Кіріспе
1991 жылы Кен Расселдің түсірген "Көкек" фильмі – 1991 жылы түсірілген американдық сатирикалық драмалық фильм. Режиссері – Кен Рассел, басты рөлде – Тереза Рассел. Тереза Рассел мен Кен Рассел әр тегі болғасын, туыс емес. Фильм Лос-Анджелестегі көшедегі жеңіл мінезді әйелдің өмірін көрсетеді. Бенджамин Мутон, Антонио Фаргас, Джек Нэнс, Дэнни Трехо және Джинджер Линн Аллен қосалқы рөлдерде ойнады. Рассел мен Дебора Далтонның сценарийі Дэвид Хайнстың "Шексіздік" атты монологтық пьесасына негізделген. Фильм жартылай деректі фильм форматында ұсынылған, басты кейіпкер көбінесе төртінші қабырғаны бұзып, көрермендерге өз байқаулары мен жезөкшелік кәсібі туралы ойларынан тұратын монологтар айтады. "Шексіздік" пьесасы Лондонда болғанмен, Кен Рассел фильмді Ұлыбританияда оның ашық тілі мен жыныстық мазмұнына байланысты қаржыландыра алмады, сондықтан фильмді АҚШ-та түсіріп, оқиға орнын Лос-Анджелес қаласына ауыстырды. Фильм 1990 жылдың қыркүйек айында Лос-Анджелес қаласының орталық бөлігінде екі апта ішінде түсірілді. "Көкек" фильмінің тұсаукесері 1991 жылдың қаңтарында Санденс кинофестивалінде өтті, ал 1991 жылдың маусымы мен қазанында Ұлыбританияда және АҚШ-та көрсетілді. Фильм коммерциялық сәттілікке жете алмаса да, 1 миллион доллардан астам табыс әкелді және сыншылар тарапынан, әсіресе Тереза Расселдің актерлік шеберлігіне жоғары баға берілді. АҚШ-та фильмке NC 17 рейтингісі берілді, ал Ирландияда оның жыныстық және зорлық-зомбылық көріністеріне байланысты көрсетуге тыйым салынды. 1994 жылы осы фильмге байланыссыз "Көкек II" атты жалғасы шықты.
Whore is a 1991 American satirical drama film directed by Ken Russell and starring Theresa Russell. Despite sharing the same last name, Theresa Russell and Ken Russell are not related. It follows the life of a jaded street prostitute in Los Angeles. Benjamin Mouton, Antonio Fargas, Jack Nance, Danny Trejo, and Ginger Lynn Allen appear in supporting roles. The screenplay by Russell and Deborah Dalton is based on David Hines' monologue play, Bondage. The film is partly presented in a pseudo documentary format, with the lead character often breaking the fourth wall and addressing the audience with monologues consisting of her observations and reflections on her career as a prostitute. While the source play, Bondage, was set in London, Ken Russell was unable to find funding for the film in Britain due to its frank language and sexual content, leading him to instead make the film in the United States and change its setting to Los Angeles. The movie was filmed in a fortnight in downtown Los Angeles in September 1990. Whore premiered at the Sundance Film Festival in January 1991, before having theatrical releases in the United Kingdom and the United States in June 1991 and October 1991, respectively. While not a financial success, grossing a little over $1 million, the film did attract some positive notices from critics, particularly for Theresa Russell's performance. The film was given an NC 17 rating in the United States, and was banned in Ireland due to its depiction of sexuality and violence. The film generated the unrelated sequel Whore II in 1994.
