Кіріспе

18 ғасырдағы американдық тыңшылар тобы – тарихи тыңшылар тобы және тыңшы-бастылар.

Кулпер тобы – 1778 жылы Нью-Йорк қаласын британдықтар басып алған кезде майор Бенджамин Таллмадж және генерал Джордж Вашингтон ұйымдастырған, Америка Тәуелсіздік соғысы кезінде белсенді болған тыңшылар желісі. «Кулпер» атауын Джордж Вашингтон ұсынған, ол Вирджиния штатының Кулпепер округінің атынан алынған. Тыңшылар желісінің жетекшілері Абрахам Вудхалл мен Роберт Таунсенд болды, олар тиісінше «Самуэль Калпер ағасы» және «Самуэль Калпер кішісі» деген лақап есімдерін қолданды; Таллмадж «Джон Болтон» деп аталды. Таллмадж тыңшылардың тікелей байланыс адамы болғанмен, Вашингтон олардың операцияларын жиі басқарды. Топтың міндеті – Вашингтонға Нью-Йорк қаласындағы британдық әскерінің операциялары және британдық штаб-пәтері туралы ақпарат беру болды. Оның мүшелері көбінесе 1778 жылдың қазан айының соңынан бастап 1783 жылы Нью-Йорктен британдықтардың эвакуациясына дейін Нью-Йорк, Лонг-Айленд және Коннектикут штаттарында жұмыс істеді. Тыңшылар желісі ұсынған ақпаратқа генерал-лейтенант Рошамбо басқаратын, жаңадан келген француз күштеріне қарсы күтпеген шабуыл туралы мәліметтер (Ньюпорт, Род-Айленд) және континенттік долларларға арналған нақты қағазға американдық валютаны фальсификациялау жоспары кірді, бұл Континенттік Конгресске бұл қағаз ақшаны қолданудан шығаруға итергіш болды. Сондай-ақ, топ Вашингтонға 1779 жылдың шілдесінде Трионның шабуылының мақсаты – оның күштерін бөліп, генерал-лейтенант сэр Генри Клинтонға оларды бөліп шабуылдауға мүмкіндік беру екенін хабарлады. 1780 жылы Кулпер тобы жоғары шенді американдық офицердің (кейіннен Бенедикт Арнольд екені анықталды) британдық майор Джон Андремен бірге Хадсон өзенінің жанындағы Вест-Пойнт бекінісін (Нью-Йорк штаты) британдықтарға беру және гарнизонын тапсыру жоспары жасағанын анықтады.

Өмірбаян

Британдық генерал-майор Уильям Хоудың Стейтен-Айлендтен кетуіне дейін Джордж Вашингтон Лоренс Масколл сияқты тәуелсіз және айқын басшылықсыз жұмыс істейтін жеке тыңшылардан әртүрлі деңгейде пайдалы ақпарат алды. Континенттік армияны Бруклин-Хайтстан эвакуациялағаннан кейін Вашингтон Уильям Хит пен Джордж Клинтоннан Лонг-Айлендте «ақпарат каналын» құруды сұрады, бірақ ол әлі жаудың желісіне тұрақты агенттерді орнатуға тырыспады. Оның орнына, ол тыңшылық миссияларына еріктілер іздеді. Олардың арасында капитан Нейтан Хейл болды, ол жалған есіммен Нью-Йорк қаласына барды, бірақ 1776 жылдың 22 қыркүйегінде британдықтар оны тез ұстап, өлім жазасын орындады. Бұл Вашингтонға британдық операцияларға ену үшін жасырын және жақсы ұйымдастырылған тыңшылық жүйесінің қажеттігін түсінуге көмектесті. Ол азаматтық адамдардың сарбаздарға қарағанда аз назар аударатынын шешті және Уильям Дюерден лайықты агентті ұсынуын сұрады. Дюер Натаниел Сакеттті ұсынды; оның армиядағы байланысы Хейлдің бұрынғы сыныптасы, кейін капитан Бенджамин Таллмедж болды. Сакетт белгілі бір табысқа жетті, мысалы, британдықтардың Филадельфияға қарсы наурыз үшін түбі тегіс қайықтар жасап жатқанын анықтады; алайда, Вашингтон оның жеткілікті жылдамдықпен дұрыс ақпарат бермейтінін сезінді, сондықтан Сакеттке көп ұзамай сыйақы төленді. 1777 жылдың басында американдық полковник Элиас Дейтон Стейтен-Айлендте тыңшылар желісін құрды, ол «Мерсеро сақинасы» деп белгілі болған бұрыннан бар желімен бірлесіп жұмыс істеді. 1777 жылдың 11 қыркүйегінде Брэндивайн шайқасында британдықтардың жеңісі 26 қыркүйекте Филадельфияның басып алынуына әкелді, бұл барлаудың жаңа бағыты болды. Вашингтон бұл міндетті майор Джон Кларкқа тапсырды. Брэндивайн шайқасынан бұрын жараланғаннан кейін қызметке оралған Кларк табысты желі құрды, бірақ нашар денсаулығы оны кеңсе жұмысына көшуге мәжбүр етті.

