Анте Бруно Бушич: Хорватиялық жазушы және оппозиционер

Анте Бруно Бушич (1939-1978) – югославтық жазушы, үкіметті сынаған оппозиционер. УДБА құрбаны, Хорватия тарихындағы маңызды тұлға. Жазбалары мен өмірі туралы ақпарат.

Кіріспе

Анте Бруно Бушич (6 қазан 1939 – 16 қазан 1978) – хорват жазушысы және Югославия Социалистік Федеративтік Республикасы үкіметінің сынышысы. Ол Югославия құпия полициясы (УДБА) тарапынан жасалған кісі өлтірулердің ең белгілі құрбандарының бірі.

Өмірбаян

Бушич Имотскиге жақын Виньяни Донжи ауылында дүниеге келді. Ол Имотскидегі орта мектепке оқуға түскен кезде коммунистік билік көтеріңкі деп санайтын әрекеттерге қатысқан болатын. 1957 жылы ол Tiho (тыныштықта, әдеби мағынасында) деп аталатын топқа қосылды, оның мақсаты – «бостандық, теңдік және демократиялық принциптерге негізделген тәуелсіз Хорватия құру үшін күресу» болды. Осы кезде Югославияның құпия полициясы (УДБА) оны қадағалай бастады. Бушич, сондай-ақ Tiho-ға қатысқан мектептестерімен бірге, жақын арада мектептен қуылды. Екі жылдан кейін қуылған студенттерге қайта оқуға рұқсат берілді. Бушич Загреб университетіне түсіп, 1964 жылы экономика мамандығы бойынша диплом алды. Келесі жылы ол Хорватия жұмысшы қозғалысы тарихы институтында жұмыс істеді, оны бұрынғы югославтық генерал және болашақ Хорватия президенті Франьо Туджман басқарды. 1966 жылы ол саяси көзқарастары үшін сотталды, бірақ сот барысында Рудольф Араповичпен бірге Венаға, Австрияға қашып кетті. Югославияда әлі де зор ықпалы бар Туджманның тілегімен Бушич Загребке оралды және түрмеге жіберілмеді. 1967 жылы ол институтта жұмысын жалғастырды. 1969 жылы Бушич Hrvatski književni list (Хорват әдеби газеті) үшін жазуға кірісті. Онда ол югослав шенеуніктері үшін даулы саналған бірнеше мәселені көтерді. Газет әрі қарай тыйым салынды. Бұл Бушичті бір кезге Парижге эмиграциялауға мәжбүр етті, онда ол Сорбоннада оқыды. 1971 жылы оралғаннан кейін ол Hrvatski tjednik (Хорватия апталығы) директорларының бірі болды. Осы жылы Югославия үкіметі «Хорватия көктемі» (Hrvatsko proljeće) деп аталған жағдайға қарсы шаралар қолданды. Бушич тұтқындалғандардың қатарында болды және 1973 жылға дейін түрмеде отырды. Ол 1975 жылы Югославиядан соңғы рет кетіп қалды. Кейіннен ол уақытының көп бөлігін Англияда өткізді, бірақ Еуропаның қалған бөлігін де кеңінен аралап көрді. Осы кезеңде ол Nova Hrvatska (Жаңа Хорватия) үшін жазды. 1978 жылы ол Парижде, Францияда УДБА, югослав құпия полициясының агенты тарапынан өлтірілді. 2005 жылдың 6 маусымында Хорватия Жоғарғы соты бұл үкімді күшінде қалдырды.

Bušić was born in the village of Vinjani Donji near Imotski. By the time he enrolled into high school in Imotski, he was already involved in activities which communist authorities considered rebellious. In 1957, he joined a group called Tiho (silently, lit. quietly) whose aim was to "fight for freedom, equality and the formation of a free Croatia based on democratic principles". It was at that time that the UDBA (Yugoslav secret police) began watching him. Bušić, along with his schoolmates who had also participated in Tiho, was expelled from school soon after. Two years later, the expelled students were allowed to return to school. Bušić went on to enroll in the University of Zagreb and earned a degree in economics in 1964. The following year, he got a job at the Institute for the History of Croatia's Workers' Movement , which was run by former Yugoslav general and future Croatian president Franjo Tuđman. In 1966, he was sentenced to prison for his political views, but he had escaped to Vienna, Austria during the trial with co convict Rudolf Arapović. At the behest of Tuđman, who still had great influence in Yugoslavia, Bušić returned to Zagreb and was not sent to prison. In 1967, he resumed work at the Institute. In 1969, Bušić moved on to write for the Hrvatski književni list (Croatian Literary Paper). There he confronted several issues considered controversial by Yugoslav officials. The paper was eventually banned. This led Bušić to emigrate to Paris for a period of time during which he attended the Sorbonne. Upon his return in 1971, he became one of directors of the Hrvatski tjednik (Croatian Weekly). That same year the Yugoslav government issued a crackdown on what had been called the Croatian Spring (Hrvatsko proljeće). Bušić was among those arrested and spent time in prison until 1973. He left Yugoslavia for the last time in 1975. He spent most of the time afterwards living in England, but travelled extensively through the rest of Europe. He wrote for Nova Hrvatska (New Croatia) during this period. He was killed in Paris, France, in 1978 by an agent of UDBA, the Yugoslav secret police. On 6 June 2005, Supreme Court of Croatia upheld the verdict.