Сюжет
Лиз - Лос-Анджелестің көшедегі жезөкшесі, ол бірінші рет туннельдің жанында, қаланың орталық көшесінде клиентті алуға тырысады. Ол фильмде өзінің өмірі мен проблемалары туралы көрермендерге тікелей айтып береді. Бір ер адам тоқтап, анальдық жыныстық қатынас талап етеді, ал ол оны әбден бас тартады. Ол соңғы рет көлікте ер адамға қызмет көрсеткенін еске түсіріп, жүргізушіге қарсылық білдіреді: іште бірнеше ер адам бар екендігі анықталды. Олар оны ұжымдық зорлап, ұрып-соғып, өлімге қалдырды. Бірде ол жерден өтіп бара жатқан бір қарт кісі оған қол орамасын беріп, ауруханаға апаруды ұсынды. Ол бұдан бас тартып, әкімдіктің қызметкерінен ақша сұрады. Кейін Лиз оған алғыс хат пен жаңа қолшатырмен ақшаны қайтарып береді. Лиз өзінің жезөкшелік өмірінен шаршап, оның сукметан Блейкінен, жақсы киінген, іскерлік және өте бақылаушы адамнан қашуға тырысады. Лиз стриптиз клубына барып, ішіп-жеп, ақырында қалай осылай болғанын түсіндіреді: ол кішкентай қала қызы еді, ол Билл есімді маскүнемге тұрмысқа шықты. Бірге ұл тапқандарына қарамастан, Лиз оның маскүнемдігі мен зорлық-зомбылығына төтеп бере алмай, сәбиін алып, үйден кетіп қалды. Лиз кешкі асханада жұмыс істеді және кедей өмір сүрді, бір күні кешке дейін клиент оған ақша ұсынды, онымен жыныстық қатынасқа түседі. Ақшаға деген үмітсіз Лиз келісіп, Блейкпен кездескенше, оны Лос-Анджелеске алып баратын уақытқа дейін өзін-өзі жезөкшелікке шығарады. Блейк оған кейбір нәрселерді жасаса да (оның ішінде татуировка жасату), ол күйеуі сияқты қатыгез. Қала орталығында көшеде жұмыс істеп жатқанда, Лиз жаңа ғана бір клиенттің ішінен қастандықпен пышақ соққан бір жезөкшеге тап болады. Лиз әйелді кинотеатрдың ванна бөлмесіне алып келіп, оның қан кетуін тоқтатуға тырысады. Оған театрда жұмыс істейтін Кэти көмектеседі, ол Лизмен жақсы достар болады. Кейти зиялы, ол Лизге "Жануарлар фермасы" романын береді, Лиз оқып бітірген алғашқы кітап. Алайда, әйелдер достығы Блейк Лизді қорқытып, Кэтиді лесбиянка деп айыптай бастағаннан кейін аяқталады. Раста деген жергілікті үйсіз адам / көше орындаушысы Лизді киноға тартуға шешім қабылдайды. Раста Лизді басында қорқытса да (оның әрекеті сынық шыныға басып жүруді қамтиды), Лиз келіседі. Осы сәтте Лиз пен Растаның фильмдегі сахналары Блейкке өз өмірін көрермендерге түсіндіріп, Лиз пен Раста Блейктің монологын көріп жатқандай әсер қалдырады. Лиз өзінің кейбір жезөкшелік оқиғаларын, оның ішінде аяқ киімге құмар болған клиентімен кездескенін айтады. Ол Лиздің оны тек қорлауын талап етті, ал ол оның аузында стилетосымен мастурбирует. Фильм аяқталғаннан кейін Лиз көрермендерге ұлын айтады, ол оны жақсы көреді, бірақ ол қазір асыраушы отбасында. Сол түні Лиз қарт, әдемі клиентті қолға алады, ол оны ескі көлігімен гаражға апарады. Екеуі жыныстық қатынаста болған кезде ер адам жүрек соғысына шалдығады, ал Лиз үрейленіп, оған ауыздан ауызға жандандыруды жасауға тырысады, бірақ сәтсіз. Блейк содан кейін пайда болады. Ол Лиздің ақшасын алып, өлі клиентті тонауға тырысады, содан кейін Лизмен физикалық қақтығысқа түсіп, оның бір саусағын сындырады. Лиз оны тоқтатуға тырысқанда, Блейк Лизді басуға тырысады және ұлын гей-проституцияға мәжбүрлеумен қорқытады, Лиз оған: "Мен сені бірінші өлтіремін!" Раста құтқаруға келеді, Блейкті өлтіріп, оның мойнын кесіп алады. Алғыс білдірген Лиз ризашылық білдіріп, кетіп қалады.
