Кіріспе

Қазвинде 20 ғасырда жаңғыртудан бұрын 100-ден астам ауыз су қоймасы, «әб-анбар» болған. Бүгінде олардың тек он ғанасы толыққанды сақталған. Барлығы ұлттық мәдени мұра ретінде қорғалады. Қазвиндегі қазіргі уақыттағы «әб-анбарлар»:

Джаме мешітінің «әб-анбары»

1682 жылы (күн санауы бойынша 1093 жыл) Сафави әмірі Шах Сүлеймен I билік кезінде салынған, Джаме (ұжымдық) мешітінің жанында орналасқан. Құрылысшысы – Әли Хан е Нами (6, 410). Бұл «әб-анбарда» резервуарға тікелей кіретін жеке баспалдақ бар, ол «руби» тастау үшін арналған. Саруджпен жабылған қабырғаларының қалыңдығы 2,4 метр, резервуардың барлық жағын қоршап тұрады.

Сардар мен Бозоргтың «әб-анбары»

Қажар әмірі Фатх Әли шаһтың әскерінің қолбасшылары Мұхаммед Хасан Хан мен Мұхаммед Хосейн Қоли Хан Сардар есімді екі бауыр, орыс әскеріне қарсы шайқастан жеңіспен оралған жағдайда қаланың ең құрғақ бөлігінде мешіт, мектеп және «әб-анбар» салуға уәде береді. Бұл «әб-анбар» 1812 жылы (хижра бойынша 1227 жыл) аяқталды. Қабырғаларының қалыңдығы 3 метр (3, 81).

Сардар мен Кушақтың «әб-анбары»

37 баспалдағы, әр түрлі аралықта орналасқан 4 кран, төрт күмбез және төрт жартылай жел ұстағышы бар. Бұл «әб-анбар» 1814 жылы (хижра бойынша 1229 жыл) мектеп-мешіт кешенінің бір бөлігі ретінде салынған.

Хаж Каземнің «әб-анбары»

40 баспалдағы, 2 кран және 8 метр биіктіктегі 2 жел ұстағышы, сондай-ақ 3 метр қалыңдықтағы қойма қабырғалары бар. Бұл «әб-анбар» 1840 жылы (хижра бойынша 1256 жыл) Қазвиннің құрғақ аудандарының бірінде аяқталды. Сардардың үстіндегі жазуларда «әб-анбардың» сәулетшілері – Хаж Казем Кузехгар және оның көмекшісі Хаж Исмаил есімдері көрсетілген.

Хакимнің «әб-анбары»

36 баспалдағы бар. Бұл «әб-анбар» 1828 жылы (хижра бойынша 1244 жыл) жергілікті дәрігер Хаж Мирза Хаким аяқтады. Сол уақытта сардардың жанында «саққа хане» салынған. Бұл – шииттердің қасиетті бейнелерінің алдында шам жағып, тілек тілейтін (назр) шағын орын.

Мола Верди хан мешітінің «әб-анбары»

Сардардың үстіндегі жазуға сәйкес, 1763 жылы (хижра бойынша 1177 жыл) Занд әулеті тұсында салынған. Паширде 2 «гушвар» бар.

Зәнене базардың «әб-анбары»

Қажар дәуірінде әйгілі дін қызметкері болған Хаж Мола Абдул ваххабтың қайырымдылығымен салынған. Кіреберісі мыс шеберлерінің базары ішінде орналасқан. 43 сатысы, қойма резервуары ішінде 4 бағанасы, 10 жалпақ күмбезі, 5 жел ұстағышы бар. Сондай-ақ «руби» тастау үшін жеке баспалдағы бар, ол іргелес мешіттің жертөлесіне (3, 82) қосылған.

Ағаның «әб-анбары»

Сонымен қатар, Қажар дәуірінің қалдығы, 30 сатылы, 2,2 метр қалыңдықтағы қабырғалары бар.

Өлшемі мен сыйымдылығы

Қазвиндегі толыққанды сақталған аб-анбарлар, сыйымдылығы бойынша: Аб-анбар атауы Өлшемі (м) Сыйымдылығы (м³) Сардар-е Бозорг 17 x 17 x 17 4900 Жаме мешіті 37,5 x 10 x 10 3750 Наби мешіті 36 x 10 x 10 3600 Сардар-е Кучак 20 x 19 x 5,5 2090 Хаж Казем 26 x 7,5 x 10 1950 Хаким 18 x 18 x 6 1944 Аға 11,5 x 10,25 x 5,5 648 Разави Қонақ үйі 14,5 x 6,5 x 5 471 Зобейде Хатун 11,5 x 2,65 x 6,5 198