplemental appropriations bill assisted for another $1 billion in FMF for the 2003 fiscal year. For the 2005 fiscal year, Israel received $2.202 billion in FMF, $357 million in ESF, and migration settlement assistance of $50 million. For 2006, the Administration has requested $240 million in ESF and $2.28 billion in FMF. H. R. 3057, passed in the House on June 28, 2005, and in the Senate on July 20, approved these amounts. House and Senate measures also supported $40 million for the settlement of immigrants from the former Soviet Union and plans to bring the remaining Ethiopian Jews to Israel. President Obama's Fiscal Year 2010 budget proposes $53.8 billion for appropriated international affairs' programs. From that budget, $5.7 billion is appropriated for foreign military financing, military education, and peacekeeping operations. From that $5.7 billion, $2.8 billion, almost 50% is appropriated for Israel. Israel also has available roughly $3 billion of conditional loan guarantees, with additional funds coming available if Israel meets conditions negotiated at the U. S. Israel Joint Economic Development Group. But Eli Lake, the national security correspondent of The Washington Times, reported on September 23, 2011, that Obama had authorized at the beginning of his presidency "significant new aid to the Israeli military that includes the sale of 55 deep penetrating bombs known as bunker busters". Former head of the Israeli Air Force, retired Major General Eitan Ben Eliyahu, has called the American sale of Lockheed Martin F 35 Lightning II nuclear capable stealth fighter bombers to Israel a key test of the relationship. While United States law forbids the use of offset agreements on FMF sales, Israel's Industrial Cooperation Authority attempts to secure industrial participation contracts of around 35 percent of such sales. In fiscal year 2013, the automatic U. S. budget sequestration process took effect as required by the Budget Control Act of 2011. The process cut appropriations for certain discretionary spending, which reduced foreign military aid to Israel by $157 million, and also reduced funding for Israeli and U. S. Israeli missile defense programs by $32.7 million. In November 2013, Steven Strauss (a faculty member at the Harvard Kennedy School) published an editorial calling for the United States to phase out all grant aid to Israel. Prof. Strauss argues that the United States should retain a close relationship with Israel, but that Israel is affluent enough to pay for the military equipment it needs. In 2023, citing "the alarming actions of the new extreme right wing Israeli government" against Palestinians, Rep. Jamaal Bowman and Sen. Bernie Sanders released a letter signed by a dozen of congressional colleagues and supported by numerous advocacy organizations demanding the Biden administration to review the billions of dollars in largely unconditional arms support that the United States provides Israel annually. The Republican plan, approved by the United States House of Representatives, allocates $14.5 billion in military aid for Israel. Also, Israel has received the highest amount of military assistance from the US compared to any other nation since World War II, with aid exceeding $124 billion.
Сириямен бейбітшілік келіссөздеріне Вашингтонның қысымы
Сирия Израильден Сирия үкіметімен бейбіт келіссөздерді қайта бастауды бірнеше рет сұрады. Израиль үкіметінің ішінде Сирияның келіссөзге шақыруының қаншалықты маңызды екеніне қатысты пікірталас жүріп жатыр. Израильдің кейбір шенеуніктері Израиль үкіметі ресми түрде бекітпеген Сириямен құпия келіссөздер болғанын мәлімдеді. АҚШ Израильден тіпті Сириямен балама байланыстарды тоқтатуды талап етті, бұл Дамасктың Израильмен бейбіт келіссөздер өткізу ниетіне шынымен бейілді екенін анықтау үшін. АҚШ Мемлекеттік хатшысы Кондолиза Райс Израильдің ресми өкілдеріне Вашингтонның бұл мәселедегі пікірін жеткізіп, Сириямен тіпті алдын ала келіссөздерді де бастамау керектігін айтты. Израиль Вашингтонның бейбіт келіссөздерге ресми түрде оралудан бас тарту талабына көп жыл бойы бағынды. Бірақ 2008 жылдың мамыр айында Израиль АҚШ-қа Түркияның делдалдығымен Сириямен бейбіт келіссөздер бастайтынын хабарлады. Бірнеше айдан кейін Сирия Газа соғысына жауап ретінде келіссөздерден бас тартты.
