Кіріспе
18-19 ғасырдағы британдық әскери офицер генерал Чарльз О’Хара (1740 – 25 ақпан 1802) – Жеті жылдық соғыста, Америка Тәуелсіздік соғысында және Франция революциялық соғыстарында қызмет еткен, кейін Гибралтар губернаторы болған британдық армия офицері. Ол Америка Тәуелсіздік соғысында Чарльз Корнуоллистің армиясы құрамындағы Foot Guards бригадасына қолбасшылық етіп, Гилфорд шайқасында жараланды. Йорктаун қоршауы кезінде өзінің жоғары офицері Чарльз Корнуоллис атынан британдықтардың капитуляциясын ұсынды және Джон Трумбуллдың осы аттас картинасында бейнеленген. Мансабы барысында О’Хара Джордж Вашингтон мен Наполеон Бонапартқа жеке басымен берілді. Гибралтардағы О’Хара батареясы мен О’Хара мұнарасы оның құрметіне аталған.
General Charles O'Hara (1740 – 25 February 1802) was a British Army officer who served in the Seven Years' War, the American War of Independence, and the French Revolutionary War and later served as governor of Gibraltar. He served with distinction during the American War of Independence, commanding a brigade of Foot Guards as part of the army of Charles Cornwallis and was wounded during the Battle of Guilford Courthouse. He offered the British surrender during the siege of Yorktown on behalf of his superior Charles Cornwallis and is depicted in the eponymous painting by John Trumbull. During his career O'Hara personally surrendered to both George Washington and Napoleon Bonaparte. O'Hara's Battery and O'Hara's Tower in Gibraltar were named after him.
Ерте өмір
Чарльз О'Хара Португалияның Лиссабон қаласында туған, Джеймс О'Хараның, 2-ші Тайроули және Килмен баронының (кейін 1763 жылы фельдмаршал дәрежесіне көтерілген) және оның португалдық әйелінен туған заңды емес ұлы. Чарльз Вестминстер мектебінде білім алды. 1752 жылдың 23 желтоқсанында он екі жасында – сол заман үшін субальтерн үшін жас болғанымен, оның сирек емес жасы – ол 3-ші драгун полкінде корнет болды. 1756 жылдың 14 қаңтарында, Еуропадағы ірі соғыс басталмас бұрын, ол Колдстрим гвардиясының 2-ші полкінің лейтенанты болды.
Жеті жылдық соғыс
Жеті жылдық соғыс кезінде О'Хара Германияда Гранби маркизінің көмекшісі болып қызмет етті, ол британдық контингенттің бас офицері және Брансвик герцогының әскерімен бірге қызмет етті. 1762 жылы ол әкесімен бірге Португалияда Чарльз Лимен бірге соғысқан. Ол сондай-ақ Германияда да қызмет етті. Қатаң тәртіпті сақтағанмен, ол өзінің қол астындағы әскерлердің арасында өте танымал болды.
Сенегал
1766 жылғы 25 шілдеде О'Хара 1758 жылы Франциядан басып алынған Сенегал колониясындағы Африка корпусының коменданты болып тағайындалды, және ол подполковник шеніне ие болды. Бұл бөлімде Африкада өмір бойы қызмет етуге келіскен, кешірім алған британдық әскери тұтқындар қызмет етті. Бұл британдық үкімет Батыс Африкада база құруға тырысқан кезде болды. 1769 жылы ол Колдстрим гвардиясының капитаны болып тағайындалды. Сенегалдың дамуы британдықтар үшін көңіл көншітпеді, ал О'Хара азаматтық басқаруға мүдделі болған жоқ. Отарлаушыларға кең құқықтар берілген конституция болғанына қарамастан, Батыс Африкаға өте аз британдық отарлаушы келді. 1783 жылы Версаль шарты бойынша бұл территориялар Францияға қайтарылды.