Даму
Фильм негізделген "Бондейдж" пьесасын Лондон такси жүргізушісі Дэвид Хайнс (т. 1945) жазған, ол оны өзі тасыған жергілікті әйелден естіген әңгімеге негіздеген. Пьеса алғаш рет Эдинбург Фриндж фестивалінде қойылды. Режиссер Кен Рассел фильмнің қалай туғанын былай баяндады: "Бір күні Лондонда Хайнс таксиден секіріп түсіп, мені көшеде тоқтатып, сценарий жазып, оны фильмге түсіруге бола ма деп сұрады. Мен пьесаны оқып, тырысып көруге келістім". Бірнеше британдық кинофинансистер фильмнің "ашық тілі" салдарынан жобаны қолдаудан бас тартқаннан кейін, Рассел фильмді АҚШ-та қаржыландыруға тырысты және оқиға орнын Лондондан Лос-Анджелесқа ауыстырды. "Англияда ешкім қызығушылық танытпады. Сондықтан мен қаржы үшін Америкаға баруға мәжбүр болдым", - деді ол. "Енді ол Сансет бульварының голливудтық әйелі. Неге мен Ұлыбританияда қаржыландырылмадым? Бюджеті төмен, әлеуеті жоғары, тәуекелі аз болды. Бәлкім, бұл тақырып экспортқа тым ұятты саналды. Бәлкім, оны телеарнада көрсетуге рұқсат берілмес еді. Бәлкім, менің бейнем кино саласының қалыпты стандартына сай келмейді".
Кастинг
Кен Расселл актриса Тереза Расселлді Лиздің басты рөлін ойнауға шақырды, бірақ ол бастапқыда рөлден бас тартты, материалдың тым ашық екенінен қорқып. Кейін ойланып, ол былай деді: "Мен бұл туралы ойлауды тоқтата алмайтынмын. Кенге: "Қалай істейсің, түсініксіз. Мен жұмсақ порнография түсіруге мүдделі емеспін" дедім. Мансабымның осы кезеңінде осы рөлге келісуге тартындым. Егер бұл "Қыныстық қылмыстар" сияқты болатын болса, мен мүдделі емес едім". Фильмнің өндіріс бюджеті туралы мәліметтер әртүрлі, кейбіреулері 4 миллион доллар деседі. Актрисалар Тереза Расселл мен Джинджер Линн Алленнің сөзіне қарағанда, режиссер Кен Расселл түсірілім барысында ашық түрде ішіп, көбінесе мас күйде жұмыс істеген.
Шығару
Whore 1991 жылы 24 қаңтарда Санденс кинофестивалінде әлемдік тұңғыш көрсетілімі болды, Тереза Рассел фильмді таныстыру үшін тікелей қатысты. Содан кейін 1991 жылы ақпанда Берлин халықаралық кинофестивалінде де көрсетілді. Фильмнің кинотеатрлардағы көрсетілімі 1991 жылы 18 қазанда кеңейтілді. Оның дистрибьюторы Trimark Pictures MPAA шешіміне шағым түсірді, бірақ рейтингі өзгеріссіз қалды және фильм NC 17 рейтингімен шығарылды. Ирландия Республикасында фильмге 1991 жылдың 9 тамызында тыйым салынды. Фильмдерге шағымдар жөніндегі кеңес 20 қыркүйекте бұл шешімді қолдады, ал 28 тамызда өткен алдыңғы шағым отырысы шешім қабылдауға келмеді. Бұл ирландиялық үй шаруашылығына арналған шығарылымды да кейінге шегерді, ол сәтсіз шағым жасалған аптада 2000 данамен шығуы тиіс болған. Видео дистрибьюторы (National Cable Vision) таспаны сол кезде Ирландия киноцензуралық кеңесін басқарған Шемус Смитқа үй медиасы бойынша қайта қарау үшін жіберді – бұл әрекет сәтті болды ма, жоқ па, оны растайтын ешқандай мәлімет жоқ.
