Кіріспе

Томми ЛиПума (5 шілде 1936 - 13 наурыз 2017) – американдық музыка продюсері. Оның туындылары 33 Грэмми номинациясына ие болды, бес Грэмми жүлдесін жеңіп алды және 75 миллионнан астам альбом сатылды. ЛиПума Барбра Стрейзанд, Майлз Дэвис, Билл Эванс, Джордж Бенсон, Фил Апчерч, Ал Джарро, Анита Бейкер, Натали Коул, Габор Сзабо, Клаудин Лонже, Дейв Мейсон, Yellowjackets, Sandpipers, Майкл Фрэнкс, Диана Кралл, Пол Маккартни, Бен Сидран, The Crusaders, Джо Сэмпл, Рэнди Кроуфорд және Доктор Джон сияқты көптеген музыканттармен жұмыс істеді. 2020 жылы Бен Сидранның жазған және Nardis Books баспасынан шыққан «The Ballad of Tommy LiPuma» атты өмірбаяны The New York City Jazz Record журналымен «жылдың музыкалық өмірбаяны» деп танылды.

Мансап

Липума Кливлендте дүниеге келді, ол бес баланың төртіншісі еді. Оның ата-анасы Италиядан көшіп келген. Липума бала кезінде ұзаққа созылған сүйек инфекциясы салдарынан төсек жанындағы радиодан көңіл көтеруге тырысты, сол арқылы сол заманғы ритм-энд-блюз және джаз әртістерін – Кішкентай Джимми Скотт, Рут Браун, Биг Мейбелл, Чарльз Браун және Нат Коулды танысты. Музыкадан шабыттанған ол тенор саксофон сабақтарын алуға кірісті. Жергілікті биг-бендтерде ойнағанда, ол сонымен қатар шаштараздық мектебіне де оқуға түсті, әкесінің жолын жалғастыруды ниеттенді. Бірақ, бір музыкалық топпен гастрольдік сапарға шығу мүмкіндігі оның жоспарларын өзгертіп жіберді. Музыка индустриясындағы алғашқы жұмысы – жергілікті Кливленд музыка дистрибьюторы M. S. Distributors компаниясында бастапқы деңгейдегі қызметкер болу болды, кейін ол аймақтық промоутер болып жұмыс істеді.

Liberty/Imperial және A&M

1961 жылы Липума Liberty Records компаниясының жарнамалық өкілі болып жұмыс істеді, ол кейін Imperial Records компаниясын және оның музыкалық баспа каталогын сатып алды. Осыдан бастап Липума музыкалық баспа саласында жұмыс істей бастады, сонымен қатар Джеки ДеШеннон, Рэнди Ньюман және П. Дж. Проби сияқты жас авторлар үшін демо-жазбалар жасады. 1964 жылдың соңында Липума Кливлендтік The O'Jays тобымен бірге алғашқы әнін шығарды, нәтижесінде "Lipstick Traces" әні Top 40 R&B хиттеріне енді. 1965 жылы Герб Альперт пен Джерри Мосс оны A&M лейбліне штаттағы алғашқы продюсер ретінде шақырды. Келесі төрт жылда ол "Guantanamera" (Sandpipers үшін), "The More I See You" (Chris Montez үшін) Top 40 хиттерін жарыққа шығарды; сондай-ақ француз әншісі Клодин Лонже үшін алтын альбомдар (Claudine және The Look of Love) шығарды. Ол 1968 жылы Клодин Лонжедің "A Walk in the Park" синглінде диалог айтты.

Көк саусақ

1960-шы жылдардың соңындағы мәдени өзгерістер, оның ішінде Монтерей поп-фестивалі сияқты оқиғалардың ықпалымен, Липума 1968 жылы Боб Красноумен бірлесіп Blue Thumb лейблін құрды. A&M үшін жасаған өнімдерінің белгілі бір стильге шектеліп қалғанын сезінген Липума, мұны өзінің музыкалық көкжиегін кеңейту мүмкіндігі деп қарады. Лейблге келісімшарт жасасқан Филь Апчерч Томми Липуманың жазба индустриясындағы ең жақсы сезімталдыққа ие екенін айтты. Blue Thumb Records әртүрлі музыкалық таланттардан тұратын эклектикалық тізім құрды, оған Бен Сидран, Джерри Раффэрти, The Credibility Gap, The Crusaders, Хью Масекела, Айк пен Тина Тернер, Пойнтер сестері, Дейв Мейсон, Габор Сзабо, Жоао Донато, The Jazz Crusaders, Southwind, Марк Алмонд, Ник ДеКаро, комедиялық труппа National Lampoon және Дэн Хикс пен оның Hot Licks тобы кірді.

