Кіріспе

Харви Бернард Милк (1930–1978) – американдық құқық қорғаушы және Калифорния штатында мемлекеттік қызметке сайланған алғашқы ашық гей адам. Милк Нью-Йоркте туып өскен, жасөспірім шағында өзінің гомосексуализмін мойындаған, бірақ ересек болғанға дейін жыныстық қатынастарын құпия ұстауды таңдаған. 1960 жылдардағы контрмәдениеттегі тәжірибесі жеке адамның бостандығы және сексуалдық өрнек беру туралы консервативті көзқарастарынан бас тартуына себеп болды. 1972 жылы Милк Сан-Францискоға көшіп, фотосалон ашты. Ол түрлі жұмыстар істеп, мекенжайын жиі өзгертіп, мазасыздық танытса да, сол кезде гейлер мен лесбиянкалардың көптеп қоныстануын бастан өткерген Кастро ауданына қоныстанды. 1973 жылы ол қалалық кеңесші лауазымына үміткер болуға мәжбүр болды, бірақ бұрынғы гей саяси құрылымнан қарсылыққа тап болды. Оның сайлау кампаниясы театрмен салыстырылды; ол қайратты, ашық, көтеріңкі және таң қалдыратын болды, бұл оған бұқаралық ақпарат құралдарының назары мен дауыстарды әкелді, бірақ сайлануға жеткіліксіз болды. Ол келесі екі сайлауда да өзін «Кастро көшесінің мэрі» деп атады. Сайлаушылар оның Калифорния штатының Ассамблеясына да қатысуына мүмкіндік берді. Өсіп келе жатқан танымалдылығын пайдаланып, ол гей саяси қозғалысын гейлерге қарсы бастамаларға қарсы күреске жетектеді. 1977 жылы Сан-Франциско сайлау процедураларын өзгертіп, қала бойынша дауыс берудің орнына аудандардан өкілдерді сайлауды енгізгеннен кейін Милк қалалық кеңесші болып сайланды. Милк шамамен он бір ай қызмет етті, осы кезеңде ол сексуалдық бағдарына байланысты қоғамдық орындарда, тұрғын үйлерде және жұмысқа орналасуда кемсітушілікке тыйым салатын заң жобасын ұсынды. Кеңесшілер 11–1 дауыспен заң жобасын қабылдады, ал мэр Джордж Москон оған қол қойды. 1978 жылдың 27 қарашасында Милк пен Москонды Дэн Уайт атты наразы бұрынғы қалалық кеңесші өлтірді, ол Милктің заң жобасына қарсы жалғыз дауыс берген еді. Саясаттағы қысқа ғұмырына қарамастан, Милк Сан-Францискодағы символға айналды және ЛГБТ қауымдастығының шейіті болып есептеледі. 2002 жылы Милк «Америка Құрама Штаттарында сайланған ең танымал және маңызды ашық ЛГБТ лауазым иесі» деп аталды. Оның соңғы сайлау кампаниясының жетекшісі Энн Кроненберг оның туралы былай деп жазды: «Харвиді бізден ерекшелендірген нәрсе – оның көрегендігі. Ол өзінің ішкі әлемінде адал әлемді көзге елестетіп, содан кейін оны біздің барлығымыз үшін шындыққа айналдыруға кірісті». Милк 2009 жылы қайтыс болғаннан кейін Президенттік бостандық медалімен марапатталды.

Ерте өмір

Харви Бернард Милк Нью-Йорк қаласының Вудмир шағын қаласында Уильям Милк пен Минерва Карнстың отбасында дүниеге келді. Ол литвалық еврей ата-анасының кіші ұлы және дүкен иесі Моррис Милктің немересі болды. Бала кезінде Милкті құлақтары ірі, мұрны үлкен және аяқтары үлкен болғандықтан мазақтап, сыныптағы көңіл көтеруші ретінде назар аударған. Оқу бітіру кезінде футбол ойнап, операға деген құштарлығын дамытты. Орта мектептің жылнамасында оның атының астында: "Глимпи Милк – және әйелдер сөз таппайды дейді" деп жазылған. Милк 1947 жылы Бей-Шор, Нью-Йорк штатындағы Бей-Шор орта мектебін бітіріп, 1947 жылдан 1951 жылға дейін Нью-Йорк штатының Альбанидегі мұғалімдер колледжінде (қазіргі Нью-Йорк штатының Альбанидегі мемлекеттік университеті) математика мамандығы бойынша оқыды. Ол сонымен қатар колледж газетіне материалдар жазды. Оның бір сыныптасы еске алғанда: "Оны сол кезде сондайлар деп ойламаған – оны еркек адам деп есептеген".

Ерте мансап

Мектепті бітіргеннен кейін Милк Корей соғысы кезінде АҚШ Әскери-теңіз күштеріне қосылды. Ол «Киттиваке» су асты кемесін құтқару кемесінде суға түсу офицері ретінде қызмет етті. Кейіннен ол Сан-Диегодағы Әскери-теңіз базасына суға секіру нұсқаушысы болып ауысты. Милк ең басындағы мансабы жиі ауыс-түйіспен ерекшеленді; кейінгі жылдары ол өзінің орта таптық еврей баласынан метаморфозаға ұшырағаны туралы қуана әңгімелейтін. Ол Лонг-Айлендтегі Джордж В. Хьюлетт орта мектебінде сабақ беруді бастады. 1956 жылы ол Джо Кэмпбеллмен Куинсте гейлер жиналатын танымал орын болған Джейкоб Риис паркінің жағажайында танысты. Милк Кэмпбеллге құштарлықпен ұмтылды. Бірге тұрғаннан кейін де Милк Кэмпбеллге романтикалық хаттар мен өлеңдер жазды. Жылы климатты және жұмсақ қысты іздеп, 1957 жылы Милк пен Кэмпбелл Нью-Йорктен Техас штатының Даллас қаласына көшіп кетті. Бірақ жұмыс табуда қиындыққа ұшырап, қаланың әлеуметтік ортасы Нью-Йоркпен салыстырғанда көңілінен шықпағандықтан, қайта Нью-Йоркқа оралды. Нью-Йоркте Милк Лонг-Айлендтегі мемлекеттік мектепте мұғалім болып жұмыс істеді, содан кейін Манхэттенде қор сарапшысы болды. 1961 жылы Кэмпбелл мен Милк шамамен алты жыл бірге тұрғаннан кейін ажырасты. Милк өзінің ертедегі романтикалық өмірін отбасысынан және жұмысынан жасыруға тырысты. Нью-Йоркте қайтадан көңілі толып, жалғыздыққа ұшыраған Милк Майамиге көшіп, лесбиянка досымен үйленуді ойлады, «сол кезде ешкімге кедергі келтірмес еді». Милк кенеттен сақтандыру актуар ретіндегі жұмысын тоқтатып, Уолл-стриттегі Bache & Company фирмасында зерттеуші болып жұмыс істеді. Ол фирманың ескі әріптестерін ренжітіп, олардың кеңестерін елемеу және өзінің жетістіктерін мақтап көрсету арқасында жиі жоғарылауға ие болды. Жұмысында шебер болғанымен, әріптестері Милктің жүрегі жұмыста емес екенін сезінді. Милктің отыз төртінші туған күнінен бұрын, 1963 жылдың 22 қазанында туған қаласынан кеткеннен кейін, он жеті жасар Джек Галлен Маккинлимен романтикалық қарым-қатынас бастады (18 қазан 1946 жылы туған). Милк Маккинлиді консервативті республикашыл Барри Голдуотердің 1964 жылғы президенттік науқанына жұмысқа алды. Маккинли депрессияға бейім болды және Милк оған жеткілікті көңіл бөлмесе, өзін-өзі өлтірумен қорқытатын. Маккинлиге түсіндіру үшін Милк оны ауруханаға апарды, онда Милктің бұрынғы сүйіктісі Джо Кэмпбелл сүйіктісі Билли Сиппл оны тастап кеткеннен кейін өзін-өзі өлтіруге тырысқаннан кейін жазылып жатқан еді. Милк Гринвич Виллидждегі авангардтық өнер ортасына енген Кэмпбеллмен достық қарым-қатынаста болды, бірақ Милк Кэмпбеллдің қайғысы неге өзін-өзі өлтіруді қарастыруға жеткілікті себеп болуы мүмкін екенін түсінбеді.

