Кіріспе

Американдық белсенді Клинтон Дженкс (1 наурыз 1918 – 15 желтоқсан 2005) – еңбек және әлеуметтік әділдік жолында өмірін өткізген американдық белсенді, еңбек ұйымдастырушылық қызметімен, әсіресе Нью-Мексико штатының шахтерлері арасында, танымал. 1954 жылғы «Жер тұзы» фильмінде («Фрэнк Барнс» рөлінде, өзінің кейіпкерінің прототипі болған) ойнады және Тафт-Хартли заңы бойынша коммунист емес екенін куәландырған құжатты жалған жасады деген айыппен ұзақ жылдар бойы үкімет тарапынан қудаланды (және мазаланды).

Алғашқы жылдар

Дженкс 1918 жылдың 1 наурызында Колорадо штатының Колорадо-Спрингс қаласында дүниеге келді. Оның әкесі пошта тасушы болса, анасы методист шіркеуінің белсенді мүшесі еді. 1939 жылы Колорадо университетінің Боулдердегі экономика факультетін бакалавр дәрежесімен бітірген соң, ол Сент-Луиске көшіп барды, онда Дінаралық жастар кеңесінде белсенді болып, болашақ әйелі Вирджиния Деррмен танысты. Дженкс Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Әуе күшінде қызмет етті, содан кейін әскери қызметтен босатылып, Денвердегі Асарконың Глобус балқыту зауытында жұмыс істеді. Дженкс Халықаралық шахташылар, фабрика және балқытушылар кәсіби одағына (немесе «Шахта және Фабрика» деп аталатын) – металл кеншілерінің радикалды одағына қосылды. Дженкстердің берілгендігі мен харизмасына тәнті болған «Шахта және Фабрика» оларды 1946 жылы Нью-Мексикоға жіберді.

Жаңа Мексикадағы шахта-мельница

Дженкстердің Нью-Мексикодағы жылдары жергілікті Чикано еңбек қозғалысының күшеюімен бірге өтті, сол кезде солшыл кәсіподақтар жұмыс берушілердің қарсылығына, антикоммунистік заңнамаға және басқа кәсіподақтардың шабуылдарына тойтарыс берді. Клинтон мен Вирджиния Дженкс 890-шы Mine Mill Local Чикано басшылығын нығайтуға көмектесті және шахтерлердің әйелдерін кәсіподақ ісіне қатысуға ынталандырды. 1950 жылы, Өнеркәсіптік ұйымдар конгресінің (CIO) коммунистік басымдықпен айыпталып Mine Mill-ді шығарған жылы, Нью-Мексико шахтерлері Ганновердегі Empire Zinc Company-да ереуілге шықты. Бұл ереуіл жалақы, әлеуметтік жәрдемақы және қауіпсіздік мәселелерімен басталды, бірақ компания шахтерлерге пикетке шығуға тыйым салатын сот шешімі алғаннан кейін, шахтерлердің әйелдері пикет желісін өздеріне алды. Содан кейін кәсіподақ пен компания арасындағы қақтығыс, сондай-ақ әйелдердің белсенділігі және оның ерлердің отбасылық билігіне қауіп төндіруі туралы келіспеушіліктерге байланысты күйеулер мен әйелдер арасындағы қақтығыс орын алды. Клинтон мен Вирджиния Дженкс екеуі де әйелдерді қолдады. 1952 жылы 890-шы жергілікті кәсіподақ әйелдердің пикетінің арқасында ереуілде жеңіске жетті.

Жердің тұзы

Осы арада, «қара тізімге» енген Голливуд режиссерлері Герберт Биберман мен Пол Джаррико тәуелсіз көркем фильмде бейнелеу үшін оқиға іздеп жүрген еді. 1951 жылдың жазында Джаррико мен оның әйелі Сильвия Нью-Мексиконың солтүстігіндегі ранчода Дженкстермен кездескен кезде олар әйелдердің пикетіне тап болды. 1952 жылы «Ер тұзы» фильмінің сценарийін «Оскар» жүлдесін алған Майкл Уилсон жазды, бірақ кәсіби одақтар оны сынға алды, содан кейін Уилсон олардың көзқарасын көрсететіндей етіп өзгертті. Бұл ерекше ынтымақтастықта кәсіби одақ мүшелері, әйелдер мен балалар көптеген рөлдерді ойнады. Дегенмен, «Ер тұзы» фильмі Голливуд пен Вашингтондағы антикоммунистердің ықпалымен түсірілім кезінде де, одан кейін де қатты қысымға ұшырады. 1952 жылдың қазанында Сенаттың Ішкі қауіпсіздік жөніндегі кіші комитеті (SISS) Клинтон Дженксті Mine Mill кенішіндегі коммунизм туралы тыңдауда куәлік беруге шақырды. Ал 1953 жылдың 23 сәуірінде «Ер тұзы» фильмінің түсіріліміне байланысты туған дауыл кезінде федералды агенттер оны 1950 жылы қол қойған коммунист емес екенін растаған құжатты жалған көрсеткені үшін қамауға алды. 1954 жылдың қаңтарында ол федералды сотта сотталды, негізінен Федералдық тергеу бюросының (ФБР) ақылы хабаршысы Харви Матусовтың куәлігіне сүйене отырып. Кейін Матусов өз мәлімдемесінен бас тарды, бірақ оның бас тартуы Дженкстің апелляциялық сотта жеңіске жетуіне көмектеспеді. 1957 жылы АҚШ Жоғарғы Соты Дженкс ісін қараған кезде, ақылы хабаршылар жүйесіне деген сенімсіздік туды. «Дженкс пен АҚШ» арасындағы маңызды шешім, кейін Уотергейт ісінде де рөл атқарды. Сот Дженкске тағайындалған үкімді жоққа шығарды және қорғау тарапына ФБР есептерін көрсетуге құқық бар екенін мәлімдеді. Осы шешімнен кейін АҚШ Конгресі федералды соттарға қорғау тарапына мемлекеттік қызметкерлер мен агенттердің федералды қылмыстық сот процесінде куәлік бергенде қолданған құжаттарды ұсынуды міндеттейтін заң қабылдады. Бұл заң «Дженкс заңы» деп аталды. Бұл құжаттарды ұсынбаған жағдайда қылмыстық іс тоқтатылады. (АҚШ. Рейнольдс ісін қараңыз). Дженкс апелляциялық шараларды жүргізіп жатқанда, Mine Mill оны Нью-Мексикодан алып шығып, ақыры отставкаға келуін сұрады. Дженкс Оңтүстік-Батыс аймағында жұмыс табуға тыйым салынды, бірақ 1960 жылдардың басында ол Берклидегі Калифорния университетінде экономиканы оқу үшін Вудро Вильсон стипендиясын жеңіп алды. Ол докторлық диссертациясын қорғап, зейнеткерлікке шыққанға дейін Сан-Диего мемлекеттік университетінде сабақ берді.

Кейінгі өмір және өлім

Клинтон Дженкс 2005 жылдың 15 желтоқсанында 87 жасында қайтыс болғанға дейін Американың Демократиялық Социалистері қатарында әлеуметтік белсенділігін жалғастырды.