Бастапқы құрама: Таллмедж және Брюстер

1778 жылдың тамызында Вашингтон Коннектикут штатының Норвок қаласында орналасқан лейтенант Калеб Брюстердің барлау ақпаратын ұсынуын қабылдады. Оның алғашқы есебінде Род-Айленд шайқасы алдындағы британдық әскери кемелердің жағдайы және Ньюпортқа бірнеше полк жіберу туралы мәліметтер болды. Вашингтон генерал Чарльз Скотттан Брюстерді басқаруды және Таллмедждің көмегімен қосымша агенттер табуды сұрады. Скотт жұмыстың көп бөлігін Таллмеджге жүктеді, ал Вашингтон одан Нью-Йорк қаласында сенімді барлау агенттерін тартуды өтінді. Таллмедж Брюстермен байланыс үшін балалық шағынан таныс, Лонг-Айлендтегі Сетаукеттен шыққан Абрахам Вудхаллды ұсынды. Вашингтон оның жастық шағында геодезист болып жұмыс істеген Вирджиния штатының Калпепер округінің атымен "Сэмюэл Калпер" деген псевдонимді ұсынған болуы мүмкін. Таллмедж мен Скотттың тәсілдері ерекшеленді. Скотт әр тапсырмадан кейін базаға оралатын жеке агенттерді қаласа, Таллмедж агенттерді жасырып, қауіпсіз байланыс желісін құруды жақтады. Скотт қыркүйек айының басында Нью-Йоркке жіберген бес агенттің үшеуін жоғалтқандықтан, Вашингтон Таллмедждің әдісін қолдануға шешім берді. Ол Вудхалл мен Брюстермен бірге жасырылған желі құру мәселесін көтерді. 29 қазанда Скотт отставкаға кетті, ал Таллмедж оның орнына барлау басшысы болды.