Кастро көшесі

Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан бері Сан-Францискодағы ірі порты әскерден шығарылған және туған қалаларына оралып, оқшаулануға ұшыраудан гөрі қалуды жөн көрген көптеген геилерге пана болды. 1969 жылға қарай Кинси институты Сан-Францисконың Америкадағы басқа қалаларға қарағанда жан басына шаққанда геилер саны ең көп екенін мәлімдеді. Ұлттық Психикалық Денсаулық Институты институттан гомосексуалдарды зерттеуді сұрағанда, институт зерттеу орталығы ретінде Сан-Францисконы таңдады. Милк пен Маккинли Сан-Францискоға тартылған мыңдаған геилердің қатарында болды. Маккинли, мансабын тәжірибелі театрдан бастаған, бірақ одан кейін Бродвейдің ірі қойылымдарына көшкен режиссер Том О’Хорганның сахна менеджері болды. Олар 1969 жылы «Шашықтар» (Hair) бродвейлік гастрольдік труппасымен келді. Маккинлиге Нью-Йорктегі «Иса Мәсіх – Супержұлдыз» (Jesus Christ Superstar) қойылымында жұмыс ұсынылды, осылайша олардың құйынды қарым-қатынасы аяқталды. Милкке қала соншалықты ұнады ki, ол қалып, инвестициялық фирмада жұмыс істеуге шешім қабылдады. 1970 жылы АҚШ-тың Камбоджаға басып кіргенінен кейін саяси ахуалға көңілі толмаған Милк шашын ұзартты. Оған шашын қысқалатуды бұйырғанда, ол бас тартты және жұмыстан босатылды. Милк Калифорниядан Техасқа, Нью-Йоркке тұрақты жұмыссыз және жоспарсыз саяхаттады. Нью-Йоркте ол О’Хорганның театр труппасында «жалпы көмекші» ретінде жұмыс істеді, содан кейін Ленни және Ив Мерриамның «Ішкі қала» (Inner City) спектакліне қосымша продюсер ретінде қол қойды. Гүл шоғырымен бірге өткізген уақыты Милктің консерватизмін жойды. New York Times газеті О’Хорган туралы жариялаған мақаласында Милк «көздері қайғылы, ұзын шашы бар, сарғайған джинсы мен әдемі моншақтар тағынған қартайған хиппи» деп сипатталды. Милктің Уолл-стриттегі достарының бірі оның болашақ жоспары жоқ екеніне алаңдады, бірақ Милктің сөздерін еске алды: «Менің ойымша, ол өмірінде ең бақытты кезеңін басынан өткізіп жатқандай көрінді». Милк өзінен 18 жас кіші Скотт Смитпен танысып, жаңа қарым-қатынас бастады. Милк пен Смит жинаған ақшаларымен Сан-Францискоға оралды.

