Кіріспе

Константин Иванович Ракутин (3 маусым 1902 [ескі стиль бойынша 21 мамыр 1902] – 7 қазан 1941) – Қызыл Армияның генерал-майоры, Екінші дүниежүзілік соғыста қызмет еткен. Ресей азамат соғысы мен Польша-Кеңес соғысының қатысушысы Ракутин соғыстар аралығында Шекара әскерлері офицері болды, 1930 жылдардың соңында Ленинград шекара округі штабының бастығы болды. Барбаросса операциясы басталғанда ол Балтық шекара округінің бастығы қызметін атқарды және дереу 31-ші армия командирі болып тағайындалды. Ракутин Барбаросса операциясы кезінде, Мәскеу шайқасынан аз бұрын қымбатқа түскен, бірақ сәтті аяқталған Ельня шабуылында 24-ші армияға басшылық етті. Шабуылдың алғашқы күндерінде шайқаста қаза тапты. 1990 жылы Ракутин шабуыл кезіндегі басшылығы үшін Кеңес Одағының Батыры атағымен марапатталды.

Ерте өмірі және Ресей Азамат соғысы

Ракутин 1902 жылдың 3 маусымында Владимир губерниясы Яковцевск уезінің Новинки ауылында дүниеге келген. 1917 жылы Нижний Новгородтағы реальді мектепті бітіріп, Нижний Новгородтың атқару комитетінде тіркеуші болып жұмыс істеді. 1919 жылдың шілдесінен бастап Қызыл Армия қатарына шақырылып, сол жылдың желтоқсанында Тамбов пехота курстарын бітірді. 9-шы Волга полкінің оқу мектебінің әскери комиссары болып тағайындалған Ракутин, Ресей азамат соғысында Шығыс майданында Александр Колчак әскерлеріне қарсы күресті. Польша-КСРО соғысы кезінде ол Батыс майданында соғысқан 53-ші атқыштар дивизиясының 473-ші атқыштар полкінде рота командирінің көмекшісі болды. 1920 жылдың тамызындағы поляктардың қарсы шабуылы нәтижесінде Ракутиннің бөлімшесі 4-ші армиямен бірге Шығыс Пруссияға шегінуге мәжбүр болды. 1921 жылы ол сол жердегі интерн лагерінен Кеңес Одағына қайтып келді. Сол жылы Ракутин Алыс Шығыс Республикасының Халықтық революциялық армиясымен бірге ақ гвардияшылар мен жапондық әскерлерге қарсы күресті, 5-ші Чита полкінің рота командирі болып қызмет етті. 1922 жылдың ақпанында Волочаевканы шабуылдау кезінде көзге түсті.

Соғыс аралық кезең

Ракутин 1922 жылы Ресей азамат соғысы аяқталғаннан кейін ОГПУ шекара әскерлеріне ауысты, Амур шекаралық кавалерия эскадрильясының саяси офицері болды. 1924 жылы Бикин шекаралық отрядының сектор командирі, 1925 жылы Амурдағы Николаевскіде шекаралық коменданттық қызметінің бастығы болды. 1927 жылы Охотск жеке шекаралық коменданттық қызметінің бастығы және Охотск аудандық атқару комитеті төрағасының бір мезгілдегі орынбасары болып тағайындалды. Сол жылы Якут көтерілісін басуда ерекше көзге түсті. 1931 жылы ОГПУ-ның Жоғары шекара мектебін бітіргеннен кейін Ракутин ОГПУ-ның 1-ші Ново-Петергоф шекара және ішкі күзет мектебінің оқу бөлімінің меңгерушісі болып тағайындалды. 1936 жылдың қарашасынан бастап НКВД-ның 2-ші Харьков шекара және ішкі күзет мектебінің оқу бөлімінің бастығы болып қызмет етті, ал 1937 жылы Фрунзе әскери академиясының кешкі факультетін бітірді. 1937 жылы Белоруссиядағы 13-ші Березино шекаралық отрядының бастығы болып тағайындалған Ракутин 1939 жылы Ленинград шекаралық округінің штаб бастығы болды. Сол жылдың қыркүйегінде Ленинград округінің НКВД шекара әскерлері басқармасының штаб бастығы болып тағайындалды, ол Қысқы соғыс кезінде 15-ші армияның тыл қорғанысы үшін күштерінің қолбасшысының көмекшісі болып қызмет етті. 1940 жылы ақпанда комбриг шеніне көтерілген Ракутин 1940 жылы 4 маусымда Қызыл Армияда генерал-офицерлік шендер енгізілген кезде генерал-майор болды. Сол жылдың шілдесінде Балтық шекаралық округінің бастығы болып тағайындалды.

Екінші дүниежүзілік соғыс

1941 жылдың маусым айында Барбаросса операциясы басталғаннан кейін Ракутин маусым айының соңында Мәскеу әскери округінде құрылған Жоғарғы Бас Қолбасшылықтың 31-ші армия резервінің қолбасшысы болып тағайындалды. Бірақ бұл қызметі қысқа ғана болды, шілде айында ол 24-ші армияның Резервтік Фронтына ауыстырылып, Смоленск шайқасына басшылық етті. 24-ші армия 8 тамыздан бастап Ельнядағы неміс қорғанысына үздіксіз шабуылдар жасады, алайда 20 тамызда ауыр шығындарға байланысты шабуылдар тоқтатылды. Ельня шабуылы 30 тамызда қайта жаңғырылды және 8 қыркүйекте армия Ельняны басып алды. Осы іс-қимылдары үшін армияның бес дивизиясы алғашқы гвардиялық бөлімдер болып жарияланды, ал жеңіс советтік пропагандада кеңінен танымал болды. Дегенмен, қарсыласатын неміс күштеріне, ауыр шығындарға қарамастан, шегінуге рұқсат берілді. Қазан айының басында 24-ші армия "Тайфун" операциясының нәтижесінде Вязма қапшығында қоршауға түсті. Армия қоршаудан шығуға тырысқанда, Ракутин 7 қазанда Смоленск облысы, Семлёво ауылының жанында қаза тапты. Оны соңғы рет тірі көргендердің бірі – армия штабының күзет батальонының сарбазы А. Суслов болды, ол Ракутиннің армия құжаттарын өртеуге бұйрық бергенін еске алды. Ракутин 1943 жылы Қызыл Армия тізімінен жоғалып кеткені ретінде алынып тасталды. Ол соғыстан кейін 1946 жылы қайтыс болды деп жарияланды, бірақ оның қайда және қандай жағдайда қаза болғаны белгісіз болды. Оның қаза болған жері Іздеу қозғалысының мүшелерімен табылды және 1996 жылы оның мәйіті Снегиридегі әскери бейіште қайта жерленді. "Ұлы Отан соғысында неміс-фашистік басқыншыларға қарсы күресте көрсеткен батылдығы мен қаһармандығы үшін" Ракутин 5 мамыр 1990 жылы Совет Одағының Батыры атағымен және Ленин орденімен марапатталды.