Syria has repeatedly requested that Israel re commence peace negotiations with the Syrian government. There is an ongoing internal debate within the Israeli government regarding the seriousness of this Syrian invitation for negotiations. Some Israeli officials asserted that there had been some unpublicized talks with Syria not officially sanctioned by the Israeli government. The United States demanded that Israel desist from even exploratory contacts with Syria to test whether Damascus is serious in its declared intentions to hold peace talks with Israel. US Secretary of State Condoleezza Rice was forceful in expressing Washington's view on the matter to Israeli officials that even exploratory negotiations with Syria must not be attempted. For years, Israel obeyed Washington's demand to desist from officially returning to peace talks. However, around May 2008, Israel informed the US that it was starting peace talks with Syria brokered by Turkey. Syria withdrew from the peace talks several months later in response to the Gaza War.
Вашингтонның "бейбітшілік процесі"
Трамптың бейбітшілік жоспары – болашақ Палестина мемлекетінің шекаралары көрсетілген картаны қамтитын АҚШ-тың алғашқы бейбітшілік ұсынысы. АҚШ Израиль мен Палестина ұлттық басқаруы арасындағы бейбіт келіссөздерді жеңілдетуде маңызды рөл атқарды. АҚШ-ты ізгі ниетпен делдалдық қызмет атқарудың орнына, Израиль үкіметінің адвокаты ретінде әрекет еткені үшін, бейбіт келіссөздерді ілгерілету есебінен Израиль үкіметімен келісіп, үйлестіргені үшін сынайды. Мысалы, АҚШ-Израильдің "көңілді жағдай болмауы" саясаты бойынша, АҚШ үкіметі келіссөздерді ілгерілету үшін кез келген идеяны жариялау алдында Израиль үкіметімен міндетті түрде келісуі керек, бұл АҚШ-ты "тәуелсіздік пен икемділіктен" айырған болуы мүмкін.
thumb|170px|Trump's peace plan is the first U. S. peace proposal ever to contain a map with borders for a future State of Palestine. The United States has taken on the preeminent role in facilitating peace negotiations between Israel and the Palestinian Authority. The US has been criticized as acting as the attorney of the Israeli government rather than as an honest broker, catering and coordinating with the Israeli government at the expense of advancing the peace talks. For example, under the US–Israeli "no surprises" policy, the US government must first check with the Israeli government any ideas for advancing the negotiations before publicly proposing them, which allegedly may have stripped the US of the "independence and flexibility required for serious peacemaking".
Венесуэламен жасалған техникалық қызмет көрсету келісім-шарты
2005 жылдың 21 қазанында Вашингтонның қысымымен Израиль Венесуэламен 22 АҚШ-та жасалған F-16 истребительдерін жаңарту бойынша маңызды келісімшартты тоқтатуға мәжбүр болды. Израиль үкіметі бұл мәмілені жүзеге асыру үшін АҚШ-тан рұқсат сұраған, бірақ рұқсат алынбады.
On 21 October 2005, it was reported that pressure from Washington forced Israel to freeze a major contract with Venezuela to upgrade its 22 US manufactured F 16 fighter jets. The Israeli government had requested US permission to proceed with the deal, but permission was not granted.
Иммиграция
Израильдің көп бөлігі яһуди иммигранттарынан тұрады. Израиль, яһудилердің ұлттық қозғалысы – сионизм рухымен келген жаңадан келгендерді қабылдады. Сионизм – көптеген яһудилердің тарихи отандарында өмір сүруге деген құштарлығының көрінісі. Израильге ең көп көшіп келгендер Таяу Шығыс және Еуропа елдерінен. АҚШ Израильге көптеген иммигранттарды қабылдау және оларды қоғамға сіңірудің күрделі міндетін орындауда ерекше рөл атқарды. Израиль құрылғаннан кейін көп ұзамай, президент Трумэн Холокосттан қашқан мыңдаған босқындарды қабылдауға көмектесу үшін 135 миллион доллар көлемінде несие ұсынды. Израиль құрылған алғашқы үш жылдың ішінде иммигранттардың саны елдегі яһуди халқының санын екі есеге арттырды. Израиль тарихы бойында жаппай иммиграция жалғасты. 1989 жылдан бері Израиль бұрынғы Кеңес Одағынан шамамен бір миллион яһудиді қабылдады. АҚШ Израильмен бірлесіп араб елдерінен, Эфиопиядан және бұрынғы Кеңес Одағынан яһудилерді Израильге әкелуге жұмыс істеді және олардың Израиль қоғамына сіңісуіне көмектесті. Бұған қоса, екі ел арасында иммиграция жүзеге асты, көптеген американдық яһудилер жыл сайын Израильге көшіп келеді, ал АҚШ – ізраилдіктердің шетелге (йерида) тұрақты немесе ұзақ мерзімге көшіп кетуі үшін басты бағыт болып табылады.
