Кіріспе

Орзеше (орзеще, Силезия тілінде) – Польшаның оңтүстігіндегі Силезиядағы қала, Катовицеге жақын орналасқан. 2 миллион халқы бар GZM метрополисімен шектеседі. Силезия жоталарында орналасқан. 1999 жылы құрылған Силезия воеводиясының құрамында, ал бұрын Катовице воеводиясы және одан бұрын Автономиялық Силезия воеводиясы болған. Орзеше – 2,7 миллиондық халқы бар Катовице қалалық аймағының бір бөлігі және шамамен 5,294,000 адам тұратын Үлкен Үстіңгі Силезия-Моравия мегаполистік аймағының ішінде орналасқан. Қаланың халқы 21,043 адамды құрайды (2019 жыл).

Тарих

Орзеше орта ғасырларға дейін тамыр тартады, алайда ғасырлар бойы ауыл болып қала берді, себебі 1962 жылға дейін қала құқығы берілмеген. Екінші дүниежүзілік соғысты бастарған Польшаға Германия мен Кеңес Одағының бірлескен шабуылы кезінде, қала 1939 жылдың 3 қыркүйегінде поляктардың қарсы тұруынан кейін Германияның басып алуына түсті. Немістер дереу 1919-1921 жылдардағы Силезия көтерілістеріне қатысқан поляк белсенділерін, скауттарды және көтерілісшілерді жаппай тұтқындады. Кейінгі жаппай қырғынның құрбандары 28 ер адам (орманшылар, теміржолшылар, жұмысшылар, шаруалар, зейнеткерлер, музыкант, редактор, фотограф, мұғалім, жергілікті шенеунік, шаштараз, шахтер, күзетші) және бір әйел болды. 1942 жылы қалада поляктарға арналған мәжбүрлі еңбек лагері – Polenlager No. 28 құрылды. Германияның оккупациясы 1945 жылы аяқталды.

Білім

1820 жылы жаңартылған шаруашылықта алғашқы мектеп ашылды. 1838 жылы өнеркәсіп дамығаннан кейін тұрғындардың саны жылдам өсе бастады. Жаңа мектеп салынды, онда 389 бала 2 сыныпта оқытылды. 1868 жылы қазіргі почта ғимаратында тағы бір жаңа мектеп ашылды. Сол жылы лютерандар өздерінің жеке мектебінде білім беруге кірісті. 1903 жылы қазіргі заманғы мектеп салынды.

Көршілес коммуналар

Червионка Лешчин, Лазиска-Гурне, Миколув, Орнонтовице, Сушец, Выры, Кобиур, Жоры.