Саясаттың өзгеруі

1960 жылдардың соңында Жеке құқықтар қоғамы (SIR) мен Билитис қыздары (DOB) Сан-Францискода гей-барларды полицияның қудалауына және тұзаққа түсіру әрекеттеріне қарсы күресті бастады. Оралды жыныстық қатынас әлі де ауыр қылмыс саналды, ал 1970 жылы қалада 90-ға жуық адам түнде қоғамдық саябақтарда жыныстық қатынас жасағаны үшін тұтқындалды. Қала әкімі Алиото полициядан саябақтарды басты назарға алуды сұрады, мұндай шешімнің Архиепископқа және оның католик қолдаушыларына ұнайтынына үміттенеді. 1971 жылы Сан-Францискода 2800 гей адам қоғамдық жерде жыныстық қатынас жасағаны үшін тұтқындалды. Қарама-қарсылық ретінде, Нью-Йорк қаласында сол жылы осы қылмыс үшін бар болғаны 63 адам тұтқындалды. Әдепсіздік қылмысы үшін тұтқындалған әрбір адам жыныстық қылмыскер ретінде тіркелуге міндетті болды. Конгрессмен Филипп Бертон, Ассамблея мүшесі Вилли Браун және басқа да Калифорния саясаткерлері қаладағы гомосексуалдардың күшейіп келе жатқан ықпалын және ұйымдасқандығын мойындады, гейлер мен лесбиян ұйымдарының жиналыстарына қатысып, олардың дауыстарын қолдауға тырысты. Браун 1969 жылы ересектер арасындағы жыныстық қатынасты заңдастыруға ұмтылды, бірақ сәттілікке жете алмады. SIR-ді танымал, орташа көзқарастағы қалалық кеңесші Дианна Файнштейн де мэрлікке үміттене отырып, Алиотоға қарсы күреске тартты. Бұрынғы полиция қызметкері Ричард Хонгисто Сан-Франциско полиция департаментінің консервативті көзқарастарын өзгерту үшін 10 жыл бойы жұмыс істеді, сонымен қатар гей қауымдастығына белсенді түрде үндеді, олар оның шерифтік науқанына елеулі қаржы жинау арқылы жауап берді. Файнштейн жеңіске жетпесе де, 1971 жылы Хонгистоның жеңісі гей қауымдастығының саяси ықпалын көрсетті. SIR саяси маневр жасауға жеткілікті күшті болды. 1971 жылы SIR мүшелері Джим Фостер, Рик Стоукс және Advocate баспагері Дэвид Гудштейн Алиса Б. Токлас еске алу демократиялық клубын құрды, ол жай ғана "Алиса" деп белгілі болды. Алиса либералды саясаткерлермен жақын қарым-қатынас орнатып, оларды заң жобаларын демеуге көндірді, 1972 жылы Дель Мартин мен Филис Лион жыныстық бағдарына қарамастан жұмысқа орналасудағы кемсітушілікке тыйым салатын жарлыққа Файнштейннің қолдауын алу арқылы сәттілікке жетті. Алиса Стоуксты қалалық колледж кеңесінің маңызды емес орынына үміткер ретінде іріктеді. Стоукс 45 000 дауыс алғанымен, тыныш және қарапайым болды және жеңіске жете алмады. Алайда, Фостер саяси конвенцияда ашық түрде гей болып сөйлеген алғашқы адам ретінде ұлттық деңгейде танымал болды. 1972 жылғы Демократиялық партияның ұлттық съезінде сөйлеген сөзі Сан-Франциско саясаткерлерінің пікірінше, гей қауымдастығының пікірлерін, әсіресе дауыстарын білуді қалағанда, оның дауысы естілуін қамтамасыз етті. Милк азаматтық проблемалар мен оған ұнамайтын саясаттармен бетпе-бет келгенде саяси және қоғамдық мәселелерге көбірек қызығушылық танытты. 1973 жылы бір күні мемлекеттік бюрократ Милктің "Кастро Камера" дүкеніне кіріп, мемлекеттік сату салығы бойынша 100 долларлық депозит төлеу керектігін хабарлады. Милк күдікпен қарап, бизнес иелерінің құқықтары туралы оның сөзіне наразылық білдірді; бірнеше апта бойы мемлекеттік кеңселерде шағымданудан кейін, депозит 30 долларға дейін төмендетілді. Милк мектептердегі жабдықтардың жұмыс істемеуіне байланысты мұғалім дүкенінен проектор қарызға алуға келгенде үкіметтің басымдықтарына ашуланды. Достары да сол кезде оны Бас прокурор Джон Н. Митчелл Уотергейт тыңдауларында "Мен есімде жоқ" деп тұрақты түрде жауап берген кезде теледидарды тебуден тоқтатуға мәжбүр болғандарын еске алады. Милк қалалық кеңесшіге үміткер болу уақыты келді деп шешті. Кейінірек ол: "Мен қатысуым керек пе, әлде үнсіз болуым керек пе екенін білген сәт жетті" деді.

Үгіт-насихат

Сан-Францискодағы гей саяси орта Милкке салқын қабылдады. Ол кезде он жылдан бері гей саясатымен айналысып келе жатқан Джим Фостер, жаңа келген адамның қалалық кеңесші сияқты беделді лауазымға қолдау сұрағанына наразы болды. Фостер Милкке: "Демократтар партиясында бір ескі мақал бар. Орындықтарды тіктеп қоймасаң, билемейсің. Мен сені орындықтарды тіктеп отырғаныңды еш көрген емеспін", - деді. Милк Фостердің оны лауазымға қабылдамауына ашуланып, бұл әңгіме "Алиса" клубы мен Харви Милк арасындағы қарым-қатынастың шиеленісуінің бастауы болды. Полицияның мазалауымен күресіп, қаладағы билікке "Алисаның" салғырт көзқарасына көңілі толмаған кейбір гей-бар иелері оны қолдауға шешім қабылдады. Милк бұрын өмірін бекер өткізгендей болған, бірақ журналист Фрэнсис Фицджеральд оны "туғаннан саясаткер" деп атап, ол өзінің шақыруын тапты. Бастапқыда оның тәжірибесіздігі байқалды. Ол ақшасыз, қолдаусыз және қызметкерлерсіз жұмыс істеуге тырысты, орнына сау қаржылық басқару туралы үгіттеді, ірі корпорациялар мен үкіметтен гөрі жеке тұлғаларды бағалады. Сайлаулар округтерге өз өкілдерін сайлауға мүмкіндік беретіндей қайта ұйымдастырылғанда, ол жеңіске жетер еді.

Кастро көшесінің әкімі

Саяси мансабының басында Милк коалиция құруға бейімділігін көрсетті. "Тимстерлер" кәсіподақ шартына қол қоюдан бас тартқан сыра дистрибьюторларына, әсіресе Coors компаниясына қарсы ереуіл ұйымдастыруды қалаған. Ұйымдастырушы Милктен гей-барларға көмектесуін сұрады, ал Милк кәсіподақтан гей-жүргізушілерді жұмысқа алуын өтінді. Бірнеше күннен кейін Милк Кастро ауданындағы және оның төңірегіндегі гей-барларды аралап, оларға сыра сатудан бас тартуға шақырды. Араб және қытай азық-түлік саудагерлерінің көмегімен, "Тимстерлер" де тартқан бойкот сәтті аяқталды. Милк ұйымдасқан еңбек ұжымынан берік саяси одақтас тапты, және осы шамада ол өзін "Кастро көшесінің мэрі" деп атауын бастады. Кастро көшесінің мәдени беделі арта түскен сайын, Милктің даңқы да өсті. Том О'Хорган: "Харви өмірінің көп бөлігін сахна іздеумен өткізді. Кастро көшесінде ол оны, ақыры тапты". Шараға 5000-нан астам адам қатысты, ал EVMA мүшелерінің кейбіреуі таңғалып қалды; олар Кастро көшесіндегі жәрмеңкеде бұрынғы күндерге қарағанда көбірек табыс тапты.