Алғашқы операциялар: Вудхалл және Анна Стронг

Вудхолл ақпар жинау үшін бірнеше апта сайын Нью-Йоркке сапар шегетін. Оның үйленген қарындасы Мэри Андерхилл сол жерде тұратын, бұл оған бару үшін лайықты себеп болатын. 1778 жылдың 31 қазанында ол британдық бекетте тексерілді, бұл қауіпті тапсырмаға байланысты оның алаңдауын күшейтті. 23 қарашада ол британдық бөлімшелердің құрамын, Нью-Йорктегі әскерлердің санын және орналасуын нақты баяндады, бұл оның тыңшы ретіндегі құндылығын дәлелдеді. Вудхолл көп ұзамай қайын інісі Амос Андерхиллді ақпар жинауға тартты; соңғысы әйелі Мэримен бірге қалада пансион ұстады. Бастапқыда Вудхолл Сетаукетке оралып, Кейлеб Брюстерге хабарларды жеткізуге тиіс болды, одан Брюстер оларды Таллмеджге жеткізер еді немесе Таллмеджден Брюстер арқылы хабарлар алатын. Таллмедж оларды Вашингтон штаб-пәтеріне жеткізер еді. Жергілікті әңгімелерге сүйенсек, Сетаукет тұрғыны, Абрахам Вудхоллдың досы және көршісі Анна Стронг тыңшылардың біреуі ақпар беруге дайын екенін көрсету үшін алдын ала белгіленген сигналдарды жариялап, тыңшылар тобына хабар жеткізуге көмектесті. Егер ол кір жуатын ілгішке қара жағасын іліп қойса, Брюстер қайығымен қалаға келгенін білдірді. Сонымен қатар, ол оның қай жасырын орында екенін көрсету үшін бірнеше ақ матадан іліп қоятын. Вудхолл оның сигналдарын Брюстермен кездесуге немесе кездесу орындарының біріне хабар қалдыруға пайдаланды. Тарихшы Ричард Уэлч кір жуатын ілгішке сигнал беру дәстүрі расталмағанын жазды, бірақ британдықтар Аннаның сипаттамасына сәйкес келетін Сетаукет әйелін Патриоттық қызметпен байланысты күдіктенгені белгілі. Брюстер кейде Калпер хабарламаларына өзінің есебін қосатын. 1779 жылдың қаңтар айында Вашингтонға ақпан айының басында жеткен баяндамада Брюстер Нью-Йорктегі теңіз мәселелері мен кеме жасау туралы ақпарат жіберді және Лонг-Айленд шығанағындағы операцияларға арналған каперлерді жарақтандырып жатқан лоялистер туралы ескертті. Бұл хат Вудхоллдан келген хабарламамен бірге Манхэттеннің солтүстік ұшындағы британдық полктер мен командирлерді дәл сипаттады, олардың жалпы саны шамамен 8500 адамды құрады. Вудхолл ашылып қалудан үлкен қорқыныш сезінді және 1779 жылдың мамыр және маусым айларында аз жұмыс істеді. Король рейнджерлерінің командирі полковник Джон Грейвс Симко Вудхаллды іздеу үшін Сетаукетке келді, бірақ ол сол кезде Нью-Йоркте болды. Маусымның соңында Вашингтон Таллмеджге хат жолдады, онда Джордж Хигдейді Нью-Йоркте Вудхоллдың орнын басуға болатын оперативтік қызметкер ретінде атады. Олар Таллмедждің өзін ұстауға тырысты, өйткені ол Вашингтонның барлау желісінің басшысы екенін білген. Хигдей өлім жазасынан құтылды, бірақ Вашингтонға немесе Клинтонға тыңшы ретінде пайдасы болмады, олар оны қос агент ретінде тартуға тырысты. Таунсенд сол жерде бизнеспен айналысты, сондықтан оның қатысуы Вудхоллдың сапарларына қарағанда аз күдік тудыратын. Ол өз тігін бизнесі сияқты бірнеше арналар арқылы британдық офицерлерге қол жеткізе алды. Ол сондай-ақ лоялист газетінде қоғамдық бағана жазды және газет иесі Джеймс Ривингтонмен бірге кофеханада үлесті, ол да Калпер тобының құпия мүшесі болды. Таунсенд Нью-Йоркте барлау қызметін бастағаннан кейін Вудхолл негізгі жұмысын Сетаукеттен жүргізіп, байланыс желісін қайта қарады. Таунсенд барлау мәліметтерін курьерге (бастапқыда Хокинс, кейін Хокинс және Роу, ал 1779 жылдың қыркүйегінен бастап тек Роу) жеткізер еді, ол оларды Сетаукетке жеткізіп, Вудхоллға тапсыратын, әдетте Роу Вудхоллдан жалға алған далада жасырылған қорапқа салып тастайтын. Вудхолл 15 тамызда Хокинстің Калпер кішіден келген хатты жоюға мәжбүр болғанын немесе тұтқындалғанын жазды. Ол сондай-ақ Хокинстің Таунсендпен келесі кездесуіне қауіпсіз жерді таңдауын талап еткенін жазды, содан кейін Роу толыққанды курьер болып қалды. Калпер тобы ақпаратты жеткізу үшін кодталған хабарларды газеттерде жариялау және көзге көрінбейтін сияны, «симпатикалық бояу» деп те аталатын, әдеттегі хаттардың қатарына жасыру сияқты әдістерді пайдаланды. Топтың жұмысының алғашқы айларында олар күрделі кодтар мен көзге көрінбейтін сия қолжетімді болмай тұрып, ақпаратты жасыру үшін қарапайым тактикаға сүйенуге мәжбүр болды, сондықтан олар жақсы жатқа білген бірнеше кодтарға сенді. Вудхолл өзінің алғашқы хаттарында 10 (Нью-Йорк), 30 және 40 (Почташылар) және 20 (Сетаукет) кодтарын қолданды. Таллмедж олардың сөздік қорын кеңейту үшін кодты кітап жасаудың маңыздылығын түсінді. 1779 жылдың шілдесіне қарай ол етістіктер, есімдер, адамдар мен орындардың тізімі бар шағын сөздіктерді жасады, оларға сәйкес келетін кодтық нөмірлермен бірге. Сөздіктер Вашингтонға, Вудхоллға, Таунсендке және Таллмеджге берілді, олардың жау қолына тимейтініне көз жеткізу үшін.

