Кіріспе

Way Kambas ұлттық паркі – Индонезияның оңтүстік Суматрадағы Лампунг провинциясында орналасқан ұлттық парк. Ол негізінен 1960-1970 жылдардағы кең ауқымды орман шаруашылығының салдарынан пайда болған екіншілік өсімді ылғалды орман және жазық жаңбырлы орманнан тұрады. 2016 жылы Way Kambas АСЕАН мұрасы паркі деп ресми түрде жарияланды. Паркке браконьерлік және заңсыз орман шаруашылығынан туындаған тіршілік ортасының жоғалуы қауіп төндіреді. Сақтау шараларына патрульдік бақылау, Суматра мүйізбуырығын қорғау орталығы мен Пілдерді сақтау орталығын құру кіреді. 2019 және 2021 жылдары Халықаралық мүйізбуырық қоры паркте үш суматралық мүйізбуырын ұстау жұмыстарын жүргізді.

Флора мен фауна

Өсімдік түрлеріне Avicennia marina, Sonneratia түрлері, Nypa fruticans, Melaleuca leucadendra, Syzygium polyanthum, Pandanus түрлері, Schima wallichii, Shorea түрлері, Dipterocarpus gracilis және Gonystylus bancanus жатады. Парктің құмды жағалауында Casuarina equisetifolia басым. 1990 жылдары шамамен 40 болған саны азайды. 2015 жылы парктегі суматралық пілдердің саны 247 деп есептелді. Суматра жолбарыстарының саны 2000 жылы 36-40-тан 30-ға дейін төмендеді. Парктегі басқа сүтқоректілер – малай тапирі, Суматраның dhole (Cuon alpinus sumatrensis) және сиамган (Symphalangus syndactylus syndactylus). Паркте тіркелген 405 түрдің арасында Storm's stork, woolly necked stork, lesser adjutant, crested fireback, great argus және Oriental darter де бар. 1984 жылы көшірілген елді мекендер қалдырған құдықтар пилдердің, мүйіздәрінің және жолбарыстардың, тіпті балаларының да қауіпті тұзағына айналды. 2008-2010 жылдар аралығында 2000-ға жуық мұндай құдық жабылды. Браконьерлік маңызды қауіп болып табылады, көбінесе әскерилер қатысады, ал 2002 жылы тіпті әскери шенеуніктер де ұсталған. Бастапқы популяцияда бес суматралық мүйіздәрі болды, олардың көпшілігі жануарлар бағынан SRS-тегі табиғи ортасы бар үлкен қоршауларға көшірілді. 1997 жылдан бері Rhino Protection Units құрылды. Бұл 4-6 адамнан тұратын, браконьерлікке қарсы жаттығудан өткен топтар, олар айына кемінде 15 күн парктің маңызды аймақтарында патрульдеуге, тұзақтарды жоюға және заңсыз кіргендерді анықтауға шығады. Қорғау орталығына қоғамдық кіруге рұқсат жоқ. Қазіргі уақытта 9 мүйіздәрі бар: Седа Мирах (әйел), Роза (әйел), Бина (әйел), Рату (әйел), Делила (әйел), Андалас (еркек), Харапан (еркек), Андату (еркек) және аты жоқ (еркек бұзау). Соңғы туған бала 2023 жылдың 25 қарашасында дүниеге келген еркек бұзау.

Пил-адам арасындағы қақтығыс

Парк пен айналасындағы елді мекендер арасындағы негізгі қақтығыс себебі – егістіктерге шабуыл жасайтын жабайы пілдер. 1990 жылдарда жүргізілген зерттеуде жабайы пілдер 45 гектардан астам жүгері, күріш, маниок, бұршақ және басқа да дақылдарға, сондай-ақ парктің төңірегіндегі 18 ауылда 900-ге жуық кокос, банан және басқа да ағаштарға зиян келтіргені анықталды. 12 жыл ішінде пілдер парктің жанында 24 адамды өлтірген немесе жаралаған. Ауыл тұрғындары егістіктерді күзету, араларына ор қазу және егін егу тәсілдерін өзгерту арқылы пілдердің келтіретін зиянды азайтуға тырысады. 2010 жылы ауыл тұрғындары пілдерді қорқыту үшін үйлерінің төңірегінде от жақса, ал орман шаруашылығы қызметкерлері жабайы топтарды қуу үшін үйретілген пілдерді пайдаланған.

Пилдерді қорғау орталығы

1980 жылдары Пілдерді сақтау орталығы (ПСО) құрылды. Орталықтағы пілдер үйретіліп, ауыр жұмысқа, экотүризмге, күзетуге және көбейтуге пайдаланылады. Орталықтағы пілдер салған суреттерді Novica сатады, ол National Geographic Society-мен байланысты коммерциялық онлайн өнер агенті, түскен табыстың жартысы Азиядағы жоғалу қаупі төніп тұрған пілдерге көмектесуге жұмсалады. ПСО-ға Индонезиядағы алғашқы және Азиядағы ең ірі пілдер ауруханасы салынады. Аурухана 5 гектар жерге 10 миллиард рупий (1,11 миллион доллар) инвестициямен салынып, 2014 жылы жұмысын бастауға жоспарлануда. 2016 және 2017 жылдары орталықта 6 жаңа балапан дүниеге келді. Шығыс Лампунг әкімі Чуснуния Чалим осы Орталық арқылы бүкіл саябақ туралы хабардарлықты арттыруға үміттенеді.