Қатаң талапкер

Ол Кастро ауданына жаңа келгенімен, Милк шағын қоғамда көшбасшылық қасиеттерін көрсетті. Ол кандидат ретіндегі жауапкершілікті арттырып, 1975 жылы тағы да қадағалаушы лауазымына үміткер болуға шешім қабылдады. Ол өзінің тактикасын қайта қарастырып, ұзын шашын қысқартты, марихуанадан бас тартып, енді ешқандай гей-клубына бармауға серт берді. Милктің науқаны командалық құрамдардың, өрт сөндірушілердің және құрылысшылардың қолдауын алды. Оның «Кастро Камера» дүкені ауданның орталық нүктесіне айналды. Милк көшедегі адамдарды науқанына жұмыс істеуге жиі шақыратын, кейіннен олардың көпшілігі Милктің өзіне ұнайтын адамдар екенін білді. Милк шағын бизнесті қолдау және аудандарды дамытуды жақтады. 1968 жылдан бері мэр Алиото сыншылар «Сан-Францисконың Манхэттендеуі» деп атаған нәрсеге қарамастан, қалаға ірі корпорацияларды тартумен айналысты. Көкжақа жұмыс орындары қызмет көрсету саласымен ауыстырылғанда, Алиотоның әлсіреген саяси базасы қалада жаңа басшылыққа дауыс беруге мүмкіндік берді. 1975 жылы штат сенаторы Джордж Москоун қала әкімі болып сайланды. Москоун сол жылдың басында Калифорния штатының заң шығарушы органында содомия заңын жоюға үлкен үлес қосты. Ол сайлау түні Милктің штаб-пәтеріне барып, Милкке жеке алғысын білдіріп, оған қалалық комиссар лауазымын ұсынды, осы арқылы сайлаудағы Милктің ықпалын мойындады. Милк сайлауда жетінші орынды иеленді, қадағалаушы лауазымына бір орын жетпей қалды. Либерал саясатшылар мэр, округ прокуроры және шериф лауазымдарын атқарды. Қалада жаңа басшылық болғанына қарамастан, консерваторлық бекіністер әлі де сақталды. Москоне қала әкімі болып сайланғаннан кейін жасаған алғашқы қадамдарының бірі – Сан-Франциско полиция департаментіне (SFPD) полиция бастығын тағайындау болды. Ол SFPD-нің тілегіне қарсы Шарль Гейнді таңдады. Көптеген полицейлер Гейнді жұмыста нәсілдік сезімталдықсыздық пен алкогольге тәуелділік туралы баспасөзде айтқан сөздері үшін ұнатпады, оның орнына жағдайды өзгерту үшін командалық құраммен жұмыс істеуді қаламады. Мэрдің өтініші бойынша Гейн полиция департаментінде гомосексуал полицейлердің қабылданатынын мәлімдеді, бұл халықаралық жаңалыққа айналды. Гейнге және оларды сатқан мэрге полицейлер ашуларын білдірді.

Оливер Сипплдің сыртқа шығуы

Бұл кезеңде Милктің Сан-Франциско гей қауымдастығының өкілі ретіндегі рөлі кеңейді. 1975 жылдың 22 қыркүйегінде президент Джеральд Форд Сан-Францискоға сапармен келген кезде, қонақ үйінен машинасына қарай жүрді. Көпшілік арасында Сара Джейн Мур оны ату үшін тапаншасын көтерді. Жанынан өткен бұрынғы теңізші оның қолын ұстап, тапанша оқ атып, төңкерілді. Оқиға куәсі Оливер "Билл" Сиппл болды, ол Милктің бұрынғы жары Джо Кэмпбеллді бірнеше жыл бұрын тастап кеткендіктен, Кэмпбелл өзін-өзі өлтіруге тырысқан. Бұл оқиға Сипплге көп назар аударды. Әскери қызметтен психиатриялық себептермен демалыста болған Сиппл өзін батыр деп атаудан бас тарды және өзінің сексуалдық бағыты жарияланғанын қаламады. Бірақ Милк бұл мүмкіндікті пайдаланып, гейлерге қатысты қоғамдық пікірді жақсарту үшін өз мақсатын ілгерілетуге тырысты, егер олар өздерін ашса. Ол достарына: "Бұл керемет мүмкіндік. Біз геилердің де батырлық істер жасайтынын көрсетуге мүмкіндік аламыз, тек балаларды зорлау және әбденеттерде жүру туралы әңгіме емес" деді. Милк газетке хабарласты. Бірнеше күннен кейін The San Francisco Chronicle газетінің тілшісі Герб Кейн Сипплдің гей екенін және Милктің досы екенін жариялады. Бұл жаңалық ұлттық газеттерде таралып, көптеген мақалаларда Милктің есімі айтылды. Time журналы Милкті Сан-Франциско гей қауымдастығының жетекшісі деп атады. Президент Форд Сипплге өмірін сақтап қалғаны үшін алғыс хат жіберді.

Мемлекеттік жиналысқа сайлау

Милкке берген уәдесін орындап, жаңадан сайланған мэр Джордж Москоун оны 1976 жылы рұқсаттарды қарау кеңесіне мүше етіп тағайындады, осылайша ол АҚШ-тағы алғашқы ашық гей қалалық комиссары атанды. Милк Калифорния штатының заң шығару ассамблеясына өтуді ойлады. Ауданның көп бөлігі оның пайдасына еді, себебі оның үлкен бөлігі Кастро көшесінің маңындағы аудандарда орналасқан, онда Милктің қолдаушылары дауыс берді. Бақылаушы сайлауында Милк қазіргі заң шығарушыдан көп дауыс алған еді. Алайда, Москоун заң шығару ассамблеясының спикерімен келісіп, Арт Агнос басқа кандидат ретінде қатысуы керек болды. Сонымен қатар, мэрдің бұйрығымен, тағайындалған немесе сайланған лауазым иелері өз қызметін атқару кезінде сайлау кампаниясын жүргізуге құқылы емес еді. Милк рұқсаттарды қарау кеңесінде бес апта жұмыс істеді, содан кейін Москоун оны Калифорния штатының заң шығару ассамблеясына үміткер болады деп мәлімдегеннен кейін жұмыстан босатуға мәжбүр болды. Оның орнына Рик Стоукс келді. Милктің жұмыстан босатылуы және Москоне, заң шығару ассамблеясының спикері мен Агнос арасындағы құпия келісім оның саяси жағдайы нашарлауына қарамастан, кампаниясын күшейтті. Ол қала және штат билігінің өкілдері оған қарсы екенін айтты. Ол гей саясатының басты мекемесі, әсіресе Алиса Б. Токлас еске алу демократиялық клубы, оны шеттетуге тырысып жатыр деп шағымданды; ол Джим Фостер мен Стоуксті гей "құлдары" деп атады. Милктің "Кастро Камера" дүкенінен басқарған сайлау кампаниясы ұйымсыздыққа толы еді. Көптеген еріктілердің арасында ересек ирланд әжелері мен гейлер көп болды, олар көптеп хаттар жіберуге қуанышты болды, бірақ Милктің жазбалары мен еріктілер тізімі қағаз қалдықтарында сақталды. Кампанияға қаражат қажет болғанда, ақша есепке алынбастан, кассадан алынды. Милк өте белсенді және ашуға оңай берілетін, бірақ тез қалпына келіп, басқа нәрсе туралы қызығушылықпен айтатын. Оның көптеген сөздері сүйіктісі Скотт Смитқа, ол енді бұрынғы босқыш хиппи емес адамға көңілі қалды. Ол көп уақытын сайлаушылардың тізімін жаңартуға және автобус аялдамаларында, кинотеатрлардың кезектерінде қол алысуға жұмсады. Ол өзін таныстыру үшін кез келген мүмкіндікті пайдаланды. Ол сайлау кампаниясын ұнататын, және оның табысы айқын болды. Ол өзінің науқандық материалдарын қаланың ең беделді саяси ұйымдарының бірі - Халық ғибадатханасына дейін таратты. Милк ғибадатхананың еріктілерін телефондарын жұмыс істеуге шақырды. 1978 жылдың 19 ақпанында Милк президент Джимми Картерге хат жазып, секта жетекшісі Джим Джонсты "өте адал адам" деп қорғады. Милктің ғибадатханамен қарым-қатынасы Солтүстік Калифорниядағы басқа саясаткерлердің қарым-қатынасына ұқсас болды. The San Francisco Examiner басылымының хабарлауынша, Джонс және оның жамағаттары "күшті саяси күш" болды, олар Москониді (оны тұрғын үй басқармасына тағайындады), округ прокуроры Джозеф Фрейтасты және шериф Ричард Хонгистоны сайлауға көмектесті. 1976 жылы Джонстың өзін де, Арт Агносты да қолдағанын білгенде, Милк досы Майкл Вонгқа: "Жарайды, оған қарсымын. Мен оның жұмысшыларын аламын, бірақ Джим Джонс осылай ойнайды" деді. Бірақ ол өз еріктілеріне: "Халық ғибадатханасына әрқашан жақсы қатысыңыз. Егер олар сізден бірдеңе жасауды сұраса, соны істеңіз, содан кейін оларға сізді шақырғандары үшін алғыс айтыңыз" деді. Жарыс тартысты болды, және Милк 4000-нан аз дауыс айырмасымен жеңілді. Агнос Милктің сайлауалды сөздерін "көңілді кетіретін" деп сынағанда, Милкке маңызды сабақ берді: "Сен бұзықтарды қалай қуатыныңды айтасың, бірақ мені жеңгеннен басқа жағдайды қалай түзетуге болатынын айтпайсың? Тыңдаушыларыңды көңілсіз қалдырмауың керек". Жеңіліске ұшырағаннан кейін, Милк Токлас клубының оны саяси жағынан ешқашан қолдамайтынын түсініп, Сан-Франциско гей демократиялық клубын құрды.

