Жан Шейна – Чехословакия армиясының генерал-майоры, коммунизмнен қашқан жоғау дәрежелі офицер. «Тұқымдық генерал» атымен танымал, АҚШ-қа саяси паналық сұрады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ян Шейна (Honza Šejna), ағылшын тілінде Sejna, (12 мамыр 1927, Радостице, Чехословакия – 23 тамыз 1997, Нью-Йорк қаласы) – коммунистік Чехословакия кезінде Чехословакия армиясының генерал-майоры болған. Прага көктемінің басында саяси билік пен ықпалын жоғалтқаннан кейін, ол Триесттегі АҚШ консулдығында пана сұрап, АҚШ-қа қашып кетті. Ол – Румынияның "Секуритате" генерал-лейтенанты Ион Михай Пачепадан кейін Шығыс блогынан Батысқа дезертир болған екінші жоғары шенді офицер. Қашуға басты себеп оның экономикалық қылмыстары болды. Ол, басқалармен бірге, колхоздарды кловер тұқымымен заңсыз жабдықтады, соның салдарынан "Тұқым генералы" (Semínkový generál) деген лақап атын алды. 1974 жылы ол еуропалық соғыс жағдайында Австрияны басып алу жоспарларын, Титоның Югославиясына солтүстік-батыстан, Италияның Фриули аймағы мен Триест қаласы арқылы жылдам шабуыл жасау туралы толыққанды ашты. "Поларка" кодовый атымен белгіленген сценарийде, 1968 жылғы тамызда Чехословакияның басып алуы сияқты, Шығыс Австрия мен Венаның жылдам басып алуы көзделген, сондай-ақ 1945-1955 жылдардағы Австрияның соғыстан кейінгі кеңестік оккупациялық аймағын қайтару жоспарланған.
Jan Šejna (Honza Šejna), also Sejna in English, (12 May 1927 in Radhostice, Czechoslovakia – 23 August 1997 in New York City) was, in the time of communist Czechoslovakia, a Major General of the Czechoslovak Army. After losing political power and influence at the beginning of the Prague Spring, he sought refuge in the US consulate in Trieste and defected to the United States. He is the second highest ranked officer to ever defect to the West from the Eastern Bloc, behind Lieutenant General Ion Mihai Pacepa of the Romanian Securitate. Significant motive for escape were his economic crimes. Among others, he illegally supplied collective farms with clover seed, hence he got nickname The Seed General (Semínkový generál). In 1974, he disclosed detailed Soviet plans of how to occupy Austria in case of an all European war for speedy advances into Tito's Yugoslavia from the north west, across Italy's Friuli and the city of Trieste. The scenario, codenamed Polarka, foresaw a speedy occupation of Eastern Austria and Vienna much in the style of Czechoslovakia's occupation in August 1968, retaking Austria's post war Soviet occupation zone from 1945 to 1955.
Билікке көтерілу
1950-1960 жылдары Шейна Чехословакия Коммунистік партиясы (КСЧ) қатарында саяси байланыстары мен достарының арқасында өркендеді. Ол президент Антонин Новотнийдің ұлы және Ұлттық қорғаныс министрлігіндегі (МНО) генерал Ломский сияқты адамдармен байланыс орнатып, Чехословакия халық армиясында (ЧСЛА) өзіне артықшылықты жағдай жасады. 1956 жылы ол МНО хатшылығының бастығы, ал 1963 жылы МНО-дағы Чехословакия Коммунистік партиясы Бас комитетінің Бас хатшысы болды. 1967 жылдың қазанында генерал шеніне көтерілді. Ол сталиндік үлгідегі қанаушылық пен қорқыту саясатын толық қолдады. 1968 жылғы Прага көктемі басталар алдында, Чехословакия Коммунистік партиясы мен кеңес режимінің байланысты мүшелері жаңа басшылық арқылы өзгерістер іздеді. Новотнийдің 1953 жылдан бергі бірінші хатшы және 1957 жылдан бергі президент лауазымы әлсіреп қалды. 1968 жылдың басында Новотныйға қолдау көрсету үшін жоспарланған әскери операцияға Шейнаның жеке қатысуы мүмкін деген болжамдар тарады. Реформаторлардың наразылығын күтіп, "генерал Ян Шейна Қорғаныс министрлігінің партиялық комитетінің президиумын Орталық комитетке Новотнийді бірінші хатшы қызметінде қалдыру туралы петиция жіберуге көндірді". Шейна Новотнийді қайтадан қызметке орналастыра алмаған соң, әскери төңкеріс жасауды жоспарлады, бірақ бұл жоспар да қолдау таппады. Ақырында Новотнийдің орнына Чехословакия партиясы президиумының реформатор мүшесі Александр Дубчек партия басшысы болды.