Israel is in large part a nation of Jewish immigrants. Israel has welcomed newcomers inspired by Zionism, the Jewish national movement. Zionism is an expression of the desire of many Jews to live in their historical homeland. The largest numbers of immigrants have come to Israel from countries in the Middle East and Europe. The United States has played a special role in assisting Israel with the complex task of absorbing and assimilating masses of immigrants in short periods of time. Soon after Israel's establishment, President Truman offered $135 million in loans to help Israel cope with the arrival of thousands of refugees from the Holocaust. Within the first three years of Israel's establishment, the number of immigrants more than doubled the Jewish population of the country. Mass immigrations have continued throughout Israeli history. Since 1989, Israel absorbed approximately one million Jews from the former Soviet Union. The United States worked with Israel to bring Jews from Arab countries, Ethiopia and the former Soviet Union to Israel, and has assisted in their absorption into Israeli society. In addition, there has been immigration between the two countries, with many American Jews immigrating to Israel annually, while the United States is the top destination for Israelis emigrating abroad (yerida) permanently or for an extended stay.
Корпоративтік алмасу
Израиль мен Америка компанияларының бір-бірінің нарықтарына кеңеюіне көмектесу үшін бірнеше аймақтық Америка-Израиль сауда палаталары жұмыс істейді. Motorola, IBM, Microsoft және Intel сияқты американдық компаниялар Израильді негізгі ҒЗЖ орталықтарын құру үшін таңдады. Израиль Солтүстік Америкадан басқа кез келген елден NASDAQ-та тіркелген компаниялар саны бойынша көш бастап тұр.
Several regional America–Israel Chambers of Commerce exist to facilitate expansion by Israeli and American companies into each other's markets. American companies such as Motorola, IBM, Microsoft and Intel chose Israel to establish major R&D centers. Israel has more companies listed on the NASDAQ than any country outside North America.
Қауіпсіздік туралы өзара түсіністік туралы меморандум
Таяу Шығыстағы қауіпсіздікке төнген қауіптерді жоюға, оның ішінде бірлескен әскери оқулар мен дайындық шараларын жүргізуге, қорғаныс саудасындағы ынтымақтастыққа және техникалық қызмет көрсету орталықтарына қол жеткізуге бағытталды. Осы түсіністік меморандумына қол қою АҚШ және Израиль үкіметтері арасындағы тығыз қауіпсіздік ынтымақтастығы мен үйлестірудің бастауын берді. Израиль мен АҚШ арасындағы қауіпсіздік мәселелері бойынша жан-жақты ынтымақтастық 1981 жылы Израильдің қорғаныс министрі Ариэль Шарон мен АҚШ-тың қорғаныс министрі Каспар Вайнбергер "АҚШ пен Израиль арасындағы достық байланысты мойындайтын және екі елдің өзара қауіпсіздік қарым-қатынасына негізделген" түсіністік меморандумына қол қойған кезде ресми мәртебе алды. Меморандумда бірқатар шаралар қарастырылды.
To address threats to security in the Middle East, including joint military exercises and readiness activities, cooperation in defense trade and access to maintenance facilities. The signing of the Memorandum of Understanding marked the beginning of close security cooperation and coordination between the American and Israeli governments. Comprehensive cooperation between Israel and the United States on security issues became official in 1981 when Israel's Defense Minister Ariel Sharon and American Secretary of Defense Caspar Weinberger signed a Memorandum of Understanding that recognized "the common bonds of friendship between the United States and Israel and builds on the mutual security relationship that exists between the two nations". The memorandum called for several measures.
Зымыраннан қорғаныс бағдарламасы
АҚШ пен Израиль арасындағы стратегиялық қарым-қатынастың бір қыры – баллистикалық зымырандарды ұшырып түсіру және жоюға арналған "Arrow" баллистикалық зымыранға қарсы бағдарламасын бірлесіп әзірлеу. Бұл бағдарламаны Израиль де, АҚШ та қаржыландырады. "Arrow" сонымен қатар АҚШ-қа қосымша қару-жарақ жүйелерін әзірлеуге қажетті зерттеулер мен тәжірибе ұсынды. Қазірге дейін бағдарламаны әзірлеуге кеткен шығын 2,4 – 3,6 миллиард доллар аралығында, ал АҚШ соңғы шығындардың 50 пайызын төлейді. АҚШ Израильдің "Темір күмбез" қысқа қашықтықтағы зымыранға қарсы қорғаныс жүйесіне де қаржылай көмек көрсетті: 2011 жылдан 2022 жылға дейін АҚШ "Темір күмбез" жүйесіне 2,6 миллиард АҚШ доллары бөлді.
