Кіріспе

Muscidae – Muscoidea суперсемействосына жататын шыбықтар тұқымдасы. Muscidae, олардың кейбіреулері адаммен тығыз байланысты болғандықтан үй шыбықтары немесе малшыбықтары деп белгілі, бүкіл әлемде таралған және 100-ден астам туыста 4000-ге жуық сипатталған түрді қамтиды. Көптеген түрлер адаммен тығыз байланысты емес. Ересек шыбықтар жыртқыш, қансорушы, шіруші заттармен қоректенуші болуы мүмкін, сондай-ақ өсімдіктер мен жануарлардың әртүрлі шырындарымен де қоректенеді. Олар қант, тер, жас және қан сияқты әртүрлі заттарға тартылуы мүмкін. Личинкалары шіріген өсімдіктер, құрғақ және ылғал топырақ, жәндіктер мен құстардың ұялары, тұщы су және өлік сияқты әртүрлі орталарда кездеседі. Үй шыбығы (Musca domestica) – ең жақсы танымал және маңызды түр. Hydrotaea және Muscina туыстарының кейбіреулері сот-медициналық сараптамаларда қолданылады.

Анықтамалық белгілері

Антенналар үш буынды және аристос; Rs тамыры екі тармақты, алдыңғы тігіс бар және калиптер жақсы дамыған. Ариста көбінесе бүкіл ұзындығы бойында қауырсын тәрізді болады. Гипоплеурон әдетте қылшықтарсыз болады; көбінесе, бірнеше стерноплеуральды қылшықтар кездеседі. R5 жасушасы қабырғалары параллель немесе дистальды бөлігінде тарылған. 2A тамыры қысқа және қанат шетіне жетпейді. Fanniidae, бұрын Muscidae тұқымдасының Fanniinae кіші тұқымдасы болған, осы белгілерді бөліседі, бірақ Fanniidae тұқымдасының анықтамалық белгілерінің болмауымен олардан ерекшеленеді.

Биология

Құрттар негізінен шіріген өсімдік қалдықтарында немесе тыңайтқыштарда дамиды.

Денсаулық сақтау және экономикалық маңызы

Көптеген түрлердің ересектері тиф, дизентерия, көмір қызыл ауруы және африкалық ұйқы ауруы сияқты аурулардың қоздырғыштарын тарататын пассивті тасымалдаушылар болып табылады. Кейбір Atherigona түрлерінің дернәсілдері күріш және жүгері сияқты астық дақылдарына зиян келтіретін маңызды зиянкестері болып есептеледі.

Эволюция

Қазба қалдықтарынан 6 сипатталған туысқа жататын 7 түр тіркелді. Ламбрехт (1980: 369) Muscidae тұқымдасы Перм кезеңіне дейін созылған деп болжайды, бірақ эоценнен бұрынғы тұқымдасқа қатысты ешқандай қазбалық жазбалар табылмаған.