Америка революциялық соғысы
1778 жылдың шілдесінде подполковник О’Хара Америкаға келді және бірден Нью-Джерси штатындағы Сэнди-Хукке әскерлерді басқарды. Америкадағы британ армиясының қолбасшысы генерал-лейтенант Генри Клинтон, адмирал д’Эстен басқаратын француз флоты Нью-Йорк қаласына қауіп келтіргендіктен, оған осы міндетті тапсырды.
Оңтүстік науқан
1780 жылдың қазан айында О’Хара бригадир шеніне көтеріліп, Гвардия бригадасының командирі болды. Ол генерал-лейтенант Чарльз Корнуоллистің бас штабының бастығы және жақын досы болды. Корнуоллис генерал-майор Натанаэль Гринды Дан өзеніне дейін қуған кезде О’Хара 1781 жылдың 1 ақпанында Солтүстік Каролина штатындағы Коуэнс-Фордта көзге түсті. Ол сондай-ақ 1781 жылдың 15 наурызындағы Гилфорд соты шайқасында британдықтардың қарсы шабуылына жетекшілік етті, нәтижесінде генерал Грин шайқас алаңынан шегінуге мәжбүр болды. Ол осы шайқаста ауыр жарақат алды, бірақ Вирджиния штатының Йорктаунға қарай жорыққа шыққан армиямен бірге қалуға мүмкіндік алды. Оның артиллерияда лейтенант болған туысы шайқаста қаза болды.
Йорктау
Генерал О’Хара 1781 жылғы 19 қазанда Корнуоллис ауруға шалдыққандықтан, оның адъютанты ретінде Йорктаун қаласының тапсырылуында британдықтарды өкілдік етті. Ол бастапқыда француз графы де Рошамбоға тапсырылуға тырысты, бірақ ол қылышын қабылдаудан бас тартып, генерал Джордж Вашингтонға жүктеді. Вашингтон да бас тартты және бұл міндетті Вашингтонның екінші қолбасшысы болған, 1780 жылғы мамыр айында Чарльстон қаласында генерал Клинтонға тапсырылған генерал-майор Бенджамин Линкольнге қалдырды. О’Хара 1782 жылғы 9 ақпанда алмастырылып, күштерді нығайту тобының құрамында Кариб теңізіне жіберілді. Париж шартымен соғыс аяқталғаннан кейін ол генерал-майор шеніне көтеріліп, Ұлыбританияға оралды.
Бас тарту қылы
Соғыстан кейін бас сауғалау семсерінің тағдыры туралы әртүрлі әңгімелер бар: кейбіреулер генерал Вашингтон оны бірнеше жыл сақтап, кейін Лорд Корнуоллиске қайтарды дейді, ал енді біреулер семсер Америкада, мүмкін Ақ үйde қалды деп есептейді. Дегенмен, Йорктаун шайқасының ең толық зерттелуі саналатын "Тәуелсіздік қарулары" (2005) еңбегінде АҚШ Ұлттық саябақтар қызметінің тарихшысы Джером С. Грин О'Хараның Корнуоллистің семсерін ұсынғанын және "Вашингтон семсерді қабылдап, оны бір сәт символдық түрде ұстап тұрып, содан кейін О'Хараға қайтарды" деп жазады. Осылайша, соғыстың ең символдық жеңіс белгісі бастапқы иесінде қалды.
Соғыстан кейін
1784 жылы О’Хара құмар ойындарынан туған қарыздарынан қашып, Англиядан Еуропаға кетіп қалды. Италияда ол жазушы Мэри Берримен танысып, олармен ұзақ қарым-қатынас орнатты. Корнуоллис оның қарыздарын өтеуге көмектескен соң, ол Британияға қайта оралды. 1786 жылы Корнуоллис Үндістанның Бас губернаторы болып тағайындалғанда, оны өзімен бірге алып кетуді ұсынды, бірақ О’Хара бас тартты. 1792 жылы ол генерал-лейтенант шенімен Гибралтардың вице-губернаторы болып тағайындалды.
