Бұрана мұнарасы – Қырғызстанның Чүй өңіріндегі ежелгі Баласұғұн қаласының қалдығы. 11 ғасырда салынған, қаракханидтер дәуірінен жеткен тарихи ескерткіш.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Бурана мұнарасы – Қырғызстанның солтүстігіндегі Чуй аңғарында орналасқан алып минарет. Ол елдің бас қаласы Бішкектен шығысқа қарай 80 шақырым, Токмок қаласының жанында орналасқан. Мұнара, қабір тастары, топырақ жұмыстарының бір бөлігі және қамалдың, үш мазардың қираған қалдықтары – бұл 9 ғасырдың соңында Қарахандықтар құрған Баласагун қаласынан қалған жалғыз нәрсе. Мұнара 11 ғасырда салынды және басқа минареттерді салу үшін үлгі ретінде пайдаланылды. Сыртқы баспалдақ пен мұнара ішіндегі тік, бұралақ баспалдақтар келушілерге жоғары көтерілуге мүмкіндік береді. Бұл Орталық Азиядағы ең ежелгі сәулеттік құрылыстардың бірі. Мұнараның алғашқы биіктігі 45 метрді құрады. Бірақ ғасырлар бойы болған бірнеше жер сілкінісі салдарынан құрылысқа көп зиян келді. 15 ғасырдағы соңғы күшті жер сілкінісі мұнараның жоғарғы жартысын қиратып, биіктігін қазіргі 25 метрге (82 фут) дейін төмендетті. 1970 жылдарда мұнараның негізін қалпына келтіру және құлау қаупі төнген батыс жағын жөндеу жұмыстары жүргізілді.
The Burana Tower is a large minaret in the Chüy Valley in northern Kyrgyzstan. It is located about 80 km east of the country's capital Bishkek, near the town of Tokmok. The tower, along with grave markers, some earthworks and the remnants of a castle and three mausoleums, is all that remains of the ancient city of Balasagun, which was established by the Karakhanids at the end of the 9th century. The tower was built in the 11th century and was used as a template for other minarets. An external staircase and steep, winding stairway inside the tower enables visitors to climb to the top. It is one of the oldest architectural constructions in Central Asia. The tower was originally 45 m (148 ft) high. However, over the centuries a number of earthquakes caused significant damage to the structure. The last major earthquake in the 15th century destroyed the top half of the tower, reducing it to its current height of 25 m (82 ft). A renovation project was carried out in the 1970s to restore its foundation and repair the west facing side of the tower, which was in danger of collapse.
Аңыз
Мұнараға байланысты аңыз бойынша, қуатты ханның қызы дүниеге келді. Хан осы қуанышты мерекелеу үшін елдің барлық болжаушыларын және даналарын шақырып, қызының болашағын білуді сұрады. Солардың бірі, қарт кісі, ханның қызы он алтыншы жасқа келгенде уланғыш сарыжал шағып қайтыс болатынын айтты. Оны қорғау үшін хан қызы үшін биік мұнара салдырып, жалғыз өмір сүргізді. Ханның қызметшілері оған тамақ жеткізіп, оны саздыққа салып, мұнараға тірелген баспалдақпен көтеріп алып келетін. Мұнараға ешқандай сарыжалдың кірмеуі үшін барлық нәрсе мұқият тексерілетін. Қызының он алтыншы туған күнінде хан оған жеміс себеті әкелді. Бірақ хан себеттің ішінде жасырынып отырған уланғыш сарыжалды байқамай қалды. Қызы жеміске қол созғанда, сарыжал шағып, оны өлтірді. Ханның қайғысы соншалық, ол қатты жылағаннан мұнараның бір бөлігі қирап түсті.
A legend connected with the tower says that a daughter of a powerful khan had been born. The khan celebrated the occasion by inviting all the fortune tellers and wise man from the country to tell him the future of his daughter. One old man said that his daughter would die from a spider bite on her sixteenth birthday. To protect her, the khan built a tall tower for her daughter to reside in, alone. Servants of the khan brought her food, delivering it in a basket via climbing a ladder that was put against the tower. Everything was inspected thoroughly to make sure no spider would be able to get in the tower. On her sixteenth birthday, the khan celebrated her birthday by bringing a basket of fruits for her. The khan failed to notice a poisonous spider that had concealed itself in the basket. As his daughter reached for a fruit, the poisonous spider bit her and killed her. The khan was so distraught that he cried so loudly, part of the tower went to shambles.