Кіріспе

Коканд қаласы (,) – Ферғана облысының шығысында орналасқан қала. Коканд Ферғана долинасының оңтүстік-батыс шетінде жатыр. Әкімшілік тұрғыдан Коканд – аудандық деңгейдегі қала, оған Мукими типтес қалалық кеңістігі кіреді. 2022 жылғы мәліметтер бойынша Кокандтың халқы шамамен 259 700 адамды құрайды.

Худайяр ханның сарайы

Худайяр хан сарайы 1863-1874 жылдары билеуші Мұхаммед Худайяр ханның бұйрығымен салынған. Америкалық дипломат Юджин Шульер оны "Орталық Азиядағы кез келген басқа сарайлардан әлдеқайда үлкен және керемет" деп сипаттады. Худайяр хан сәулетші Мир Убайдуллоға жеті ауланың айналасында 114 бөлмелі патшалық резиденция салуды тапсырды. Билеуші анасының сарайдағы бір үлкен ғимаратта тұрғанын қалады, бірақ ол бұдан бас тартып, аулаға киіз үй тікті. Көкандтың басты құлшылық орны болуға ниеттенгенімен, Жұма мешіті 20-шы ғасырдың көп бөлігінде жабық болды. 1989 жылы қажетті қалпына келтіруден кейін қайта ашылып, қазір кестелеу және керамика бұйымдарының көрмесі бар шағын қолданбалы өнер мұражайына айналды. Бүгінде ғимаратта шағын мұражай мен дүкен орналасқан, бірақ плиткалар мен оюлы ағаш бағаналар әлі де әсерлі көрінеді.

Хамза мұражайы

1989 жылы салынған Хамза мұражайы Кокандта туған Кеңес Одағының батыры Хамза Хакимзаде Ниязидің есімімен аталған. Хамза Өзбекстанның тұңғыш ұлттық ақыны және өзбек әлеуметтік реализмінің негізін қалаушы болды, ал мұражай оның туғанына 100 жыл толуының құрметіне ашылды. Нарбутабей медресесі 1790 жылдары салынған. Оның зиратында Мұхаммед Омар хан мен оның әйелі, белгілі өзбек ақыны Нодираның қабірі орналасқан. Модари хан мавзолейі деп аталатын бұл құрылыс көк мозаикалық плиткалармен әшекейленген. Кокандтағы басқа медреселер Кеңес үкіметі тарапынан жабылып, тоқтатылғанмен, Нарбутабей медресесі 2016 жылға дейін Құран оқу орталығы ретінде жұмыс істеп келді. 2019 жылдың қыркүйек айында Коканд қаласында бірінші Халықаралық қолөнершілер фестивалі өтті. Фестивальді Өзбекстан қолөнершілер қауымдастығы ұйымдастырды, ал құрметті қонақ – Дүниежүзілік қолөнер кеңесінің президенті Рози Гринлиз болды. Іс-шараға 70 елден 600-ден астам шебер қатысты. Фестивальдің мақсаты – әлемнің түкпір-түкпірінен келген қолөнершілерге өз өнімдерін көрсетуге және сатуға, сондай-ақ тәжірибе алмасып, біліктілігін арттыруға мүмкіндік беру болды. Фестиваль аясында қолөнер шеберлігін дамытуға арналған конференциялар өтті. Көрмеде музыкалық аспаптар, сурет, керамика, тоқыма, металл және ағаш өнімдері қойылды. Фестивальдің екі жылда бір рет өтетіні жоспарланған, келесісі 2021 жылы өтеді.

Экономика

Қара базар қала шекарасында туындаған табыстың шамамен 75% -ін құрайды. Бұған бөлшек сауда, азық-түлік тауарлары, жұмыс орындары, валюта айырбастау, ауыл шаруашылығы және көптеген тауарлардың өндірісі кіреді. Халықтың көп бөлігі ашық базарларда шағын кәсіпкер ретінде жұмыс істейді. Көканд тыңайтқыштар, химиялық өнімдер, машиналар, мақта және тағамдық өнімдерді өндірудің маңызды орталығы болып табылады. Соңғы екі онжылдықта қалада жаңа аудандар мен мемлекеттік ғимараттар, сондай-ақ көптеген үйлер, дүкендер, кафелер, мейрамханалар және жеке сектордың басқа да кәсіпорындары салынды. Көканд – бір институт, тоғыз колледж және лицей, сондай-ақ көптеген мұражайлар бар білім беру орталығы.