Тулон
1793 жылы генерал-лейтенант шеніне көтерілді. 1793 жылғы 23 қарашада Франциядағы Тулон қаласындағы Мулгроув бекінісіндегі операция кезінде тұтқындалды, бұл операция Наполеонға жоғары жақтағылардың назарын аударды. Сол айдың 10-ы күні Наполеон Англо-Неаполитан әскерлері уақытша басып алған Арен төбесін қайтарып алу үшін Тулонды қоршауға басты. Бұл күресте Наполеон ағылшын генералы О'Хараны тұтқынға алды, ол Наполеон штабына қаруын тапсырды. О'Хара қоршаудағы британдық әскерлердің батыл шабуылына жетекшілік еткен еді. Наполеон тұтқындау операциясын жеке басқарып, О'Хараның ресми капитуляциясын қабылдады. О'Хара "қозғалыс жасаушы" деп есептелді және Люксембург түрмесіне қамалды, сондай-ақ гильотинамен қорқытылды. Люксембургте ол өзінің серіктерімен бірге ағылшын-американ революционері Томас Пэйнмен жақын қарым-қатынас орнатты. О'Хара екі жыл Париждегі түрмеде отырды. О'Хара Джордж Вашингтон мен Наполеон Бонапарттың екеуінен де жеке тұтқынға алынған жалғыз адам болып табылады.
Кейінгі жылдар
1795 жылдың тамызында ол граф де Рошамбомен алмастырылды. Сол жылы ол Мэри Берримен кездесуге келісті, бірақ 1795 жылдың 30 желтоқсанында екінші рет Гибралтар губернаторы болып тағайындалғанда, ол Англиядан кетпегендіктен, келісім бұзылды. 1798 жылы ол толық генерал шеніне көтерілді. О'Хара Гибралтардағы О'Хара мұнарасының пайдасыздығымен және Гибралтарды британдық флоттың қажеттіліктеріне бейімдеу туралы Джон Джервис, Сент-Винсент графымен болған пікір таластарымен танымал. Жерорта теңізі флотының адмиралы болған Сент-Винсент, Корольдік теңіз флотының жабдықтау қоймасын Нью-Молдың оңтүстігіндегі Росия шығанағына көшіруді ұсынды. Губернатор О'Хара Сент-Винсенттің жоспарына келіспеді, себебі ол оны Уотерпорт және Ирланд қаласындағы теңіз қорларын сату арқылы қаржыландыруды ұсынды. Бірақ Сент-Винсент О'Хараны жақтырмады, ол гарнизонға Скаладағы тоқсан пабқа баруға рұқсат берді. Оның көптеген үй шаруашылықтары мен жақын достарын қаржыландыру үшін оған кіріс қажет болды деген болжам бар. Дегенмен, Сент-Винсент өзінің флотының қажеттіліктерін қамтамасыз етуде жеңіске жетті. Гарнизонның нашар моральдық жағдайы Гибралтарды Испанияға беру туралы құлпынайға әкелді. О'Хара бұл құлпынайды ашты және 1000 адам Қалада қалды. Ол 1802 жылдың 21 ақпанында Гибралтарда ескі жараларының салдарынан туындаған асқынулардан қайтыс болды және 25 ақпанда жерленді.
Танымал мәдениетте
Роланд Эммерихтің "Патриот" фильмінде Мэл Гибсон қатысқан Чарльз О'Хара рөлін Питер Вудвард сомдады. Нағыз О'Хараның күшті ирландтық акцентпен сөйлегені айтылғандықтан, фильмдегі оның бейнесі сынға ұшырады. О'Хара рөлін "Turn: Washington's Spies" телешоуында Коллин Саттон ойнады. 1984 жылы MGM-нің "Джордж Вашингтон" атты мини-сериалында Джон Мисс бригадир генерал Чарльз О'Хара рөлінде ойнады.