During the 1950s and 1960s, Šejna rose through the ranks of the Communist Party of Czechoslovakia (KSČ) thanks to his political contacts and friends – like with Antonín Novotný Jr., the son of President Antonín Novotný and General Lomský at the Ministry of National Defence (Ministerstvo národní obrany, MNO) – built up a privileged position in the Czechoslovak People's Army (Československá lidová armáda, ČSLA). In 1956, he became Chief of the Secretariat of the MNO, in 1963 the Chief Secretary of the Main Committee of the Communist Party of Czechoslovakia at the MNO. In October 1967, he was promoted to the rank of General. He fully supported Stalinist practices of suppression and intimidation. Before the Prague Spring of 1968 began, the Czechoslovak Communist Party and affiliated members of the Soviet regime sought change through new leadership. Novotný's position as First Secretary (since 1953) and President (since 1957) weakened. There were soon speculations about Šejna's personal participation in the planned military action of the army to support Novotný in the first weeks of 1968. Expecting backlash from reformers, " General Jan Šejna convinced the presidium of the Main Party Committee in the Ministry of Defense to send to the Central Committee a petition insisting on Novotný's retention as first secretary." When Šejna failed to bring about Novotný's reinstatement, he began plotting a military coup, a plan which failed to gain support as well. Novotný was finally replaced by Alexander Dubček, a reform minded member of the Czechoslovak party presidium, as leader of the party.
Қуатты жоғалту, жақты ауыстыру
Саяси ықпалын жоғалтқан Шейна сыбайлас жемқорлыққа қатысты тергеуге алынды: "Генерал Шейнаға қарсы ресми іс, оның 300 000 крона (20 000 доллар) сомасына мемлекеттік люцерна мен кондық тұқымын заңсыз пайдаланғаны туралы айыптаулармен шектелді". Бірақ, тұтқындалмас бұрын, 1968 жылдың ақпанында ол ұлы және ұлының никелес әйелімен Италияға қашып, кейін АҚШ-та қоныстанды. Шейнаның айыпталуы және елден қашуы туралы жаңалық Чехословакияның бұрынғыдан ашық баспасөзінде жылдам тарады. Ол көп ұзамай кондық тұқымын ұрлағаны үшін "Кондық тұқымы генералы" деп танылды. Шейна АҚШ-та саяси баспана алды, бұл кеңес билігін қатты наразылыққа ұшыратты, содан кейін ол американдық барлау қызметтері мен саясаткерлер үшін ақпарат көзіне айналды. Чехословакия елшісі Дуданың сөзінше, "Прагадағы консервативті топтың ең жаман өкілі болған Шейнаның АҚШ-та баспана табуы" таңғажайып еді. 1970 жылы Чехословакия соты Шейнаны қатысусыз он жылға бас бостандығынан айырды, оның мүлкі тәркіленді және барлық ресми атақтары мен наградаларынан айырылды. Чехословакия АҚШ-тан оны экстрадициялауды сұрады, бірақ нәтиже болмады.
Losing his political influence, Šejna was under investigation for corruption: " the official case against General Šejna was limited to charges that he had allegedly misappropriated 300,000 crowns ($20,000) worth of state owned alfalfa and clover seed". However, before he could be arrested he defected in February 1968 with his son and his son's fiancée to Italy and settled in the US. News of Šejna's indictment and defection quickly spread through Czechoslovakia's increasingly open press. He soon came to be known as "Clover Seed General" for his alleged massive embezzlement of clover. Šejna was granted asylum in the United States, much to the dismay of Soviet authorities and became an intelligence source for American agencies and policy makers. According to Czechoslovak ambassador Duda, it was ironic that, "Šejna, who represented the worst elements of the conservative clique in Prague, should find haven in the United States". In 1970, Šejna was sentenced by Czechoslovak courts in absentia to ten years in prison, to the forfeiture of his property and loss of all of his official titles and decorations. Czechoslovakia unsuccessfully requested the US to extradite him.
