Кіріспе

Қоссауырындардың түрі

Аңғар сары аяқты бақасы (Rana boylii) – Ranidae тұқымдасының Rana туысына жататын шағын бақа. Бұл түр тарихи түрде Солтүстік Орегоннан Калифорния арқылы, Мексиканың Баха Калифорниясына дейін, сондай-ақ Калифорниядағы Сьерра-Невада тауларының етегінде және Оңтүстік Каскад жотасында кездесетін. Аңғар сары аяқты бақасы – Федералдық қорғауға алынған түрлердің бірі және Калифорния штатының жойылып бара жатқан түрлері тізіміне енген. 2021 жылдың желтоқсан айында Құрметті түрлер туралы заң бойынша бар болған алты ерекше популяция сегментінің (DPS) төртеуін тізімге енгізу жөніндегі федералдық ереже ұсынылды.

Сыртқы келбеті

Тау етегіндегі сары аяқты бақаның сұр, қоңыр немесе қызғылт түсті арқасы болады. Олар көбінесе дақты немесе мозаикалы болып келеді, бірақ кейде тегіс түсті де болуы мүмкін. Ересек бақалардың аяқтарының асты сары түсті болады, бұл түс ішкі жағына дейін созылуы мүмкін, бірақ жас бақаларда бұл белгі байқалмайды немесе нашар дамыған болады. Мұрынның үстінде үшбұрышты, сары қоңыр түсті дақ кездеседі және басқа бақа түрлерінен айырмашылығы, көз жолағы болмайды. Жұмсақ тілі мен кеудесі көбінесе айқын дақты болады, ал түрдің дорсолатеральді терісі бүктеліп, түйіршікті болып келеді. Осы түрдің еркектері көбейтіс маусымында бас бармақтарының табанында жұптасқан төсемдер пайда етеді. Бұл бақаларды олардың жалқа терісі, көлденең қарындастары, толық қанатты артқы аяқтары және қозғалыстағы суға секіру әдеті арқылы анықтауға болады. Дегенмен, осы түрдің дернәсілдері батыс жабайы бақаның дернәсілдеріне ұқсайды. R. boylii дернәсілдерінің құйрықтары жалпақ болып келеді, ұшы түссіз және ортаңғы бөлігінде ең биік болады. Дернәсілдердің аузы тастарға жабысу үшін бейімделген, ал еріндері балдырлар мен диатомияларды – кремнийден тұратын жасуша қабырғалары бар бір жасушалы балдырларды – тастардан қырып алуға арналған тіс қатарларымен жабдықталған. Жас R. boylii дернәсілдерінің аузы B. boreas дернәсілдерінен ажыратуға көмектеседі, себебі тау етегіндегі сары аяқты бақалардың жас дернәсілдері үш аптадан кейін анық тіс қатарларын дамытады, ал олардың теңдестері ондай қабілетке ие болмайды. Дернәсілдер көбінесе балдырлармен, диатомиялармен және шөгінділермен қоректенеді. Өсе келе, түрдің тамақтану әдеті жануарлар тіндеріне ауысады, оларды бақаның иықты буыннан тұратын жауының құрылысы адамдардағыдай бүйірге қарай қозғалуға мүмкіндік бермейтіндіктен, толығымен жұту қажет. Ересек бақалар көптеген түрлі тағамдарды жейді, мысалы, көбелектер, құмырсқалар, шегірткелер, егіздер, қоңыздар, шыбықтар, су сермеушілері және бұқақтар.

Жұптау әдеттері

Көктемде көбейтін "салтанаттар" басталады, осы кезде ересек бақалар құмды және/немесе тасты жартастарға жиналып, жұптасады. Бұрын наурыз бен мамыр айларында жұптасады деп есептелген, бірақ соңғы тәжірибелер осы мерзімнің сәуір мен маусымның соңына жақын екенін көрсетті. Осылайша, R. boylii жұмыртқа тобын ағыспен кетіп қалудан қорғау үшін тез ағыс сулардан аулақ болады. Осы тәсілдің арқасында түрдің көбею маусымы ұзаққа созылады. Егер жағдайлар олардың талаптарына сай келмесе, олар жұптасудан бас тартып, судың жылдамдығы қалыпқа келгенше күтеді. Тау басындағы сары аяқты бақа үшін жұмыртқа салу, яғни жұмыртқаны шашу, кейде үзіліспен болады, себебі жаңбыр сияқты кешігулер жұмыртқалардың кездейсоқ кетіп қалуына себеп болуы мүмкін. Плумас ұлттық орман паркі және Лейк және Колуса округтерінің шекарасындағы Қар тауында 6365 фут (1940 м) биіктікте орналасқан.

Химиялық қорғаныс

R. boylii өзін Batrachochytrium dendrobatidis сияқты саңырауқұлақ инфекцияларынан қорғау үшін химиялық қорғаныс механизмін пайдаланады. Бақа терісі арқылы пептид шығарады, ал пептидтің гидрофобтық (суды тебілетін) бөліктері амфибияға жабысуға тырысатын саңырауқұлақтарға жетеді. Осы қабілет басқа да Rana түрлерінде де кездеседі, оның ішінде Каскад бақасы мен көл бақасында. Біріншісі саңырауқұлақ инфекцияларымен күресе алатын сүтті зат бөліп шығарады, ал екіншісі аталықтарының жұптасу маусымында көк түске айналуына мүмкіндік береді. Дегенмен, тау етегіндегі сары аяқты бақаның химиялық қорғанысы толыққанды зерттелмеген. Бұл түрдің қабілеті туралы көп мәлімет болмаса да, оның жалпы саңырауқұлаққа қарсы тиімділігі көптеген компаниялардың қызығушылығын тудырды. Бірақ, қазіргі пестицидтерді қолдану бақа үшін мәселе туғызды. Карбарилге, яғни көптеген пестицидтерде кездесетін затқа ұшырау бақаларды өлтірмейді, бірақ пептидтердің китрид, B. dendrobatidis сияқты жаулап алушылардан түрді қорғау қабілетін төмендетеді. Сонымен қатар, Тринити округіндегі су температурасы бұрынғыдан төмендеді. Балық шаруашылығының қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін су температурасы қалыпты деңгейден жасанды түрде төмен ұсталады, бұл R. boylii-дің дамуын баяулатады.

Жыртқыш жануарлар

Жалпақ аяқты сары аяқ қосмекені суға шомып кіретін қоңыздардың, су жәндіктерінің, жалбауыр жыландарының, қалың терілі тритондардың, дабыл бақаларының және батыс қоңыр бақаларының табиғи жемірілімі болып табылады.