Колумбия және Warner Bros. Records

1974 жылы ЛиПума Columbia Records үшін продюсерлік жұмысқа кірісті (Blue Thumb-тің тең иесі болғандықтан, ол еркін жұмыс істей алатын), Барбра Стрейзандпен бірлесіп "The Way We Were" фильмінің тақырыптық әнін қамтитын альбом жасады. 1974 жылдың соңында ол Warner Bros. Records компаниясына A&R продюсері ретінде жұмысқа орналасты. Warner Bros. компаниясында ол Джордж Бенсонның 1976 жылғы "Breezin'" альбомымен алғашқы мультиплатиналық табысына қол жеткізіп, "This Masquerade" әні үшін алғашқы "Грэмми" сыйлығын жеңіп алды. Содан кейін Майкл Франкс, Аль Джарро, Stuff, Эумир Деодато, Билл Эванс, Антонио Карлос Жобим, Жоао Гилберто және Дэн Хикс сияқты музыканттардың музыкасымен үлкен жетістіктерге қол жеткізді.

A&M/Horizon және Warner Bros. Records

1978–1979 жылдары ЛиПума A&M компаниясының бөлімшесі – Horizon Records-пен жұмысқа алынды, онда ол Бренда Расселл, Yellow Magic Orchestra, Seawind, Dr. John және Нил Ларсенпен бірге жұмыс істеді. 1979 жылдың соңында ол Warner Bros. Records компаниясында джаз және прогрессивті музыка вице-президенті болды. Warner Bros. компаниясында он жылдан сәл астам уақыт бойы ол Рэнди Кроуфорд, Бренда Рассел, Пибо Брайсон, Пэтти Остин, Yellowjackets, Майкл Брекер, Дэвид Санборн, Боб Джеймс, Майлз Дэвис, Эрл Клу, Рэнди Ньюман, Доктор Джон, Aztec Camera және Everything But The Girl артистерінің альбомдарын жаздырды.

Электра рекордс

1990 жылы ЛиПума Warner Bros. компаниясынан кетіп, Elektra Records компаниясының аға вице-президенті болды. Ол онда Натали Коулдың "Unforgettable with Love" альбомын атқарушы продюсер ретінде жасады, сонымен қатар альбомдағы сегіз трекке жауапты болды. Бұл оның ең табысты коммерциялық жобаларының бірі болды, ол жеті рет платиналық сертификат алды және үш "Грэмми" сыйлығын жеңіп алды, оның ішінде ЛиПума үшін екінші "Грэмми". Ол Sire Records компаниясында Little Jimmy Scott-тың мансабын жаңартты және Дэвид Маметтің "Гленгари Глен Росс" фильміне саундтрек жасады.

GRP/Verve жазбалары

1994 жылдан 2011 жылға дейін ЛиПума GRP және Verve Records компанияларында жұмыс істеді. Қызмет еңбегінің басында ол әнші және пианист Диана Краллмен танысты, нәтижесінде онға жуық альбомнан тұратын ұзақ және табысты ынтымақтастық туды. Оның "When I Look In Your Eyes" альбомы 2 миллион дана сатылып, "Жыл альбомы" номинациясына ие болды. Оның келесі альбомы "The Look of Love" Billboard альбомдық тізілімінің топ 10-дыққа еніп, бүкіл әлемде 4 миллионнан астам дана сатылды. Краллдың 2002 жылғы "Live in Paris" альбомы ЛиПумаға үшінші Грэмми сыйлығын әкелді. 2004 жылдан 2011 жылға дейін ол Verve компаниясының құрметті төрағасы болды. Verve компаниясында жұмыс істеген кезінде ЛиПума қайтадан жеке жұмыс істеуге мүмкіндік алды, Verve компаниясына қарамастан Майкл Бубле, Уилли Нельсон, Барбра Стрейзанд, Джо Сэмпл және Рэнди Кроуфорд (PRA Records), Луис Салинас және Пол Маккартни сияқты әртістердің жазбаларын өндірді (соның ішінде бұрынғы The Beatles тобының алғашқы стандартты альбомын – "Kisses on the Bottom").

Жеке өмір

Музыкадан басқа, Липума 20 ғасырлық американдық модернистік өнерді жинады. 2012 жылдың 26 наурызында Огайо штатының Кливленд қаласындағы Куяхога қауымдастық колледжі жаңа өнер оқу орталығына Гилл және Томми Липума атындағы Шығармашылық өнер орталығы деген ат берді. Липума 80 жасында Нью-Йорк қаласында қайтыс болды.