Роберт Таунсенд "Кулпер-младший" рөлінде

Жалпы жұртшылық Кулперлер тобының бар екенін 1930 жылға дейін білмеді. Роберт Таунсендтің "Кулпер-младший" екені 1929 жылы Таунсендтің отбасылық үйінде табылған ескі хаттарын зерттеу барысында анықталды. Тарихшы Мортон Пеннипакер хаттарды қарап, Роберт Таунсендтің жазған хаттарының қолтаңбасы, Вашингтонның жинағындағы "Сэмюэл Калпер-күлкенің" жазған хаттарының қолтаңбасына ұқсас екенін байқады. Пеннипакер бұдан кейін сарапшы, Альберт С. Осборнға қолтаңбаның сәйкес екенін растау үшін жүгінді. Кейіннен басқа да мәліметтер Таунсендтің кім екенін растады.

Джордж Смит "S.G". рөлінде

1950 жылдары Смиттаун қаласының жергілікті тарихшысы Вирджиния Эккелс Малоун 1781 жылы Кулпер кішінің орнына Кулпер сақинасына қосылған тыңшының «С. Г.» кодолық аты Джордж Смит екенін анықтады. Ол бастапқыда Ниссекугтен шыққан және Ричард "Булл" Смиттің шөбересі болған. Өзінің зерттеулерін ол 1959 жылдан бастап «Смиттаун жаңалықтарында» «Ескі замандағы жаңалықтар» деп аталатын серияда жариялады.

Филип пен Натаниел Роу

2015 жылы Марк Стернберг лоялист сарбазы Нехемия Маркстың хатын тауып, Натаниел мен Филипп Роу ағайындыларын тыңшылар желісін қолдаушылар ретінде көрсетті, онда Натаниел барлау ақпаратын берген, ал Филипп материалдық көмек көрсеткен. Сондай-ақ, хат Culper Ring тобының бұрынғыдай ғана Setauket және Oyster Bay-де емес, Drowned Meadow-да да жұмыс істегенін дәлелдейді. Хат Мичиган университетінің Уильям Л. Клементс кітапханасында сақтаулы, оны Кулпер сақинасын зерттеуші және Порт-Джефферсонның бұрынғы тұрғыны Стернберг ашты.

Села Стрoнг

2022 жылы Стернберг Анна "Нэнси" Смит Стронгтың күйеуі Селах Стронгтың Кулперлер шеңберінің белсенді мүшесі екенін анықтады. 2022 жылдың күзінде «Нью-Йорк мұрағаттары» журналында жарияланған «Села Стронг: жазбалар Кулпер шпиондық шеңберінің назарынан тыс қалған батырын ашады» атты мақаласында ол Села Стронг туралы мифтерді, оның ішінде оның түрмеде өткізген уақытын және босатылғаннан кейін Коннектикутқа қашпағанын, сондай-ақ Революциялық соғыс кезінде ол және оның отбасы қайда тұрғанын нақтылады. Стернберг сонымен қатар Роберт Бруштің 1835 жылғы зейнетақы өтінішінен алынған куәлігін келтіреді. Бруш Калеб Брюстердің кит қайығының экипажының мүшесі болған және оның куәлігі Селаның осы шеңбердегі рөлін сипаттайды: [Брюстер мен оның экипажы] әдетте түнде аралға келіп, жағалауға шығатын, қайығын орманға апарып, ауа райы нашар болса, оның астында жасырынып, немесе маңындағы бір жерде жасырынар еді. Олардың әдеттегі қону орындары – Сетаукет, Стони Брук, «Ескі адамдар» деп аталатын жер және Краб Медоу (бірақ соңғысы британдықтарға тым жақын болғандықтан сирек қолданылатын). «Ескі адамдар» деп аталатын жерде капитан Села Стронг тұрды және олар қажет болған кезде одан көмек пен ақпарат алатын. Бірақ егер оған қауіпті болса немесе олар сол жерде қалуға болмаса, Стронг белгілі бір сигналмен Брюстерге бұл туралы хабардар ететін. Ол Стронгтың олардың жасырынған жерінен өтіп, малын жемдеуге немесе фермасындағы жұмыстарды тексеруге келгенін, сондай-ақ басын шайқап, олармен сөйлесу немесе сол жерде қалу қауіпсіз емес екенін білдіргенін көп рет еске алады. Марк Стернбергтің еңбегі үшін TBR News Media оны 2022 жылдың адамы деп таныды.