One facet of the US–Israel strategic relationship is the joint development of the Arrow Anti Ballistic Missile Program, designed to intercept and destroy ballistic missiles. This development is funded by both Israel and the United States. The Arrow has also provided the US with the research and experience necessary to develop additional weapons systems. So far, the development cost has been between $2.4 and $3.6 billion, with the United States picking up 50 percent of the final costs. The US has notably provided funding for Israel's Iron Dome short range missile defense system: from 2011 until 2022, the United States contributed a total of US$2.6 billion to the Iron Dome defense system.
Ішкі қауіпсіздік
Федералды, штаттық және жергілікті деңгейде Ішкі қауіпсіздік саласында Израиль мен Америка арасында тығыз ынтымақтастық орнатылған. Израиль АҚШ-тың Ішкі қауіпсіздік департаментімен Ішкі қауіпсіздікті күшейту мақсатындағы бастамаларды әзірлеуге бірінші болып қатысты. Осы аяқта, серіктестік саяхат және сауданы қорғау және дайындық сияқты көптеген салаларды қамтиды. Американ және Израиль құқық қорғау органдарының қызметкерлері мен Ішкі қауіпсіздік қызметтерінің өкілдері екі елде де үнемі кездесіп, терроризмге қарсы күрес техникаларын, сондай-ақ барлау мәліметтерін жинау және қауіптердің алдын алу бойынша жаңа идеяларды зерттейді. 2005 жылдың желтоқсан айында АҚШ және Израиль Израильдің ең ірі теңіз порты – Хайфаға арнайы құралдар орнату арқылы ядролық және басқа радиоактивті материалдарды контрабандалық жолмен тасымалдауды анықтау мақсатында бірлескен жобаны бастау туралы келісімге келді. Бұл жоба АҚШ Энергетика министрлігінің Ұлттық ядролық қауіпсіздік басқармасының ядролық және басқа радиоактивті материалдардың заңсыз айналымын анықтау, тоқтату және алдын алу үшін шетелдік серіктестермен бірлесе жұмыс істейтін ядролық қаруды таратпау бағдарламасының бір бөлігі болып табылады.
At the federal, state and local levels there is close Israeli–American cooperation on homeland security. Israel was one of the first countries to cooperate with the U. S. Department of Homeland Security in developing initiatives to enhance homeland security. In this framework, there are many areas of partnership, including preparedness and protection of travel and trade. American and Israeli law enforcement officers and Homeland Security officials regularly meet in both countries to study counter terrorism techniques and new ideas regarding intelligence gathering and threat prevention. In December 2005, the United States and Israel signed an agreement to begin a joint effort to detect the smuggling of nuclear and other radioactive material by installing special equipment in Haifa, Israel's busiest seaport. This effort is part of a nonproliferation program of the U. S. Department of Energy's National Nuclear Security Administration that works with foreign partners to detect, deter, and interdict illicit trafficking in nuclear and other radioactive materials.
