Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Еуропалық Одаққа қосылу процесінің бір бөлігі
Part of the process of joining the European Union
Еуропалық Одаққа қосылу ниетін білдірген елдермен жүргізілетін келіссөздерде Еуропалық Одақ әдетте осы елдегі саяси, экономикалық, сауда немесе адам құқықтары саласындағы реформаларға берілген міндеттемелерге байланысты Ассоциация келісімдерін жасасады. Бұл келісімдердің орнына елге Еуропалық Одақтың кейбір немесе барлық нарықтарына (өнеркәсіптік тауарлар, ауыл шаруашылығы өнімдері және т.б.) тарифсіз қол жеткізу мүмкіндігі, сондай-ақ қаржылық немесе техникалық көмек ұсынылуы мүмкін.
In talks with countries that have expressed a wish to join the European Union, the EU typically concludes Association Agreements in exchange for commitments to political, economic, trade, or human rights reform in that country. In exchange, the country may be offered tariff free access to some or all EU markets (industrial goods, agricultural products, etc. ), and financial or technical assistance.
Шолу
Тұрақтандыру және қауымдастық келісімдері – Еуропалық Одақтың тұрақтандыру және қауымдастық үдерісінің (ТҚҮ) және Еуропалық көршілік саясатының (ЕКБ) бөлігі болып табылады. Қазіргі уақытта Батыс Балқан елдері ТҚҮ-нің негізгі бағыты болып табылады. Әртүрлі Балқан елдерімен нақты Тұрақтандыру және қауымдастық келісімдері (ТҚК) жасалды, олар осы елдің болашақта Еуропалық Одаққа мүше болуына қатысты ережелерді қамтиды. ТҚК принциптері бойынша 1990 жылдары Орталық және Шығыс Еуропа елдерімен жасалған Еуропалық келісімдерге және Түркиямен жасалған қауымдастық келісіміне ұқсас. ТҚК негізінен Еуропалық Одақтың құқықтық базасына (acquis communautaire) негізделеді және оны ынтымақтастық жасайтын мемлекеттердің заңнамасында бекітуді көздейді. ТҚК талап ететін саясатты үйлестіру деңгейі Еуропалық Одақ мүше мемлекеттеріне қарағанда төмен; құқықтық базаның кейбір салалары нақты ТҚК-мен қамтылмауы мүмкін. 2005 жылы Еуропалық Одақтың Батыс Балқан мемлекеттерімен қарым-қатынасы "Сыртқы қатынастар" саясатынан "Кеңейту" саясатына ауыстырылды. 2022 жылдан бастап Албания, Босния және Герцеговина, Солтүстік Македония, Черногория және Сербия ресми түрде мүшелікке үміткер ретінде танылды. Косово үміткер ел ретінде емес, әлеуетті үміткер ретінде танылды. 2016 жылдың сәуірінен бастап Албания, Босния және Герцеговина, Косово, Солтүстік Македония, Черногория және Сербияда ТҚК күшіне енді. Хорватия бұрын ТҚК-ға ие болған, бірақ ол 2013 жылы Еуропалық Одаққа қосылғаннан кейін күшін жойды. Косовомен жасалған келісім – Еуропалық Одаққа құқықтық тұлға мәртебесін берген Лиссабон шартының күшіне енгеннен кейін қол қойылған алғашқы келісім. Осының нәтижесінде Косоводағы Еуропалық Одақтың өкілі: "Аймақтың басқа елдерімен жасалған ТҚК-дан айырмашылығы, бұл келісім тек Еуропалық Одақтың келісімі болады. Еуропалық Одақ оны заңды тұлға ретінде қоса қол қояды" деді. Өкіл былай жалғастырды: "Косовоны бес мүше мемлекет танымағандықтан, біз келісімге қол қою Еуропалық Одақ немесе кез келген елдің Косовоны мемлекет ретінде мойындағанын білдірмейді деген нұсқаулық шығаруға тиіспіз".
Stabilisation and Association agreements are part of the EU Stabilisation and Association Process (SAP) and European Neighbourhood Policy (ENP). At present, the countries of the Western Balkans are the focus of the SAP. Specific Stabilisation and Association Agreements (SAA) have been implemented with various Balkan countries which explicitly include provisions for future EU membership of the country involved. SAAs are similar in principle to the Europe Agreements signed with the Central and Eastern European countries in the 1990s and to the Association Agreement with Turkey. SAAs are based mostly on the EU's acquis communautaire and predicated on its promulgation in the cooperating states legislation. The depth of the policy harmonization expected by SAA is less than for EU member states; some policy areas in the Acquis may not be covered by a given SAA. The EU's relations with the Western Balkans states were moved from the "External Relations" to the "Enlargement" policy segment in 2005. As of 2022, Albania, Bosnia and Herzegovina, North Macedonia, Montenegro and Serbia are officially recognized as candidates for membership. Kosovo is not recognised as a candidate country, but as a potential candidate. As of April 2016, Albania, Bosnia and Herzegovina, Kosovo, North Macedonia, Montenegro and Serbia have SAA's in force. Croatia formerly had a SAA, but it lapsed when they acceded to the EU in 2013. The agreement with Kosovo was the first signed after the entry into force of the Lisbon treaty, which conferred a legal personality to the EU. As a result, an EU representative in Kosovo explained that "unlike SAA with other countries of the region, this one will be exclusively the EU agreement. The EU will co sign it as a legal entity." The representative went on to say that "since Kosovo is not recognized by the five member states, we had to issue a directive saying that the signing of the agreement will not signify that the EU or any of the countries recognize Kosovo as a state."