"355-агент"

Әйелдер әскери қолбасшыларға қауіпті деп есептелмегендіктен, олардың тыңшылық етуіне ешқандай кедергі келтірілмеді. Аспазшылар мен қызметшілер әйелдер сарбаздар туралы ақпарат жинау үшін жұмысқа алынды. Калпер шпиондық желісінде маңызды рөл атқарған белгілі бір әйел – 355-агент. 355-агент патхандық Бенедикт Арнольдты ұстауға әкелген маңызды хабарларды ұсынғанмен белгілі. Кейбір дереккөздер 355-агентті ақпарат жинаушы ретінде көрсетеді, ал басқалары бұл кодтық нөмір Анна Стронгқа қатысты немесе Абрахам Вудхаллдың хаттарындағы құпия сілтеме туралы жаңылыс түсінік болуы мүмкін деп санайды. Роберт Таунсендтің қарындасы Сара (Салли) Таунсенд және Абрахам Вудхаллдың қарындасы Мэри Андерхилл сияқты басқа да әйелдер Калпер желісі үшін хабаршы болды, олар майор Джон Андре және оның Джон Андерсон деген лақап аты туралы маңызды ақпарат бергендігі айтылады.

Басқа серіктестер мен хабаршылар

Сақина мүшелері түрлі көздерден ақпарат жинады, оның ішінде бейхабар британдық офицерлерден өзге де адамдардан. Осы хабаршылар мен байланысты адамдардың арасында Лонг-Айленд тұрғыны Джозеф Лоуренс, Лоялист жасағының офицері қызметін атқарған, бірақ Абрахамға ақпарат берген Абрахам Вудхаллдың інісі капитан Натан Вудхалл, 1713 жылы туған мектеп мұғалімі және дәрігер Натаниел Рэгглс, Брюстердің орынбасары және кейде оны ауыстырған Джошуа Дэвис және саудагер Уильям Т. Робинсон болды.

Геркулес Муллиган мен Катон

Геркулес Муллиганды Нью-Йорк қаласындағы Континентальдық армияға тыңшы ретінде Александр Гамильтон тартып алған. 1740 жылы туған ол Таунсендтің әкесімен дос болған және «Азаттық ұлдарының» белсенді мүшесі еді. 1773 жылы Нью-Йоркке келген жетім Хамильтонды қабылдап, кейіннен Хамильтонның армияға қабылдануына көмектескен. Ол Корольдік теңіз күштері адмиралының қызы Элизабет Сандерске үйленген, сонымен қатар Роберт Таунсендтің мекемесіне жақын жерде сәнді киім сататын дүкені болған. Бұл оған әскери мәселелер туралы ашық түрде сөйлейтін офицерлерге қол жеткізуге мүмкіндік берді. Муллиган өз қызметін 1776 жылдың соңында немесе 1777 жылдың басында, Кулпер сақинасы құрылмас бұрын бастады. Тарихшы Стивен Кнотттың айтуынша, Муллиган Кулпер сақинасымен ынтымақтасқан, бірақ көбінесе жеке агент ретінде жұмыс істеген. 1779 жылдың қаңтар айында Като Джордж Вашингтонның көмекшісі Александр Гамильтонға Муллиганнан хабар жеткізді: британдықтар Вашингтон мен Нью-Джерси губернаторы Уильям Ливингстонды қоса алғанда, американдық көшбасшыларды ұрлап немесе өлтіруді жоспарлап отырған. Муллиган бұл ақпаратты британдық армияның мердігері ретінде Kortright and Company фирмасы арқылы жұмыс істейтін ағасы Хьюдан алған. Бостандыққа шыққаннан кейін де ол ақпарат жинауды жалғастырды. Гарри Тейер Махони Нью-Йорк штатының Гротон қаласынан келген Джон Корк тори ретінде танылып, «британдық штаб-пәтерде өте жақын болғандықтан» Нью-Йоркке барып-келуге мүмкіндік алғанын жазады. Корк Таллмеджге көзге көрінбейтін сиямен хабарламалар жіберіп немесе ауызша хабарлап отырған. 2014–2017 жылдарғы AMC телесериалы «Turn: Washington's Spies» Кулпер тыңшылар сақинасына негізделген. Брайан К. Воганның комикс кітаптар сериясы «Y: The Last Man» 2002 жылы Кулпер сақинасының оперативтігін жүзеге асырған 355-ші агент туралы айтады. Люсия Сент-Клэр Робсонның «Көлденең патриоттар» романында Кулпер сақинасы бейнеленген. «Ақ жаға» телесериалында «Тұлғалық дағдарыс» атты эпизод бар, оның сюжеті Кулпер тыңшыларының қазіргі ұрпақтарына байланысты. Кулпер сақинасы Брэд Мелцердің «Ішкі шеңбер», «Бесінші қастандықшы» және «Президенттің көлеңкесі» кітаптарынан тұратын трилогиясында да кездеседі.