Әскери базалар
АҚШ Израильде, Airwing 7 әуе базасында алты әскери резервтік қорын сақтайды және осы жерлерде 300 миллион долларға жуық әскери жабдық орналасқан. Бұл жабдық АҚШ-қа тиесілі және Таяу Шығыстағы американдық күштердің пайдалануына арналған, бірақ дағдарыс кезінде Израильдің қажеттілігіне де берілуі мүмкін. АҚШ осы жерлерде истребительдер мен бомбалаушы ұшақтарды да сақтайды деген мәлімдемелер бар, ал базалардың бірінде АҚШ теңіз жаяу әскері мен арнайы күштері үшін 500 төсектік аурухана орналасқан деп есептеледі. Америкалық әскери журналист және сарапшы Уильям Аркиннің "Кодтық аттар" атты кітабында АҚШ Израильдегі кем дегенде алты нысанда қару-жарақ, көлік құралдары мен әскери жабдықтарды, тіпті 500 төсектік аурухананы АҚШ теңіз жаяу әскері, арнайы күштері және Әуе күштерінің Таяу Шығыстағы соғыс жағдайына дайындық үшін алдын ала орналастырғаны айтылады. Дегенмен, Израиль ғана емес, Таяу Шығыста АҚШ әскери базаларын орналастырған ел; Түркия, Мысыр, Иордания, Сауд Арабиясы (көбісі 2003 жылы алынып тасталды), Оман, сондай-ақ Парсы шығанағындағы Кувейт, Бахрейн (АҚШ Бесінші флотының штаб-пәтері), Катар және Біріккен Араб Эмираттарында да американдық нысандар бар. Бахрейндегі АҚШ Бесінші флотының штаб-пәтері Парсы шығанағы аймағындағы Иранның ықтимал агрессиясын тоқтату және қадағалау үшін құрылған. Димона радарлық кешені – Димона қаласының жанындағы Израильдің оңтүстігіндегі Негев шөлінде орналасқан американдық радарлық кешен. Кешендегі екі 122 метрлік радар мұнарасы баллистикалық зымырандарды ғарышта қадағалап, жердегі зымырандарға оларды жою үшін қажетті мақсаттық деректерді ұсынады. Ол зымырандарды үлкен қашықтықтан анықтай алады. Кешен АҚШ әскерилеріне тиесілі және олар басқарады, ал Израильге тек екінші қолдан алынған барлау ақпаратын ұсынады. Кешен мұнаралары әлемдегі ең биік радар мұнаралары және Израильдегі ең биік құрылыстар болып табылады.
The United States maintains six War Reserve Stocks inside Israel, at Airwing 7 air base and maintains some $300 million in military equipment at these sites. The equipment is owned by the United States and is for use by American forces in the Middle East, but can also be transferred to Israeli use during a time of crisis. The United States is also alleged to keep fighter and bomber aircraft at these sites, and one of the bases is thought to contain a 500 bed hospital for US Marines and Special Forces. According to the American military journalist and commentator William Arkin in his book Code Names, the US has prepositioned in at least six sites in Israel, munitions, vehicles, and military equipment, and even a 500 bed hospital, for use by US Marines, Special Forces, and Air Force fighter and bomber aircraft in a wartime contingency in the Middle East. However, Israel is not the only country in the Middle East to host US military bases; there are American facilities in Turkey, Egypt, Jordan, Saudi Arabia (mostly withdrawn from in 2003), Oman, and the Persian Gulf states of Kuwait, Bahrain (headquarters of the United States Fifth Fleet), Qatar, and the United Arab Emirates. The Bahrain headquarters of the United States Fifth Fleet is meant to act as a watchdog and deterrent to potential Iranian aggression in the Persian Gulf region. The Dimona Radar Facility is an American radar facility in the Negev desert of southern Israel, located near Dimona. The facility has two 400 feet (122 m) radar towers designed to track ballistic missiles through space and provide ground based missiles with the targeting data needed to intercept them. It can detect missiles up to away. The facility is owned and operated by the US military, and provides only second hand intelligence to Israel. The towers of the facility are the tallest radar towers in the world, and the tallest towers in Israel.
Ақпараттық байланыс
АҚШ пен Израиль 1950 жылдан бері барлау мәселелері бойынша ынтымақтастықпен келеді. Израиль 1956 жылы Сталинді айыптаған Хрущевтің құпия сөзін жариялауға себепкер болды. Суық соғыс бойында Израиль АҚШ-қа араб елдерінен алынған советтік қару-жарақ жүйелері туралы ақпарат ұсынды. Израиль АҚШ-қа Таяу Шығыс аймағындағы адамдардан алынған барлау деректерінің көп бөлігін де қамтамасыз етеді. Иран революциясы мен 1983 жылғы Бейрут казармасының жарылысынан кейін ЦРУ ізраилдік барлауға көбірек сене бастады. Осы аралықта АҚШ Израильге спутниктік суреттерді ұсынды, ал 1980 жылдардың басында ЦРУ өзінің ең жақын НАТО одақтастарынан жасырған барлау ақпаратын Израильге беруді бастады деген хабар бар. Атап айтқанда, Израиль операция "Опера"дан кейін қолжетімділігі шектелгенімен, KH-11 "Кеннан" әскери спутнигінен алынған барлық ақпаратқа дерлік қол жеткізе алды. Ұлттық қауіпсіздік агенттігі Израильге американдық азаматтардың жеке мәліметтері мен хабарламаларын қамтитын, сүзгіленбеген ақпараттарды ұсынатынын мойындады.
