Кіріспе

Бесалу – Испанияның Каталония автономдық облысындағы Жирона провинциясындағы Гарротса комаркасындағы қала. Қаланың маңызы ерте орта ғасырларда, Бесалу графтығының астанасы ретінде артып, оның аумағы шамамен қазіргі Гарротса комаркасымен тең болған, бірақ кейде Францияның Оуд аймағындағы Корбиерге дейін жеткен. Каталонияны біріктіруші Вильфред Шашты Бесалу графы болды. Қала ортағасырлық трубадур Раймон Видальдің туған жері. Бесалу 1966 жылы тарихи-көркем мұра ретінде (conjunt històric artístic) жарияланды. Қаланың ең маңызды ерекшелігі – Флувия өзені арқылы салынған 12 ғасырға жататын романдық стильдегі көпір, оның ортасында қақпа орналасқан. Сант-Пере шіркеуі 1003 жылы киеленді. Қалада аркалы көшелер мен алаңдар, сондай-ақ 11 немесе 12 ғасырға жататын яһудилердің ритуалдық моншасы – микве, және өзенге жақын төменгі қаладағы ортағасырлық синагогтың қалдықтары бар. Бесалуда зергер және өнер коллекционері Ллуис Каррерас жасаған миниатюралар мұражайы да орналасқан.

Тарих

Бесалу атауы латын тіліндегі Bisuldunum сөзінен шыққан, ол екі өзеннің арасындағы таудағы бекініс дегенді білдіреді. Бұл сонымен қатар "Ла Гарроча" графтығының тарихи астанасы. 894 жыл – Бесалу өз әулетімен графтыққа айналған маңызды жыл. Графтық "Л’Эмпорда" аймағынан "Эль Рипольес" аймағына ауысты. 1111 жылы Бесалу тарихи себептермен Барселона графтығының қамы үшін тәуелсіздігін жоғалтты. Ғасырлар өткен соң Бесалу құлдырау кезеңіне енді, оны кезең-кезеңмен төлеулер, француз және карлист соғыстары одан әрі нашарлатты. 1966 жылы Бесалу тарихи және өнерлік маңызы бар орын деп жарияланды.

Ескерткіш

Ескерткіш XII-XIV ғасырлардағы көне қабырғамен қоршалған. Өкінішке орай, бастапқы қабырғалардың тек бір бөлігі ғана сақталған. Қаланың құрылымы бастапқы жоспарына ұқсас. Бұл қаланың символы – жеті теңсіз аркасы мен екі мұнарасы бар, бұрышты дизайнға ие орта ғасырлық көпір. Көпірге жақын орналасқан қала бөлігінде ежелгі еврей кварталына жататын көптеген тар көшелер бар. Осы аймақта XII ғасырға дейін салынған Миқве – тазару моншаларын таба аласыз, ол маңызды еврей қауымының болғанын көрсетеді. Орта ғасырлық көпірден басталатын көше қала алаңына – “Plaça Major”ға (Пласа Мажор) жетеді, оның аркадалары XVI ғасырмен даталанады және бұл орта ғасырлық қаланың орталығы болған. Маңызды ғимараттар: XVII ғасырға жататын жергілікті әкімшілік – “Ajuntament” (Ажунтамент), XIV ғасырға жататын Корольдік Кеңес – “Cúria Reial” (Курия Реаль) және “Casa Tallaferro” (Каса Таллаферро). “Tallaferro” (Таллаферро) көшесі қамал аумағына кіреберіске апарады. Аумақтың ішінде ежелгі округтік қамалдың бірі және XI ғасырға жататын Санта-Марияның апсидасы сақталған. “Portalet” (Порталет) көшесімен бірге бұл орта ғасырлық келбетін сақтаған ең маңызды қалдықтар, сонымен қатар Рим көпірінің панорамалық көрінісін ұсынады. Басты көше – “Carrer Major” (Каррер Мажор) бойынан жоғары көтерілгенде “Casa Romà” (Каса Рома) (XIV ғасыр) және XI-XII ғасырларға жататын Сан-Висент шіркеуі орналасқан, оның есіктері мен терезелері мүсіндік өрнектермен безендірілген. Қаланың басты алаңына жақын орналасқан “Prat de Sant Pere” (Прат де Сант-Пере) кең және жайлы алаң, ол бұрын Сан-Петр бенедиктік монастырының зираты болған. Бүгінде тек үш нефті шіркеу мен XI ғасырға жататын бір апсида ғана қалды. Сондай-ақ, XII ғасырға жататын және үш галереясы бар ауласы бар “Casa Cornellà” (Llaudes) (Каса Корнелла) кішкентай шіркеуі де бар. Монастырьдың артында XII ғасырға жататын, бір нефті және апсидасы жоқ, әрі ерекше кіреберіс порталы бар Сан-Жулиан ауруханасының шіркеуі орналасқан.