Кіріспе

Нақты мәнді функциялардың туындыларын жалпылау

Математикада субтуындылар (немесе субградиент) туындыны қажетті түрде дифференциалдауға болмайтын дөңес функцияларға жалпылайды. Бір нүктедегі субтуындылар жиыны сол нүктедегі субдифференциал деп аталады. Субтуындылар дөңес талдауда, дөңес функцияларды зерттеуде, көбінесе дөңес оптимизациямен байланысты қолданылады. – нақты сызықтың ашық аралығында анықталған нақты мәнді дөңес функция болсын. Мұндай функцияның барлық нүктелерде дифференциалдануы міндетті емес: мысалы, абсолют мәні функциясы дифференциалдауға болмайды. Бірақ, оң жақтағы графикте көрсетілгендей (көк түсті абсолют мәні функциясына ұқсас дифференциалдауға болмайтын бұрыштар бар), функцияның доменіндегі кез келген үшін, нүктесінен өтетін және функциясының графигіне тиетін немесе одан төмен болатын сызық жүргізуге болады. Мұндай сызықтың еңісі субтуынды деп аталады.

Мысал

Конвекс функцияны қарастырайық. Онда, нөлдік нүктедегі субдифференциал – [1, -1] аралығын құрайды. Кез келген x > 0 нүктесіндегі субдифференциал – {1} бір элементті жиын, ал кез келген x < 0 нүктесіндегі субдифференциал – {-1} бір элементті жиын болады. Бұл белгі функциясына ұқсас, бірақ x = 0 нүктесінде бір мәнді емес, оның орнына барлық мүмкін субдифференциалдарды қамтиды.

Қасиеттері

Дөңес функция нүктесінде дифференциалданады, егер және тек қана егер оның субдифференциалы бір элементті жиын болса, яғни . А нүктесі дөңес функцияның жаһандық минимум нүктесі болады, егер және тек қана егер субдифференциал нөлді қамтитын болса. Мысалы, жоғарыдағы суретте, функцияның графигіне нүктесінде көлденең "субтангенттік түзу" жүргізуге болады. Бұл соңғы қасиет, жергілікті минимумда дифференциалданатын функцияның туындысы нөлге тең екендігінің жалпыламасы болып табылады. Егер және дөңес функциялар болса, олардың субдифференциалдары және болса, және нүктесі функциялардың бірінің ішкі нүктесі болса, онда субдифференциал (мұнда қосу операторы Минковский қосындысын білдіреді) болады. Бұл "қосындының субдифференциалы – субдифференциалдардың қосындысы" деп оқылады.

Субградиенті

Субдиференциал және субградиент ұғымдарын бірнеше айнымалылардың функцияларына жалпылауға болады. Егер Евклид кеңістігіндегі дөңгелек ашық жиынтықта анықталған нақты мәнді дөңгелек функция болса, және кез келген үшін нүктелік көбейтіндіні білдіретін болса, онда сол кеңістіктегі вектор нүктесіндегі субградиент деп аталады, егер:

. нүктесіндегі барлық субградиенттер жиыны нүктесіндегі субдиференциал деп аталады және символымен белгіленеді. Субдиференциал әрқашан бос емес, дөңгелек және компакт жиын болып табылады. Бұл ұғымдар жергілікті дөңгелек кеңістіктегі дөңгелек жиынтықтағы дөңгелек функцияларға да қатысты. жергілікті дөңгелек кеңістіктің қосымша кеңістігіндегі функционал, егер барлық үшін:

болса, нүктесіндегі субградиент деп аталады. нүктесіндегі барлық субградиенттер жиыны нүктесіндегі субдиференциал деп аталады және қайтадан символымен белгіленеді. Субдиференциал әрқашан дөңгелек және жабық жиын болып табылады. Ол бос жиын болуы мүмкін; мысалы, дөңгелек болғанмен, субградиенті жоқ шексіз операторды қарастырайық. Егер үзіліссіз болса, субдиференциал бос емес.

Тарих

Дөңес функциялар үшін субдифференциал Жан Жак Моро және Р. Тирелл Рокфеллер 1960 жылдардың басында енгізді. Дөңес емес функциялар үшін жалпыланған субдифференциал Ф. Х. Кларк пен Р. Т. Рокфеллер 1980 жылдардың басында енгізді.