The United States and Israel have cooperated on intelligence matters since the 1950s. Israel was behind the disclosure of Kruschev's secret speech denouncing Stalin in 1956. Throughout the Cold War, Israel provided the US with information on Soviet built weapons systems captured from the Arabs. Israel also provides the US with much of its Middle Eastern human intelligence. The CIA became more reliant on Israeli intelligence following the Iranian Revolution and the 1983 Beirut barracks bombing. Meanwhile, the US provided Israel with satellite imagery, and in the early 1980s, the CIA reportedly began giving Israel intelligence that it denied its closest NATO allies. In particular, Israel received almost unlimited access to intelligence from the KH 11 Kennan military satellite, though Israeli access was more restricted following Operation Opera. The National Security Agency has acknowledged that it provides to Israel raw unfiltered information intercepts that include private details and messages of American citizens.
Израильге қарсы американдық тыңшылық
Екі ел де өзара тығыз барлау қызметтестігіне қарамастан, бір-біріне қарсы тыңшылық операцияларын белсенді жүргізіп келеді. АҚШ негізінен Израильдің саяси, әскери және барлау орталықтарына енуге және Израильдің ядролық және конвенциялық емес қабілеттері туралы ақпарат жинауға тырысты, ал Израиль АҚШ үкіметіне де еніп, өзінің әскери және ядролық қабілеттерін арттыру мақсатында АҚШ-та өнеркәсіптік тыңшылықпен айналысты. Ең танымал және көп талқыланған тыңшылық ісінде 1985 жылы АҚШ Әскери-теңіз барлау қызметінде жұмыс істейтін азаматтық сарапшы Джонатан Поллард тұтқындалды және Израиль агенттеріне жоғары құпиялы құжаттарды беруде айыпталды. Ол ұлттық қорғаныс ақпаратын шетелдік үкіметке жеткізуге қатысқандығы үшін кінәлі деп танылды және өмір бойына бас бостандығынан айырылды. Кейіннен Израиль оған азаматтық берді және оны босатуды бірнеше рет сұрады. 1996 жылы екі тыңшылық оқиғасы мәлім болды. Ұлттық қауіпсіздік агенттігі Израильдің Вашингтондағы елшілігінің телефон желілерін тыңдап, Израильдің қауіпсіздік кодтарын бұзып, Израильдің ең құпия саяси ақпаратын АҚШ-қа жеткізгені анықталды. Тыңшылық кеңінен танымал болған "Мега-дау" оқиғасынан кейін ашылды, сол кезде NSA тыңдаған телефон қоңырауы жарияланды. Израильдің компьютерлер және электроника саласындағы тәжірибесі мен оның электрондық код жүйесінің күрделілігіне байланысты, NSA қауіпсіздік кодын алу үшін ізбасар қолданды деген кең пікір қалыптасты. "Мега-дау" оқиғасының нәтижесінде Израильдің барлау қызметінің АҚШ үкіметінде жоғары лауазымды ізбасары бар деген айып та таралды. 2004 жылдың 10 қарашасында АҚШ су асты кемесі Хайфа қаласының жағалауынан он сегіз шақырым қашықтықта Израильдің теңіз суларына кірді. Су асты кеменің миссиясы ешқашан жарияланбады. Ол қаланың теңіз базасы мен штаб-пәтері және басқа да маңызды инфрақұрылым туралы ақпарат жинауға тырысқан деп болжанып, сондай-ақ Израильдің теңіз электрондық сигналдарын ұстап алуға және Израильдің жауап беруін сынауға ниеттенген болуы мүмкін. Сондай-ақ, Израильдің теңіз штабы мен басқа да маңызды объектілерге сенсорларды орнатуға тырысқан болуы мүмкін. Израиль суларына кіргеннен кейін бірнеше минут өткен соң, су асты кемесі Израиль теңіз күштерімен анықталды және одан әрі іздеу жұмыстары жүргізілді. Бастапқыда су асты кемесі НАТО елдеріне тиесілі деп саналды, бірақ кейін ол американдық екені расталды. Израильдің Бас штабы достық елдің мүлігіне шабуыл жасау туралы бұйрық бермеді. Бірнеше сағаттан кейін су асты кемесі суға батып, қашып кетті, бәлкім, оның бақылауда екенін анықтады. Израиль теңіз күштері оны қуу үшін жылдам күзет кемелерін, зымырандық қайықтар мен тікұшақтарды жіберді. Су асты кемесі табылған жоқ, бірақ әскери дереккөздер оның миссиясын орындай алмағанын мәлімдеді. Израильдік шенеуніктердің сөзіне қарағанда, мұндай тыңшылық миссиялары жиі орын алады және Израиль бұрын да батыстың тыңшылық су асты кемелерін ұстап алған. 2013 жылдың желтоқсанында Эдвард Сноуден жариялаған құжаттар 2009 жылдың қаңтар айында NSA және оның британдық әріптесі GCHQ Израиль премьер-министрі Эхуд Ольмертке тиесілі электрондық пошта мекенжайына тыңшылық жасағанын және Израильдің қорғаныс министрі Эхуд Барак пен оның бас штабы Йони Корен арасындағы электрондық хат алмасуын бақылағанын көрсетті.