Тарихи күштер

1977 жылы АҚШ-та жаңа ғана құрылып келе жатқан гомосексуалдар құқықтары қозғалысы ұйымдасқан қарсылыққа соқтыққан жоқ. Флорида штатының Майами қаласындағы бірнеше белгілі гомосексуалдар белсенділері Дейд округінде жыныстық бағдарына қарай кемсітуге тыйым салатын азаматтық құқықтар жарлығын қабылдады. Бұған жақсы ұйымдастырылған консервативті фундаменталистік христиандар тобы, әнші Анита Брайант бастаған күшпен жауап берді. Олардың науқаны "Балаларымызды сақтайық" деп аталды, ал Брайант бұл жарлық оның балаларына Киелі кітап бойынша моральдық принциптерді үйрету құқығын шектеді деп мәлімдеді. Брайант және оның жақтастары 64 мың қол жинап, мәселені округ бойынша дауыс беруге шығарды. Брайанттың өкілдік еткен Флорида цитрус комиссиясының қаражаты есебінен олар телеарналарда Orange Bowl парадын Сан-Францискодағы Гейлік бостандық күні шеруімен салыстыратын жарнамалар көрсетті, соның салдарынан Дейд округі "гомосексуализм ошағына" айналып, "еркектер кішкентай ұлдармен ойнайтын" орынға айналады деді. Сан-Францискодағы ең беделді саяси ұйымдастырушы Джим Фостер сайлау күні жақындағанда Майамиге барып, жергілікті гомосексуалдар белсенділеріне көмектесті, сондай-ақ апельсин шырынына жалпыұлттық бойкот ұйымдастырылды. "Балаларымызды сақтайық" науқанының үгіті тиімді болды, нәтижесінде гомосексуалдар белсенділері ауыр жеңіліске ұшырады; Дейд округі тарихындағы ең көп қатысушы сайлауда сайлаушылардың 70 пайызы заңды күштен шығаруға дауыс берді.

"Бұл тек саясат"

Христиан консерваторлары жеңіске ұмтылып, жаңа, тиімді саяси мақсатқа қол жеткізу мүмкіндігін сезді. Гей-активистерге көрсетілген қолдаудың шала болуы қатты таң қалдырды. Дайд округіндегі дауыс беру күнінен кейін 3000-нан астам Кастро тұрғыны спонтанды түрде демонстрация ұйымдастырды. Гейлер мен лесбиянкалар бірден ашуланып, "Барлардан шығып, көшеге шығыңдар!" деп ұрандады, сонымен қатар олардың құлшынысқа толы, күшті жауабына риза болды. Сан-Франциско экзаминер газеті хабарлағандай, наразылар Кастро және Полк көшелеріндегі барлардан адамдарды алып шығып, "құлақты жарып" шу көтерді. Бірақ белсенділердің күшіне қайта оралуға уақыты болмады, себебі осы оқиға 1977 және 1978 жылдары Сент-Пол (Миннесота), Уичита (Канзас) және Юджин (Орегон) қалаларында азаматтық құқықтарды қорғайтын заңдарды сайлаушылардың жоққа шығаруымен қайталанды. Калифорния штатының сенаторы Джон Бриггс христиан фундаменталистерінің науқанында мүмкіндік көріп, 1978 жылы Калифорния губернаторы болып сайлануды мақсат тұтты. Майамидегі сайлауға қатысқан сайлаушылардың көптігі оны әсерлі қылды. Сакраментоға оралған Бриггс Калифорнияның барлық мемлекеттік мектептерінде гейлер мен лесбиянкалардың оқытуына тыйым салатын заң жобасын жазды. Жеке сөйлескенде Бриггс гейлерге қарсы ештеңесі жоқ екенін айтты, тіпті гей журналисі Рэнди Шилтске: "Бұл саясат. Ғана саясат" деді. Кастро ауданында гейлерге жасалған шабуылдар көбейді. Полицияның жауабы жеткіліксіз деп танылғандықтан, гейлердің тобы өздері ауданды патрульдеп, шабуылдаушыларға қарсы күшін сақтап жүрді. 1977 жылдың 21 маусымында Роберт Хиллсборо атты гей 15 пышақ жарақатынан көз жұмды, ал оған шабуыл жасағандар оның төңірегіне жиналып, "Фэггот!" деп айқайлады. Осы оқиғаға қатысты Мэр Москоун мен Хиллсбороның анасы Анита Брайант пен Джон Бриггсті кінәлады. Оқиғадан бір апта бұрын Бриггс Сан-Франциско қалалық әкімшілігінде баспасөз мәслихатын өткізіп, гомосексуалдардың көптігіне байланысты қаланы "сексуалды қоқысқа толы орын" деп атады. Бірнеше аптадан кейін 1977 жылы Сан-Францискода өткен Гей бостандығы күніне арналған шеруге 250 000 адам қатысты, бұл Гей-прайд іс-шараларының арасындағы ең көп қатысушылар саны болды. 1976 жылдың қараша айында Сан-Франциско сайлаушылары қала бойынша дауыс берудің орнына аудандық сайлау округтерінен бақылаушыларды таңдау үшін сайлау жүйесін қайта ұйымдастыруға шешім қабылдады. Харви Милк тез арада Кастро көшесін қоршап тұрған 5-ауданның басты үміткері ретінде танылды.

