Кіріспе

Британдық сәулет зерттеу орталығы, немесе MARS тобы – 1933 жылы британдық модернистік қозғалысқа қатысқан бірнеше көрнекті сәулетшілер мен сәулет сыншылары құрған британдық сәулет зерттеу орталығы. MARS тобына дейін Ұлыбританияда модернист сәулетшілерді қолдау үшін ұйым құруға бірнеше бұрынғы, бірақ сәтсіз әрекеттер жасалған, мысалы, Франциядағы Union des Artistes Modernes сияқты. Топ алғаш рет құрылғанда, Congrès International d'Architecture Moderne ұйымының өкілі Зигфрид Гидион Мортон Шендтен олардың шараларында Ұлыбританияны өкілдік ететін топты жинауды сұрады. Шенд, Уэллс Коутспен бірге, Максвелл Фрай мен Ф.Р.С. Йоркті негізгі мүшелер ретінде таңдады. Оларға архитектуралық Tecton тобының бірнеше мүшелері, Ове Аруп және ақын, «Архитектуралық шолу» журналына үлес қосушы Джон Бетджеман да қосылды. 1936 жылы Tecton тобының мүшелері Уильям Тэттон Браун, оның әйелі Айлин және «Architectural Press» басылымының иесі Хьюберт де Кронин Гастингс CIAM аясында «сызықты қалалар» идеяларын зерттейтін үш адамнан тұратын «қала жоспарлау комитетін» құрды. Тэттон Браун кейіннен 1937 жылдың қыркүйегінде Парижде өткен CIAM V конгресінде «Контакттар теориясы және оның Лондонның болашағына қолданылуы» тақырыбында баяндама жасады. Бірақ бұл жұмыс кейіннен «MARS тобының Лондонды алдын ала зерттеуі» ретінде қарастырылды, ал 1937 жылдың желтоқсанында Артур Корн басшылығымен Лондонның кеңейтілген, қайта жөнделген жоспарын жасау үшін жаңа, үлкен «қала жоспарлау комитеті» құрылды. Топтың өркендеген кезеңінде оның құрамында шамамен 58 мүше болды. Топ өзінің қозғалысымен бірге күшін жоғалта бастады, көптеген мүшелері шығармашылық даулардың нәтижесінде топтан шықты. Топ 1957 жылы ресми түрде таратылды.

Лондонға арналған MARS жоспары

Лондонға қатысты Марс тобының (CIAM-ның ағылшын бөлімі) жариялаған және олардың қала құрылысы комитеті дайындаған жоспары, бұрынғы және кейінгі барлық жоспарлардан ерекшеленді. Бұл жоспар ашық түрде утопиялық және социалистік тұжырымдамаға негіделген. Деннис Шарп, 1971 жыл. Артур Корн «кәсіпорның негізгі күші» және жобаны ілгерілетуге ықпал еткен «жұқпалы құштарлық» иесі ретінде сипатталады. Кеңес қала құрылысшысы Милютиннің ықпалымен жоспар қала орталығын көбінесе өзгеріссіз қалдыруды көздеген, бірақ Темзадан бастау алатын, балық қабыршағына ұқсас сызықтық пішіндер немесе тілдер сериясымен толықтырылды. Бұл пішіндер әлеуметтік тұрғын үйлерден құралды және теміржол желісіне негізделген. Әрбір әлеуметтік бірліктегі тұрғын үйлер негізінен пәтерлерден тұруы тиіс болды және Ле Корбюзьенің «тұрғын үй бірлігі» (unité d'habitation) туралы идеясына көп қарызды. Moughtin және Shirley (1995) жоспардың мақсаттарының бірі – қоғамдық көлікті дамыту екенін атап көрсетеді, себебі теміржол жоспарлаудың негізгі бөлігі ретінде қарастырылып, «автомобильдерге қажеттілік азаяды» делінген. Корнның жоспар төрағалығы 1939 жылдан бастап 18 айға Мэн аралында неміс азаматы болғандықтан ұсталғандықтан тоқтап қалды, осы кезеңде жоспар бойынша жұмыс тоқталды. 1941 жылы босатылғаннан кейін жұмыс қайта басталды, жоспарға арналған көрме ұйымдастырылды және 1942 жылы Артур Корн мен Феликс Самуэлидің бірлескен авторлығымен «Архитектуралық қауымдастық журналында» «сипаттама және талдау» жарияланды.