Despite intense intelligence cooperation, both countries have been heavily engaged in espionage operations against one another. The United States has mainly tried to penetrate Israel's political, military and intelligence circles and gather information on Israel's alleged nuclear and non conventional capabilities, while Israel has also penetrated the US government, and has engaged in industrial espionage in the United States in an attempt to boost its military and alleged nuclear capabilities. In a most notable and publicized espionage case, Jonathan Pollard, a civilian analyst working for US naval intelligence, was arrested in 1985 and charged with conveying highly classified documents to Israeli agents. He pleaded guilty to one count of conspiracy to deliver national defense information to a foreign government, and was sentenced to life imprisonment. Israel later granted him citizenship, and has periodically requested his release. In 1996, two espionage scandals broke. It was revealed that the National Security Agency wiretapped the phone lines to Israel's embassy in Washington and broke the Israeli security code, exposing Israel's deepest policy secrets to the United States. The wiretapping was discovered following the widely publicized "Mega Scandal", when a phone call intercepted by the NSA became public. Due to Israel's expertise in computers and electronics and the sophistication of its electronic code system, it was widely believed that the NSA used an Israeli mole to obtain the security code. The resulting "Mega Scandal" was the allegation that Israeli intelligence had a highly placed mole within the US government. On 10 November 2004, a US submarine entered Israeli territorial waters eighteen kilometers off the coast of Haifa. The submarine's mission was never revealed. It was thought to have been trying to gather intelligence on the city's naval base and headquarters and other vital infrastructure, and was also suspected of intending to intercept Israeli naval electronic signals and test Israel's response to an intrusion. It also may have been trying to install sensors near Israeli naval headquarters and other vital installations. Minutes after it entered Israeli waters, the submarine was detected and tracked by the Israeli Navy. The submarine was initially identified as belonging to a NATO power, and later confirmed to be American. The Israeli General Staff refrained from ordering an attack on what was considered the asset of a friendly nation. After several hours, the submarine submerged and fled, presumably determining that it was under surveillance. The Israeli Navy then sent fast patrol craft, missile boats, and helicopters in pursuit. The submarine was not found, but military sources maintained that the submarine had failed to complete its mission. According to Israeli officials, such spy missions were common, and Western spy submarines had been intercepted by Israel before. In December 2013, documents released by whistle blower Edward Snowden revealed that in January 2009 the NSA and its British counterpart GCHQ had spied on an email address belonging to Israeli prime minister Ehud Olmert, and had monitored email traffic between then Israeli Defense Minister Ehud Barak and his chief of staff, Yoni Koren.
Израильдің АҚШ-қа қарсы тыңшылық жасауы
"Израильдіктер тыңшылық саласында, оның ішінде АҚШ-қа қарсы да, өте агрессивті" екендігін айтады. "Олардың басты мақсаты – Израиль мемлекетінің қауіпсіздігін қорғау, және сол мақсатқа жету үшін не қажет болса, соның бәрін істейді", – дейді бұрынғы АҚШ-тың жоғары лауазымды барлау қызметкері. 2014 жылдың мамыр айында Сноуден алған және журналист Гленн Гринвальд жариялаған Ұлттық қауіпсіздік агенттігінің құжатында ЦРУ Израильдің АҚШ-та кең ауқымды тыңдау желісін құрғанына алаңдаушылық білдірілген. Екі елдің де қорғаныс министрлері бұл мәлімдемені жоққа шығарды. Чак Хейгел бұл есепті растайтын фактілердің жоқтығын айтты, ал Моше Яалон Израильдің барлау қызметінің басшысы болған кезде АҚШ-қа тыңдау жасауға рұқсат берілмегенін, "ал қорғаныс министрі ретінде АҚШ-қа тыңдау жасауға ешқандай рұқсат бермеймін" деді. 2019 жылдың қыркүйегінде аяқталған екі жылдық мұқият зерттеуден кейін АҚШ-тың барлау қауымдастығы мен ФБР бірнеше бұрынғы жоғары лауазымды АҚШ қызметкерлерінің сөзінше, "Ақ үй мен Вашингтонның басқа да маңызды аймақтарының жанындағы ұялы телефондарды бақылау құрылғыларына ізраилдіктердің жауапты екендігі анық болды". Оның айтуынша, Эпштейннің тыңшылық қызметі қуатты адамдар туралы шантаж үшін қолдануға болатын құпия ақпаратты жинауға бағытталған. Эпштейннің құрбаны Вирджиния Гиуффре де Эпштейннің барлау қызметінде жұмыс істегенін мәлімдеді, және Twitter-де Reddit бетіне сілтеме жасап, Эпштейннің тыңшы екенін және шантаж операциясын жүргізгенін айтты.