Соңғы науқан

Алайда Милк Уайт ауданындағы психикалық денсаулық сақтау орталығына дауыс бергеннен кейін Уайт Милкпен сөйлесуден бас тартты және тек Милктің көмекшілерінің біреуімен ғана байланыс жасады. Басқа таныстары Уайтты өте жарылқаушы адам ретінде есіне алды. "Ол импульсивті, өте бәсекеге қабілетті еді, сондықтан жеңіліске шыдамайтынын ойлаймын", - деді Сан-Францисконың өрттен қорғау басқармасының көмекшісі журналистерге. Уайттың алғашқы сайлауалды штаб жетекшісі науқан ортасында жұмыстан кетіп, журналиске Уайттың өзімшіл екенін және оның гомофоб екені анық екенін айтты, бірақ ол бұны баспасөз құралдарында жоққа шығарды. Уайттың әріптестері мен жақтастары оны "жанжалға бейім мінезімен және ашкөздікке ұстану қабілетімен" сипаттады. Милктің достары оның киім шкафында оның табынына сәйкес костюм іздегенде, қалалық кеңесші ретіндегі кірісінің жақында төмендегені оған қаншалықты әсер еткенін білді. Оның барлық киімдері тозығы жеткен, барлық шұлықтарында тесіктер болған. Оның денесі кремацияланды және күлі бөлінді. Оның ең жақын достары күлінің көп бөлігін Сан-Франциско шығанағына шашыратып жіберді. Қалған күлі салынған ыдыстар Кастро көшесінің 575 нөміріндегі "Кастро Камера" дүкенінің алдындағы тротуардың астына жерленді. Сан-Франциско, Калифорния штатындағы "Нептун" қоғамының Колумбарийінде Милкке арналған ескерткіш орнатылған. Егер оған қастандық жасалса, оның орнын басатын төрт адамның бірі ретінде Милк таңдаған Гарри Бритт қаланың міндетін атқарушы мэрі Дианна Файнштейн тарапынан тағайындалды. Кейіннен Сан-Францисконың орталық шерифінің орынбасары былай деді: "Түрмеде болып жатқан жағдайды қаншалықты бақыласам, Дэн Уайттың іс-әрекетін жеке адамның ісі деп қарамай, оны саяси қозғалыстың саяси әрекеті ретінде қарауға көштім". Уайт өзінің ісіне өкімшілік танытпады және түрмеден анасына жасаған сегіз минуттық қоңырау кезінде ғана әлсіздік танытты. Уайттың сотындағы қазылар алқасы негізінен католик дініндегі, орта тапқа жататын Сан-Франциско тұрғындарынан құралды; гомосексуалдар мен этникалық азшылықтар қазылар алқасынан шығарылды. Кейбір қазылар Уайттың өкінішін білдіретін жазбадағы көз жастарын естігенде жылады. Уайттың адвокаты Дуг Шмидт оның клиенті өз ісіне жауапты емес екенін дәлелдеді; Шмидт "азайған қабілет" деп белгілі заңдық қорғанысты қолданды: "Жақсы, адал, жақсы отбасысы бар адамдар адамды салқынқанды түрде өлтірмейді". Шмидт Уайттың қиналған психикалық күйінің себебі қалалық әкімшіліктің саясаткерлерінің манипуляциясы екенін дәлелдеуге тырысты, олар оны үнемі алдап, оның жұмысын қайтаруға уәде беріп, кейіннен одан бас тартты. Шмидт Уайттың психикалық денсаулығының нашарлауын қылмыс жасаған түнде ол жеген тамақтардың салдарынан болғанын айтты, өйткені ол әдетте салауатты тамақтануға бейім еді. Жергілікті газеттер бұл қорғанысты "Твинки қорғанысы" деп атады. Уайт 1979 жылдың 21 мамырында бірінші дәрежелі кісі өлтіруден ақталды, бірақ екі құрбанды да қасақана өлтіргені үшін кінәлі деп танылды және жеті жыл үш айға сотталды. Жазасы түрмеде өткізген уақыты мен жақсы мінез-құлқы ескеріліп, бес жылдан кейін босатылды. Ол үкімді естігенде жылады.