Құрама Штаттардағы өмір
Келесі үш онжылдық бойы Америка Құрама Штаттарында Шейна Орталық барлау агенттігінде қарсы барлау аналитигі болып жұмыс істеді, кейіннен 1997 жылы қайтыс болғанға дейін Қорғаныс барлау агенттігіне кеңесші болды. Ол сұхбаттарда пікір білдірді және АҚШ Конгресінің комитеттерінде сөз сөйледі.
In the following three decades in the United States, Šejna worked as a counterintelligence analyst for the Central Intelligence Agency later as a consultant to the Defense Intelligence Agency until his death in 1997. He spoke out in interviews and appeared before U. S. Congressional committees.
Фактілер мен ойдан шығарылған
Ол "Советтік барлау қызметі 60-жылдардың ортасында Чехословакияда террористерді даярлайтын лагерьлерді басқарғанын, 1968 жылы Тынық мұхитының суларынан АҚШ-тың барлау кемесі "Пуэблоны" тартып алуда Солтүстік Кореямен бірігіп әрекет еткенін, Куба мен Чехословакия Латын Америкасы бойынша есірткі тасымалы желілерін құру және оларға ену үшін бірлесіп жұмыс істегенін" айтты. Шейнаның "Біз сізді көмеміз" кітабында Кеңес Одағының суық соғыстағы стратегиясын ашып көрсетіп, Кеңес Одағының Орталық Комитетінің хатшысы Константин Катушевтің сөздерін келтіреді: "Егер біз АҚШ-қа біздің жоспарымызда ұсынылған сыртқы шектеулерді таңсақ және американдық экономиканы күрт әлсірете алсақ, жұмысшы және шағын орта таптар зардап шегеді және олар өздерін аяқтандырған қоғамға қарсы шығады. Олар революцияға дайын болады". Ол коммунистік билік жүйесі және оның негізгі тұлғалары туралы көптеген қызықты деректер ұсынды. Дегенмен, ол кейбір ойдан туған болжамдарды да жасады. Ол Кеңес Одағының құпия стратегиясы туралы берген ақпаратымен қатар, Батысқа Чехословакияның коммунистік мемлекетіндегі саяси тартыс пен реформалардың бұрын жасырын болған суретін көрсетті.
He claimed "that the Soviet intelligence agency directed terrorist training camps in Czechoslovakia in the mid 60s the Soviet Union collaborated with North Korea in the capture of the U. S. intelligence ship Pueblo from Pacific waters in 1968 and that Cuba and Czechoslovakia worked together to establish drug trafficking networks throughout Latin America and to infiltrate those in existence the Soviet Union and Czechoslovakia tested drugs on U. S. prisoners of war during the Korean and Vietnam wars". In his book We Will Bury You, Šejna gave an insight into Soviet Cold War strategies, quoting Konstantin Katushev, secretary of the Soviet Central Committee: "If we can impose on the U. S. A. the external restraints proposed in our Plan, and seriously disrupt the American economy, the working and the lower middle classes will suffer the consequences and they will turn on the society that has failed them. They will be ready for revolution." He provided a lot of interesting facts about the Communist power system and its protagonists. However, he also fabricated some mere speculations. Along with the information he provided concerning covert Soviet strategy, he also gave the West an otherwise shrouded picture of political strife and reform in the Communist state of Czechoslovakia.
Дәйексөздер
Шейна коммунистік партия тәрбиелеген мүмкіндікшіл және сұранышпен іс-әрекет ететін адамның прототипі ретінде бағалануы керек. – Ян Калоус: Генерал Шейна – Әскери қарсы барлаудың қызығушылық нысаны (Ағылшын тіліндегі қысқаша мазмұны)
Šejna should be judged as a prototype of an opportunist and a schemer brought up by the Communist party.–Jan Kalous: General Šejna – An Object of Interest of the Military Counter Intelligence (English summary)