Ким Фриэле: Норвегиялық құқық қорғаушы және ЛГБТҚ+ белсендісінің өмірі мен қызметі
Kim Friele
Ким Фриле (1935-2021) – норвежская активистка ЛГБТ и прав человека, первая открыто заявившая о своей сексуальности в Норвегии. Биография и вклад в движение.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Норвегиялық жазушы және гомосексуалдық құқықтар қорғаушы (1935–2021)
Norwegian writer and gay rights activist (1935–2021)
Карен Кристин Фриле (Вильгельмсен; 27 мамыр 1935 – 22 қараша 2021), Ким Фриле деген атпен танымал, норвегиялық гомосексуалдық және адам құқықтары жөніндегі белсенді, 1965 жылғы маусымда өзінің сексуалдық бағытын ашық мойындаған және оны қолдаған алғашқы норвегиялық болғандығымен әйгілі. Ол 1966–1971 жылдар аралығында бұрын құпия болған Forbundet av 1948 ұйымының жетекшісі, ал 1989 жылға дейін бас хатшысы болды.
Karen Christine Friele ( Wilhelmsen; 27 May 1935 – 22 November 2021), known as Kim Friele, was a Norwegian gay rights and human rights activist, famous for being the first gay Norwegian to publicly acknowledge and advocate for her sexuality, in June 1965. She acted as the leader for the previously secret organization Forbundet av 1948 between 1966 and 1971, and as its secretary general until 1989.
Ерте өмір
Фриле Карен Кристин Вильгельмсен Фанада, Норвегияның Берген қаласында дүниеге келді. Ол Кембридж университетінде оқыды және 1958 жылдан 1971 жылға дейін сақтандыру ақпараттық кеңсесінде жұмыс істеді. 1959 жылдан 1961 жылға дейін балалық шағынан таныс Оле Фриле, кішімен қысқа мерзімге үйленді. Норвегияның қылмыстық кодексінің 213-бабы (1972 жылы) жойылғанға дейін шамамен үш жыл бұрын ол өзін лесбиянка ретінде таныстырды; ол сол кезде жұртшылыққа белгілі болған Норвегиядағы екі ашық гей адамның бірі болды.
Friele was born Karen Christine Wilhelmsen in Fana in Bergen, Norway. She attended the University of Cambridge and was employed from 1958 to 1971 at the information office for insurance. She was briefly married to a childhood friend, Ole Friele, Jr., from 1959 to 1961. She came out as a lesbian, around three years before the repeal (in 1972) of Section 213 of the Norwegian Penal Code; she was one of two openly gay persons in Norway, that were then known to the public.
Мансап
Норвегияда Фрилеге 1972 жылы гомосексуалдық актілердің криминализациясын жоюға және 1978 жылы гомосексуалдылықты психиатриялық ауру деп жіктемеуге үлкен үлес қосканы үшін танымал. Ол және Консервативтік партияның белгілі саясаткері Венче Лоузоу 1993 жылы бір жынысты некелерге рұқсат берілген кезде өздерінің серіктестігін ресми тіркегендердің алғашқыларының бірі болды. Ол 1972 жылдан бастап гей және адам құқықтары туралы бірнеше кітап жазды. 2000 жылы ол 1-дәрежелі Қасиетті Олав орденінің рыцарі атанды. Оның бюсті 2005 жылы Осло қалалық әкімшілігі алдында ашылды, қазір Осло қалалық кітапханасының бас бөлімшесінде орналасқан. 2005 жылы NRK арқылы өткен халық дауысында ол ғасырдың ең маңызды төртінші норвегиялық азаматы деп танылды. Фрилеге 1989 жылы statsstipendiat ("мемлекеттік стипендия иесі") атанды және Норвегияның Гейло қаласында тұрды.
In Norway, Friele is credited with having influenced the decriminalisation of homosexual acts in 1972 and for declassifying homosexuality as a psychiatric condition in 1978. She and Wenche Lowzow, a noted politician in the Conservative Party, were among the first to formalize their partnership when same sex unions were allowed in 1993. She wrote several books on gay and human rights, starting in 1972. In 2000, she was appointed a Knight 1st Class of the Order of St. Olav. A bust of her was unveiled in front of the Oslo City Hall in 2005, and is now placed at the main branch of the Oslo Public Library. In 2005, she was proclaimed the fourth most important Norwegian of the Century in a public vote through NRK. Friele was appointed a statsstipendiat ("government scholar") in 1989, and lived in the ski town of Geilo, Norway.
Өлім
2021 жылы 22 қарашада 86 жасында үйінде дүние салды. Норвегияның NRK мемлекеттік телерадиокомпаниясына берген комментарийінде мәдениет және теңдік министрі Анет Треттебергстуэн Фриелді Норвегиядағы теңдік күресіндегі ең маңызды тұлғалардың бірі деп бағалады. Фриле 2021 жылдың 6 желтоқсанында мемлекеттік салтанатты жерлеумен қоштастырылды. Премьер-министр сөз сөйледі. Королева Соня және тәждік ханшайым Метте Мари жерлеуге қатысты.
She died in her home on 22 November 2021, aged 86. In a comment to the Norwegian public broadcasting company NRK, The Government Minister for culture and equality Anette Trettebergstuen praised Friele as one of the most important figures in the struggle for equality in Norway. Friele was honored with a state funeral on 6 December 2021. The prime minister spoke. Queen Sonja and crown princess Mette Marit attended the funeral.