Жұмсақ революция: 1989 жылы Чехословакиядағы коммунистік үкіметке қарсы бейбіт наразылықтар. Парламенттік республика құрылды, экономика өзгерді. Тарихты біліңіз!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1989 жылғы Чехословакиядағы демократиялану процесі
Чехословакиядағы оқиға
Democratization process in Czechoslovakia in 1989
the event in Czechoslovakia
Барқыт революция немесе Жұмсақ революция – 1989 жылдың 17 қарашасынан 28 қарашасына дейін Чехословакияда болған зорлықсыз билік ауысуы. Чехословакия Коммунистік партиясының бір партиялық үкіметіне қарсы халықтық наразылықтарға студенттер мен ереуілшілдер қатысты. Нәтижесінде Чехословакияда 41 жылдық бір партиялық билік аяқталды, содан кейін жоспарлы экономика таратылып, парламенттік республика құрылды. 1989 жылдың 17 қарашасында (Халықаралық студенттер күні) Прагада студенттер митингін тәртіпсіздікке қарсы полиция таратып жіберді. Бұл оқиға 1939 жылы Прага университетіне нацистердің шабуылына қарсы өткен демонстрацияның 50 жылдығымен сәйкес келді, сол кезде 1200 студент тұтқындалып, 9-ы қаза тапты (Халықаралық студенттер күнінің тарихына қараңыз). 1989 жылғы оқиға 17 қарашадан желтоқсан айының соңына дейін бірнеше демонстрацияларға жол ашты және антикоммунистік қозғалысқа айналды. 20 қарашада Прагада жиналған наразылық білдірушілердің саны күні бұрынғы 200 000-нан шамамен 500 000-ға өсті. 24 қарашада Коммунистік партияның жоғары жағынан, соның ішінде Бас хатшы Милош Якештен бастап, барлық басшылық отставкаға кетті. 27 қарашада Чехословакияның барлық азаматтары қатысқан екі сағаттық жалпы ереуіл өтті. Варшава шартының басқа үкіметтерінің құлауы мен көшедегі наразылықтардың күшеюіне жауап ретінде, Чехословакия Коммунистік партиясы 28 қарашада биліктен бас тартып, бір партиялық мемлекетті жоятынын мәлімдеді. Екі күннен кейін федералды парламент Конституциядан Коммунистік партияға билікті монополиялау құқығын беретін баптарды алып тастады. Желтоқсан айының басында Батыс Германия мен Австрия шекарасынан тікенді сымдар мен кедергілер алынып тасталды. 10 желтоқсанда президент Густав Хусак 1948 жылдан бері Чехословакиядағы алғашқы коммунистік емес үкіметті тағайындады және отставкаға кетті. 28 желтоқсанда Александр Дубчек федералды парламент спикері, ал 29 желтоқсанда Вацлав Гавел Чехословакия президенті болып сайланды. 1990 жылдың маусым айында Чехословакияда 1946 жылдан бері алғашқы демократиялық сайлау өтті. 1992 жылдың 31 желтоқсанында Чехословакия бейбіт жолмен екі елге – Чехия мен Словакияға бөлінді. Чехословакияның тарауына негізінен словактар мен чехтардың (бұрынғы Чехословакияны құрайтын екі негізгі этникалық топ) арасындағы ұлттық басқару мәселелері себеп болды.
The Velvet Revolution or Gentle Revolution was a non violent transition of power in what was then Czechoslovakia, occurring from 17 November to 28 November 1989. Popular demonstrations against the one party government of the Communist Party of Czechoslovakia included students and older dissidents. The result was the end of 41 years of one party rule in Czechoslovakia, and the subsequent dismantling of the command economy and conversion to a parliamentary republic. On 17 November 1989 (International Students' Day), riot police suppressed a student demonstration in Prague. The event marked the 50th anniversary of a violently suppressed demonstration against the Nazi storming of Prague University in 1939 where 1,200 students were arrested and 9 killed (see Origin of International Students' Day). The 1989 event sparked a series of demonstrations from 17 November to late December and turned into an anti communist demonstration. On 20 November, the number of protesters assembled in Prague grew from 200,000 the previous day to an estimated 500,000. The entire top leadership of the Communist Party, including General Secretary Miloš Jakeš, resigned on 24 November. On 27 November, a two hour general strike involving all citizens of Czechoslovakia was held. In response to the collapse of other Warsaw Pact governments and the increasing street protests, the Communist Party of Czechoslovakia announced on 28 November that it would relinquish power and end the one party state. Two days later, the federal parliament formally deleted the sections of the Constitution giving the Communist Party a monopoly of power. Barbed wire and other obstructions were removed from the border with West Germany and Austria in early December. On 10 December, President Gustáv Husák appointed the first largely non communist government in Czechoslovakia since 1948, and resigned. Alexander Dubček was elected speaker of the federal parliament on 28 December and Václav Havel the President of Czechoslovakia on 29 December 1989. In June 1990, Czechoslovakia held its first democratic elections since 1946. On 31 December 1992, Czechoslovakia peacefully split into two countries, the Czech Republic and the Slovak Republic. The dissolution of Czechoslovakia occurred mainly due to national governance issues between the Slovaks and Czechs (the two major ethnicities comprising the former Czechoslovakia).