Ақ түндегі тәртіпсіздіктер

Дейін тағайындалған мэр Файнштейн, қадағалаушы Кэрол Рут Сильвер және Милк орнына келген Гарри Бритт қазылар алқасының шешімін айыптады. Сот үкімі полиция радиосы арқылы хабарланғанда, біреу полиция жиынында «Дэнни Бой» әнін орындады. Кастро ауданынан келген адамдар легі қайтадан қалалық әкімдікке бет алды, «Харви Милкті кектеңдер» және «Ол кісі өлтіріп, жазасыз қалды» деп ұрандады. Ғимаратының есіктеріне тас лақтырылғанда, жағдай тез шиеленісіп кетті. Милктің достары мен көмекшілері бұзғылықты тоқтатуға тырысты, бірақ 3000-нан астам адамнан тұратын наразылар оларды елемеді және полиция машиналарын өртеп жіберді. Олар қалалық әкімдіктің есіктері арқылы газет сату автоматын итеріп кіргізіп, жалынның өсіп келе жатқанын көріп, қуанды. Наразылардың бірі журналистің қаланың бір бөлігін неге қиратып жатқаны туралы сұрағына: «Адамдарға біз тым көп Twinkies жедік деңдер. Міне, содан осы болып жатыр», - деді. «Ақ түндік» тәртіпсіздік бірнеше сағатқа созылды. Кейін сол кешкісін тәртіпсіздікке қарсы жабдықталған полицейлермен толтырылған бірнеше полицей машинасы Кастро көшесіндегі «Элефант Волк» барына келді. Харви Милктің шәкірті Клив Джонс және «Сан-Франциско Хроникал» газетінің тілшісі Уоррен Хинкл полицейлердің барға шабуыл жасап, кездейсоқ клиенттерді ұрып-соғуын көрді. 15 минуттық қақтығыстан кейін олар бардан шығып, көшедегі жаяу жүргіншілерге шабуыл жасады. Сот шешімінен кейін аудандық прокурор Джозеф Фрейтас ашулы гей қауымға барып, не болғанын түсіндіруге мәжбүр болды. Прокурор сот алдында Уайтқа аяныш сезінгенін мойындады және Уайттың мойындауын жазған тергеуші (сонымен қатар Уайттың балалық шағынан досы және полиция софтбол командасының жаттықтырушысы) оның бейтараптығы және полициядан алған қолдауы туралы сұраудан қалыс қалды, себебі ол детективті сотта отбасының алдында ұялтуды қаламайтынын айтты. Фрейтас Уайттың саналы жағдайына немесе психикалық аурудың болмауына, немесе қалалық саясатқа қатысты мәселелерге назар аударған жоқ, бұл өшпенділікке себеп болуы мүмкін еді. Қадағалаушы Кэрол Рут Сильвер сот процесінің соңғы күнінде Уайт пен Милк арасында достық қарым-қатынас болмағанын айтты, бірақ ол прокурормен байланысып, куәлік беруді талап етті. Олардың шиеленіскен қарым-қатынасы туралы естілген жалғыз куәлік осы болды. Фрейтас қазылар алқасын кінәлады, олар «сот процесінің эмоционалды жағына» «алданған» деді. Дэн Уайттың ісінің нәтижесінде Калифорниялық сайлаушылар заңды өзгертіп, қылмыстың жасалғанын білген, бірақ қабілеттерінің шектеулі екенін мәлімдеген күдіктілерді ақтау мүмкіндігін азайтуға тырысты. «Твинки қорғанысы» американдық мифологияға еніп, қылмыскердің шектен тыс тәтті тағам жегендіктен соттан құтылып кеткені туралы хабар ретінде танымал болды, бұл Уайттың саяси сауатсыздығын, Джордж Москоунмен және Харви Милкпен қарым-қатынасын және «Сан-Франциско Хроникал» газетінің тілшісі Херб Кейн «гомосексуалдарға деген жек көрушілік» деп сипаттаған жағдайды әдемілеуге тырысты. Дэн Уайт Москоне мен Милкті қосқан қылмысы үшін бес жылдан астам түрмеде отырды; ол 1984 жылдың 7 қаңтарында түрмеден босатылды. 1985 жылдың 21 қазанында Уайт әйелінің гаражындағы жұмыс істеп тұрған машинада өлі күйде табылған, көміртегі моноксидімен уланып өліпті. Ол 39 жаста болды. Оның адвокаты журналистерге ол отбасын жоғалтқанына және тудырған жағдайға байланысты қатты күйзелгенін айтты, сондай-ақ: «Бұл науқас адам еді», - деді.

