Солтүстік Америкадағы 1.86-1.83 миллиард жылдық Пенокиан тау жасалу оқиғасы
Penokean orogeny
Пенoкеан орогенезі: 1,86-1,83 млрд жыл бұрын Солтүстік Америкадағы Күлдір көлі маңындағы тау пайда болуы. Superior және North Atlantic кратон қақтығысы, Columbia суперконтиненті.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Пенокеан орогенезі – Солтүстік Американың Көлі Верхний аймағында шамамен 1,86 – 1,83 миллиард жыл бұрын, ерте проторозойда болған тау құрылысының эпизоды. Бұл орогенездің ядросы – Черчилль кратоны, ол 1,86–1,81 млрд жыл бұрын Жоғарғы және Солтүстік Атлантика кратондарының соқтығысуынан пайда болған террандардан тұрады. Орогенез нәтижесінде Нена және Арктика құрлықтары қалыптасты, олар кейін басқа құрлықтармен бірігіп Колумбия суперконтинентін құрады. Атау алғаш рет Мичиган және Висконсин штаттарының солтүстігіндегі Пеноки таулары (кейде қате түрде Гогебик таулары деп аталады) аймағына сілтеме жасап ұсынылды. Палеопротерозойлық Пенокеан орогенезі Жоғарғы кратонның оңтүстік жиегіндегі шұңқырада дамыды. Ол шығысқа қарай Миннесотадан Хьюрон көліне жақын Гренвилл орогеніне дейін, ал оңтүстікке қарай Висконсин штатындағы Орталық жазыққа дейін созылады. Ол Ниагара жарылым аймағымен бөлінген екі доменнен тұрады: оңтүстік, ішкі домен – Висконсин магмалық террандары, палеопротерозойлық толеиттік және кальцидті сілтілі аралдық және кальцидті сілтілі плутоникалық тау жыныстарынан құралған; солтүстік, сыртқы домен – Архейлік негізге орналасқан континенттік шеттік алқаптық бассейн, Анимики тобы мен Маркетт тауларының супертобының үстіңгі қабатты тау жыныстарын қамтиды. Екі доменнің шамамен 1,88–1,85 млрд жыл бұрынғы соқтығысуы салдарынан солтүстік доменнің солтүстікке қарай итеріліп, бүктелуіне әкелді. Бұл эпизод шамамен 10 миллион жылға созылды. Жүз миллиондаған жылдардан кейін сол аймақта Кевинван жарылысы орын алып, ақырында Көлі Верхнийге айналған алапты құрды. Бұл орогенездің қалдықтары бүгінде Минесота мен Онтарионың темір таулары, Висконсиннің солтүстік жоталары және Мичиганның жоғарғы түбегі ретінде көрінеді.
The Penokean orogeny was a mountain building episode that occurred in the early Proterozoic about 1.86 to 1.83 billion years ago, in the area of Lake Superior, North America. The core of this orogeny, the Churchill Craton, is composed of terranes derived from the 1.86–1.81 Ga collision between the Superior and North Atlantic cratons. The orogeny resulted in the formation of the Nena and Arctica continents, which later merged with other continents to form the Columbia supercontinent. The name was first proposed by in reference to what is known as the Penokee Range, sometimes incorrectly called the Gogebic Range, in northern Michigan and Wisconsin. The Paleoproterozoic Penokean orogeny developed in an embayment on the southern margin of the Superior Craton. It extends east from Minnesota to the Grenville orogen near Lake Huron and south to the Central Plain in Wisconsin. It is composed of two domains separated by the Niagara Fault Zone: the southern, internal domain, the Wisconsin Magmatic Terranes, consists of Paleoproterzoic tholeiitic and calc alkaline island arc rocks and calc alkaline plutonic rocks; the northern, external domain consists of a continental margin foreland basin overlying an Archaean basement and includes the supracrustal rocks of the Animikie Group and Marquette Range Supergroup. The collision between the two domains around 1.88–1.85 Ga resulted in northward directed thrusting and folding of the northern domain. The episode lasted about 10 million years. Hundreds of millions of years later, the Keweenawan Rift occurred in the same area creating the basin that would eventually become Lake Superior. The remains of this orogeny can be seen today as the Iron Ranges of Minnesota and Ontario, the Northern Highlands of Wisconsin and the Upper Peninsula of Michigan.