Революциядан бұрын
Коммунистік партия билікті 1948 жылғы 25 ақпанда басып алды. Одан кейін оппозициялық партиялар жұмыс істемеді. Диссиденттер (әсіресе «Хартия 77» және «Азаматтық форум») музыка клубтарын құрды (тек үкіметтік емес ұйымдарға рұқсат етілгендей, шектеулі негізде) және қолжазба мерзімді басылымдарды (самиздат) шығарды. Үкімет «Хартия 77» құжатын жоққа шығарды, ал оған қол қойған мүшелері Чехословакиядағы режим құлағанға дейін қуғын-сүргінге ұшырады. Кейіннен «Азаматтық форумның» пайда болуымен тәуелсіздіктің көрінуі мүмкін болды. 1989 жылғы 17 қарашадағы Тәуелсіздік күніне дейін халық құпия полиция тарапынан қуғын-сүргінге ұшырады. Сондықтан, жалпы жұртшылық жұмыстан немесе мектептен шығарылудан қорқып, диссиденттерді ашық қолдамады. Жазушылар мен кинорежиссерлердің кітаптары мен фильмдеріне «социалистік режимге қарсы көзқарас» үшін тыйым салынуы мүмкін еді. Олар сондай-ақ чехтер мен словактардың коммунистік емес елдерге саяхаттауына рұқсат бермеді. Осыдан кейін шетелдік музыкаға тыйым салды. Бұл қара тізімге бұрынғы кәсіпкерлердің немесе коммунистік емес саясаткерлердің балалары, батыста тұратын отбасы мүшелері бар адамдар, Прага көктемі кезінде Александр Дубчекті қолдағандар, кеңес әскери оккупациясына қарсы шыққандар, дінді насихаттағандар, парламент сайлауын бойкоттағандар (бұрмаланған) немесе «Хартия 77» құжатына қол қойғандар немесе олармен байланысқандар кірді. Бұл ережелерді орындау оңай болды, өйткені барлық мектептер, БАҚ және кәсіпорындар мемлекетке тиесілі болды. Олар тікелей бақылауда болды және көбінесе қарсыластарына қарсы айыптау құралы ретінде қолданылды. 1985 жылы Михаил Горбачевтің «Гласность» (ашықтық) және «Перестройка» (қайта құру) саясатын енгізуден кейін қара тізімге енгізудің сипаты біртіндеп өзгерді. Чехословакияның коммунистік басшылығы «Перестройкіні» ауызша қолдады, бірақ аз өзгерістер жасады. 1968 жылғы Прага көктемі туралы әңгімелесуге тыйым салынды. Алғашқы үкіметке қарсы демонстрациялар 1988 жылы (мысалы, шам демонстрациясы) және 1989 жылы өтті, бірақ олар таратылды және қатысушылар полиция тарапынан қуғын-сүргінге ұшырады. 1980 жылдардың соңында өмір сүру деңгейіне және экономикалық кемшіліктерге наразылық экономикалық реформаға халықтық қолдауға әкелді. Азаматтар жүйеге ашық қарсылық білдіре бастады. 1989 жылға қарай бұрын бейқам болған азаматтар билікке деген наразылығын ашық білдіруге дайын болды. 1989 жылы Вацлав Гавел түрмеге қамалған кезде оған қолдау білдіретін петицияларға көптеген маңызды тұлғалар мен қарапайым жұмысшылар қол қойды. 1989 жылдың басында коммунистік Чехословакия мен Израиль арасындағы қарым-қатынастың жақсаруының алғашқы белгілері пайда болды, еврейлердің діни бостандығы, Холокост естелігі және Чехословакияның қалған еврейлерінің диаспорамен, соның ішінде АҚШ-тағы күшті еврей қауымдастығымен байланысы туралы кездесулер өтті. Реформалық көзқарастар 1989 жылдың жазында таратылған, цензураны тоқтатуды және негізгі саяси реформаны талап ететін петицияға қол қойған көптеген адамдарда да көрінді. Революцияның тікелей себебі көршілес елдердегі және Чехословакия астанасындағы оқиғалардан туындады. Тамыз айынан бастап Шығыс Германия азаматтары Прагадағы Батыс Германия елшілігін басып алып, Батыс Германияға саяси баспана беруді талап етті. 3 қарашадан кейінгі күндері мыңдаған шығыс немiстер Прагадан пойызбен Батыс Германияға кетті. 9 қарашада Берлин қабырғасы құлап, айналып өтудің қажеті болды. 16 қарашаға қарай Чехословакияның көптеген көршілері авторитарлық биліктен арылуда еді. Чехословакия азаматтары бұл оқиғаларды телеарналар арқылы, отандық және шетелдік арналар арқылы көрді. Кеңес Одағы да Чехословакияның билеуші элитасын өзгертуді қолдады, бірақ коммунистік режимнің құлдырауын күтпеді.