Мұра

Милктің саяси мансабы үкіметті жеке тұлғаларға, гомосексуалдарға және қаладағы аудандардың маңыздылығына жауап беруге бағытталған. Әр науқанның басында Милктің қоғамдық саяси философиясына бір мәселе қосылды. Оның 1973 жылғы науқаны бірінші мәселеге, Сан-Францискодағы шағын бизнес иесі ретінде – қалалық үкіметпен келісімге келген ірі корпорациялар басымдық танытқан қалада – оның мүдделері назардан тыс қалғанына, өйткені ол ірі қаржы институтымен өкілдік етілмегендігіне назар аударды. Ол өзінің гомосексуал екенін жасырмаса да, бұл мәселе 1976 жылы Калифорния штатының заң шығару ассамблеясына кандидат болғанға дейін көтерілген жоқ. Бұл Рик Стоуксқа қарсы қадағалаушы сайлауында алдыңғы қатарға шықты, өйткені ол жеке бостандық туралы идеяларының жалғасы болды. Нью-Мексико университетінің коммуникация профессоры Карен Фосс Милктің Сан-Франциско саясатына тигізген әсерін қалада мемлекеттік лауазымды атқарған ешкімнен ерекшеленгенімен байланыстырады. Ол былай деп жазады: «Милк өте белсенді, харизматикалық тұлға болды, ол театрлық өнерді жақсы көріп, жоғалтатын ештеңесі болмады. Күлкі, кері бұру, трансценденттік және оның ішкі/сыртқы статусы арқылы Милк мәселелерді талқылауға мүмкіндік беретін атмосфера құруға көмектесті. Ол сондай-ақ өзінің әртүрлі сайлау округінің әртүрлі дауыстарын біріктірудің құралын ұсынды». Милк 1973 жылы науқан бастағаннан бері шешендік қабілеті жоғары болды, ал қалалық қадағалаушы болғаннан кейін ғана оның шешендік қабілеті жақсарды. Өмірінің соңғы жылында Милк гомосексуалдардың кемсітушілік пен зорлық-зомбылықты тоқтатуға көмектесу үшін көбірек көзге көрінуі керектігін атап өтті. Көп жыл бұрын, өзінің өлтірілуін болжаған кезде, Милк анасына соңғы сөзін айтпағанымен, басқаларды солай етуге шақырды: «Мен ешкімнің ашулануына, ренжіуіне немесе көңілі толуына кедергі жасай алмаймын. Мен тек олардың ашу-ызасын, ренішін және ақымақтығын жағымды нәрсеге айналдыруға үміттенемін, екі, үш, төрт, бес жүз адам алға шығып, гомосексуал дәрігерлер, гомосексуал заңгерлер, гомосексуал судьялар, гомосексуал банкирлер, гомосексуал сәулетшілер сыртқа шығсын. Мен кез келген кәсіби гомосексуалдың «жеткілікті» деп айтып, алға шығып, бәріне айтып, белгі тағып, әлемге білдірсін деп үміттенемін. Бұл көмектесер шығар». Оның мұрасы екіұшты болып қалады; Рэнди Шилтс өзінің өмірбаянын аяқтап, Милктің табысы, кісі өлтіруі және Уайттың үкіміне қатысты сөзсіз әділетсіздік барлық гомосексуалдардың тәжірибесін көрсетеді деп жазады. Милктің өмірі «Америкадағы гомосексуалистік тәжірибеге метафора болды». Франсис Фицджеральдтың айтуынша, Милк туралы аңыз сақталмады, өйткені оның өлімінен кейінгі жылдары оның орнын ешкім алмады: «Кастро оны шейіт ретінде қарастырды, бірақ оның шейіт болуын бастама емес, аяқтау ретінде түсінді. Ол қайтыс болды, және онымен бірге Кастроның оптимизмі, идеализмі және амбициясы да өлді. Кастро оның орнын басатын ешкімді таба алмады, мүмкін, ешкімді де қаламады». Милк қайтыс болғаннан кейін 20 жыл өткенде тарихшы Джон Д’Эмилио: «Менің ойымша, ол өзінің есте қалуын қалайтын мұрасы – әрқашан адалдықпен өмір сүру қажеттілігі» деді. Саяси мансабының қысқа болуына қарамастан, Клив Джонс өмірінен гөрі өлтірілуіне көбірек мән береді: «Оның өлтірілуі және оған жауап беру гомосексуалдар мен лесбиянкалардың саяси процеске толық қатысуын тұрақты және күмәнсіз етті». Сан-Францискодағы Маркет және Кастро көшелерінің қиылысында Харви Милк алаңында орналасқан үлкен Гей мақтаныш туы желбіреді. Сан-Франциско гей-демократиялық клубы 1978 жылы өзінің атын Харви Милк еске алу гей-демократиялық клубы деп өзгертті (қазіргі уақытта Харви Милк лесбияндық, гей, бисексуалдық, трансгендерлік демократиялық клубы деп аталады) және Сан-Францискодағы ең ірі демократиялық ұйым екендігімен мақтанады. 2018 жылдың сәуірінде Сан-Франциско қадағалау кеңесі мен мэр Марк Фаррелл Сан-Франциско халықаралық әуежайының 1-терминалын Милк есімімен атау туралы заңға қол қойды және оны еске алу үшін сурет салуды жоспарлады. Бұл әуежайдың атын өзгертуге жасалған бұрынғы әрекеттің нәтижесі болды. 2019 жылдың 23 шілдесінде ресми түрде ашылған Харви Милк 1-терминалы – ЛГБТ қауымдастығының көшбасшысының есімімен аталған әлемдегі алғашқы әуежай терминалы. Нью-Йоркте Харви Милк орта мектебі – бұл тәуекелге ұшыраған жастарға арналған мектеп бағдарламасы, ол гомосексуал, лесбиян, бисексуал және трансгендер оқушылардың қажеттіліктеріне назар аударады және Хетрик Мартин институтында жұмыс істейді. 2016 жылдың шілдесінде АҚШ Әскери-теңіз күштерінің хатшысы Рэй Мабус Конгреске Джон Льюис класындағы әскери-теңіз күштерінің екінші кемесін USNS Харви Милк деп атауға ниеттенгенін хабарлады. Кластың барлық кемелері азаматтық құқықтар қозғалысының көшбасшыларының құрметіне аталған. 2021 жылдың қарашасында кеме суға түсірілді. Халықтық қозғалыстың нәтижесінде 2018 жылдың маусымында Портленд, Орегон қалалық кеңесі Старк көшесінің оңтүстік-батыс бөлігінің он үш блогын Харви Милк көшесі деп атауға дауыс берді. Мэр Тед Уилер бұл «біздің ашық, құшақ жайған және инклюзивті қауымдастығымыз екенін көрсетеді» деді. 1982 жылы тәуелсіз тілші Рэнди Шилтс өзінің алғашқы кітабын аяқтады: Милк туралы өмірбаян, «Кастро көшесінің мэрі» деп аталды. Шилтс ашық гомосексуал тілші ретінде тұрақты жұмыс таба алмаған кезде кітапты жазды. Кітаптың материалдарына негізделген «Харви Милк уақыты» атты деректі фильм 1984 жылғы «Үздік деректі фильм» сыйлығын жеңіп алды. Режиссер Роб Эпштейн Милк өмірін таңдау себебі туралы кейін былай деді: «Сол кезде, Сан-Францискода тұрғандар үшін, бұл өмірді өзгертетіндей сезілді, әлемнің барлық назары бізге қарағандай болды, бірақ шындығында Сан-Францискодан тыс әлемнің көп бөлігі бұл туралы білмеді. Бұл Сан-Францискодағы мэр мен қалалық кеңес мүшесі өлтірілгендігі туралы өте қысқа, провинциалдық, жергілікті жаңалықтар оқиғасы болды. Бұл көп қозғады». Милк сонымен қатар Хелен Мейерс жұмысының «Гото Жүдей Милк: Эпштейн мен Ван Сантты қиылысқан фильм тарихы үшін қарастыру», ол Милк пен оның «жүдейлігінің» қазіргі бейнелеуін зерттеді. Милк өмірі мюзиклдік театрлық қойылымның, аттас операның, кантатаның, балалар суреті кітабының, жасөсперімдерге арналған француз тіліндегі тарихи романының және 2008 жылы 15 жылдық дайындықтан кейін шыққан «Милк» фильмінің тақырыбы болды. Фильмді Гас Ван Сант түсірді, ал Милк рөлін Шон Пенн, Дэн Уайт рөлін Джош Бролин сомдады және «Үздік түпнұсқа сценарий» және «Үздік актер» сыйлықтарын жеңіп алды. Фильмді түсіруге сегіз апта кетті, ал көлемді көрермендер сахналарында, соның ішінде 1978 жылғы Гей бостандық күні шеруінде Милк сөйлеген «Үміт сөзі» сахнасында нақты оқиғаларға қатысқандар көбінесе қосымша актерлер ретінде пайдаланылды. Милк «20 ғасырдың 100 батыры және белгілі тұлғалары» тізіміне «гомосексуалдардың қандай жетістіктерге жете алатынының және оларды қандай қауіптер күтіп тұрғанының символы» ретінде енгізілді. Жасалған әрекеттері мен жарнамалық трюктарына қарамастан, жазушы Джон Клаудқа сәйкес, «Милк жеке өмірге қоғамдық рөлінің қалай әсер ететінін ешкім түсінбеді. [ол] гомосексуалдық жағдайдың түбінде көрінбейтін жатқанын білді». The Advocate Милк тізімінде «20 ғасырдың 40 батыры» тізімінде үшінші орынды иеленді, Дианна Файнштейннің сөзін келтірді: «Оның гомосексуализмі оған барлық қысым көрген адамдардың жараларын түсінуге мүмкіндік берді. Ол адам құқығы үшін төленген құрбандық тым жоғары емес деп сенді». 2009 жылдың тамызында президент Барак Обама Милкке гомосексуалдар құқығы қозғалысына қосқан үлесі үшін өлімнен кейін Президенттік бостандық медалін табыс етті, «ол көреген батылдық пен сеніммен кемсітушілікке қарсы күресті» деді. Милктің жүрегінің туысы Стюарт оның атынан қабылдады. Содан кейін Стюарт Энн Кроненбергпен бірге Милк қорының негізін қалады, оған 2009 жылғы Президенттік бостандық медалінің иегері және қазіргі қорының кеңесшілер кеңесінің мүшесі Десмонд Туту қолдау көрсетті. Кейін сол жылы Калифорния губернаторы Арнольд Шварценеггер 22 мамырды Харви Милк күні деп белгіледі...