Сыни жауап
Фильмге қарама-қайшы пікірлер айтылды. 2024 жылдың қаңтарына қарай, Rotten Tomatoes интернет-агрегаторында он үш рецензия негізінде 38% мақұлдау рейтингісі бар. Роджер Эберт Расселдің актерлік шеберлігін жоғары бағалап, фильмге төрт жұлдыздың үшеуін берді. Entertainment Weekly журналының Оуэн Глейберман фильмге D бағасын қойып, былай деп жазды: "Атын қарастырғанмен, «Whore» жұмыс істейтін әйел ретіндегі өмірдің ашық, таблоидтық жариялануы емес. Оның орнына, ол өте әдепсіз, эротикалық емес карикатура, соншалықты жеккөруге толы фильм, оның ешбір сәті шынайы немесе спонтанды сезілмейді. «Whore» шынымен қайғылы көрініс." The Washington Post газетінен Хэл Хинсон да осы пікірді қолдап, былай деп жазды: "Бұл оқиғаның өзі бір жақсы театр сияқты. Ол үмітсіз әуесқойлықпен және қарапайымдықпен толған. Рассел рөлге бірнеше килограмм салмақ қосты, оның бірнеше комедиялық сәттері бар, бірақ оның қасақана жаман екенін немесе жай ғана қателік жасағанын анықтау қиын. Бірақ фильмнің өзі туралы шатасудың қажеті жоқ – ол жай ғана қорқынышты." Variety журналы да Расселдің актерлік шеберлігін тұрақсыз деп бағалап, фильмнің "басты мәселесі – толық жасандылық сезімі" екенін атап өтті. "Расселдің күшті, тоқтап қалатын ойыны бүкіл фильмнің тонын анықтайды. Ол барлық жерде, кейде жауап беретін нотаға жетеді, бірақ көбінесе шарлап жатыр." The Chicago Tribune газетінің Марк Каросы фильмді тақырыптық фокусының болмауы үшін сынап, "бұл фильмтің жезөкшелердің өміріне деген шыншыл, компромиссіз көзқарас ұсынатыны айтылады, бірақ осы «нақтылықтардың» Американың қатал көшелеріне қарағанда британдық режиссердің ессіз көзқарасына көбірек қатысы бар екенін көрсету үшін бір минут жеткілікті" деп жазды. Empire журналының Лола Борг фильмге бес жұлдыздың біреуін берді, Тереза Расселдің "мұндай бос кейіпкерге бірдеңе әкелуге бар күшін салуда" екенін мойындады, бірақ былай деп қорытындылады: "«Whore» – құндылығы жоқ фильм. Сыпайылық Кен Расселдің ең күшті жағы емес, бірақ тіпті оның өзінің жоғары стандарттары бойынша да, «Whore» әдепсіздікті және шаршатарлық моральдық үгіттеуді ашық түрде көрсетеді."
Үй медиасы
1992 жылдың қаңтар айында Vidmark Entertainment «Whore» фильмін VHS форматында төрт түрлі нұсқада шығарды: NC 17 нұсқасы; R рейтингісі бар нұсқа; кинотеатрларда көрсетілмеген материалдары қосылған нұсқа; және «Егер айта алмасаңыз, көріңіз» деген атаумен қайта аталған R рейтингісі бар нұсқа. Соңғысы фильмнің түпнұсқа атауын көрсеткісі келмейтін бейне дүкендер мен сатушыларға көмектесу мақсатында жасалған. Бұған қоса, Vidmark фильмнің VHS нұсқаларын «Түнгі балалар» атты коммерциялық емес ұйымының хабарламасымен және олардың тегін телефон нөмірімен бірге шығарды. Бұл ұйым қиын жағдайдағы жасөспірімдерге проституциядан құтылуға көмектеседі. 2022 жылдың қараша айында Kino Lorber компаниясы өздерінің ресми Facebook парақшасында АҚШ-та Blu-ray нұсқасын шығаратынын хабарлады.
Жалғасы
1994 жылы Амос Коллек жазған және түсірген, тікелей бейнежазбаға шығарылған, "Whore" фильмінің байланысы жоқ жалғасы "Whore II" үш жылдан кейін шықты. Кездейсоқ жағдай, Коллектың бұрынғы "Жоғары ставкалары" фильмінен алынған бір бөлігі "Whore" фильмінде көрінеді.