Кіріспе

Жак Луи Давидтің суреті

«Бүркіт туларын табыстау» – Жак Луи Давидтің 1810 жылғы майға жасалған суреті. Ол 1804 жылы Наполеонның Франция императоры болып билікті қабылдағаннан кейін ұйымдастырған әскери салтанатты шараны бейнелейді. Осы шарада Наполеон Рим империясының әскери дәстүрін қайта жаңғыртуды көздеген. Суреттің француз тіліндегі толық атауы: «Марс алаңында бүркіт туларын табыстағаннан кейін императорға жасалған әскердің ант беруі, 5 желтоқсан 1804 жыл». Сурет Версаль сарайының қорында сақталады және Саль дю Сакре залында қойылған, онда Давидтің «Наполеон императорының тағына отыруы» атты екінші нұсқасы да бар.

Өмірбаян

Суретте көрсетілген оқиға 1804 жылдың 5 желтоқсанында, Наполеонның тәж кигізу салтанатынан үш күн өткен соң болды. Ол Рим легиондарының римдік аквиласына негізделген "бүркіттерді" таратты. Бұл тулар Францияның түрлі департаменттерінен құрылған полктерді көрсетеді және Наполеонның жаңа үкіметінің тірегі болатын әскерлер арасында мақтаныш пен адалдық сезімін оятуға арналған еді. Наполеон құмарлы сөз сөйлеп, әскерлердің туларды өз өмірімен қорғау керектігін айтты. Суретшінің алғашқы эскиздерінде Давид әскерлердің үстінде қалықтап тұрған жеңіс құдайы Никаның қанатты бейнесін қосты, бірақ Наполеон мұндай шынайы емес элементке қарсылық білдірді. Ол сондай-ақ, әйелі Жозефинаның суреттен алынып тасталуын талап етті. Ол одан ажырасуға дайындалып жатқан, себебі ол оған мұрагер сыйлай алмады. Аяқталған суретте Наполеонға ұсынылған туларды баталау сәті бейнеленген. Наполеон ежелгі "adlocutio" сахналарын еске түсіретіндей, қолын көтеріп тұр, ол классикалық батырлардың әскерге сөйлегенін көрсетеді. Давидтің композициясына Траян колоннасындағы фриздер зор ықпал етті.