"The Israelis are pretty aggressive" when it comes to espionage, including against the United States. "They're all about protecting the security of the Israeli state and they do whatever they feel they have to achieve that objective," according to a former senior U. S. intelligence official. In May 2014, a National Security Agency document obtained by Snowden and published by journalist Glenn Greenwald revealed the CIA was concerned that Israel had set up an extensive spying network in the United States. Defense secretaries from both countries denied the claim with Chuck Hagel saying he had no facts to substantiate the report, while Moshe Ya'alon said he was never allowed to spy on the United States while he was head of the Israeli intelligence services, "and as defense minister I don't allow spying on the United States whatsoever." After a careful study over a two year period ending in September 2019, the United States intelligence community and FBI concluded that it "was pretty clear that the Israelis were responsible" for cellphone surveillance devices near the White House and other sensitive Washington, D. C. area locations, according to several former senior U. S. officials. According to him, Epstein's activities as a spy served to gather compromising material on powerful people in order to blackmail them. Epstein's victim Virginia Giuffre also alleged Epstein to be an intelligence asset, linking on Twitter to a Reddit page, that alleged Epstein being a spy, running a blackmail operation.
Визасыз келу бағдарламасы
Израиль 2005 жылы АҚШ үкіметінің Визасыз келу бағдарламасына қатысуға өтініш берді. Бұл бағдарлама бойынша таңдалған елдердің азаматтары туризм және бизнес мақсатында 90 күнге дейін АҚШ-қа виза алмастан кіре алады. Өкілдер палатасы бұл өтінішті мақұлдады, бірақ Сенат қабылдамады. Израиль екі негізгі талапты орындамады: барлық азаматтарының қолында биометриялық паспорт болмады, сондай-ақ израильдіктерге виза беруден бас тарту көрсеткіші 3%-дан асып кетті. Бұған қоса, АҚШ Израильге кіретін палестиналық-американдықтарға басқа американдық азаматтарға қарағанда қосымша қауіпсіздік тексерулері жүргізілмеуін талап етті. 2013 жылдың қаңтар айында Израильді бағдарламаға қосуды көздейтін жаңа заң жобасы Мәжіліске ұсынылды, оның жақтастары Израильдің қазіргі талаптарға сай келетінін айтты. 2014 жылдан бері Израиль американдық азаматтардың елге кіруіне үнемі кедергі келтіріп отыр.
Israel applied to join the US government's Visa Waiver Program in 2005. Under this program, citizens of selected countries can enter the United States for up to 90 days for tourism and business purposes without having to apply for an entry visa. The House of Representatives approved the bid, but the Senate rejected it. Israel failed to fulfill two basic requirements; not all citizens owning a biometric passport, and the entry visa rejection rate for Israelis exceeded 3%. In addition, the United States insisted that Palestinian Americans entering Israel not be subjected to any more security checks than other US citizens. In January 2013, a new bill was submitted to the House calling for Israel's inclusion, with its supporters saying Israel now meets the program's current criteria. As of 2014, Israel regularly bars the entry of American citizens.
Израиль сот реформасы
Байден әкімшілігі Нетаньяху үкіметінің "әділет реформасы" жоспарларына қарсы екенін білдірді және осыған қатысты бірнеше рет мәлімдеме жасады.
The Biden administration objects to the Netanyahu government plans for a "judicial reform", and has expressed as much on several occasions.