The Communist Party seized power on 25 February 1948. No official opposition parties operated thereafter. Dissidents (notably Charter 77 and Civic Forum) created Music Clubs (on a limited basis as only allowed NGOs) and published home made periodicals (samizdat). Charter 77 was quashed by the government and its signed members were persecuted until the fall of the regime in Czechoslovakia. Later, with the advent of the Civic Forum, independence could truly be seen on the horizon. Until Independence Day on 17 November 1989, the populace faced persecution by the authorities from the secret police. Thus, the general public did not openly support the dissidents for fear of dismissal from work or school. Writers or filmmakers could have their books or films banned for a "negative attitude towards the socialist regime". They also did not allow Czechs and Slovaks to travel to other non communist countries. Following this they banned music from foreign countries. This blacklisting included children of former entrepreneurs or non Communist politicians, having family members living in the West, having supported Alexander Dubček during the Prague Spring, opposing Soviet military occupation, promoting religion, boycotting (rigged) parliamentary elections or signing Charter 77 or associating with those who did. These rules were easy to enforce, as all schools, media and businesses belonged to the state. They were under direct supervision and often were used as accusatory weapons against rivals. The nature of blacklisting changed gradually after the introduction of Mikhail Gorbachev's policies of Glasnost (openness) and Perestroika (restructuring) in 1985. The Czechoslovak Communist leadership verbally supported Perestroika, but made few changes. Speaking about the Prague Spring of 1968 was taboo. The first anti government demonstrations occurred in 1988 (the Candle Demonstration, for example) and 1989, but these were dispersed and participants were repressed by the police. By the late 1980s, discontent with living standards and economic inadequacy gave way to popular support for economic reform. Citizens began to challenge the system more openly. By 1989, citizens who had been complacent were willing to openly express their discontent with the regime. Numerous important figures as well as ordinary workers signed petitions in support of Václav Havel during his imprisonment in 1989. Already in early 1989, the first signs of thawing relations began to appear between Communist Czechoslovakia and Israel, with meetings held on shared issues, including Jewish religious freedom, the memory of the Holocaust and ties of remaining Czechoslovak Jews with the Diaspora, including the strong Jewish community in the United States. Reform minded attitudes were also reflected by the many individuals who signed a petition that circulated in the summer of 1989 calling for the end of censorship and the beginning of fundamental political reform. The immediate impetus for the revolution came from developments in neighbouring countries and in the Czechoslovak capital. From August, East German citizens had occupied the West German Embassy in Prague and demanded exile to West Germany. In the days following 3 November, thousands of East Germans left Prague by train to West Germany. On 9 November, the Berlin Wall fell, removing the need for the detour. By 16 November, many of Czechoslovakia's neighbours were beginning to shed authoritarian rule. The citizens of Czechoslovakia watched these events on TV through both foreign and domestic channels. The Soviet Union also supported a change in the ruling elite of Czechoslovakia, although it did not anticipate the overthrow of the Communist regime.
16 қараша
Халықаралық студенттер күні қарсаңында (Сондеракция Праганың 50 жылдығы, 1939 жылы нацистер Прага университеттеріне шабуыл жасаған оқиға) Словакияның жоғары мектептері мен университеттерінің студенттері Братислава қаласының орталығында бейбіт шеру ұйымдастырды. Словакия Коммунистік партиясы қандай да бір дүрбелең күтіп отырды, тіпті демонстрацияның ұйымдастырылуы партия үшін мәселе тудырды. Шеруге дейін қарулы күштер сақшылыққа қойылды. Бірақ, ақырында студенттер қала бойынша бейбіт түрде жүріп өтіп, талаптарын талқылау үшін Словакия Білім министрлігіне өкілдер делегациясын жіберді.
On the eve of International Students Day (the 50th anniversary of Sonderaktion Prag, the 1939 storming of Prague universities by the Nazis), Slovak high school and university students organised a peaceful demonstration in the centre of Bratislava. The Communist Party of Slovakia had expected trouble, and the mere fact that the demonstration was organised was viewed as a problem by the Party. Armed forces were put on alert before the demonstration. In the end, however, the students moved through the city peacefully and sent a delegation to the Slovak Ministry of Education to discuss their demands.
17 қараша
Вацлав Гавел бастаған жаңа қозғалыстар пайда болды, мемлекетті саяси тұрғыдан қайта құруға болатын біртұтас қоғам идеясын көтеріп шықты. нацистік үкімет. SSM мүшелерінің көпшілігі жекелей Коммунистік басшылыққа қарсы болғанмен, қуғын-сүргіннен сескеніп, өз пікірлерін айтуға қорқып жүрді. Бұл демонстрация қарапайым студенттерге басқалармен бірігіп, өз ойларын білдіруге мүмкіндік берді. Сағат 16:00-ге қарай шамамен 15 000 адам демонстрацияға қосылды. Олар (Стуха қозғалысының негізін қалаушылары Жири Дюстбиер мен Шимон Паннектің стратегиясы бойынша) Вишеград зиратындағы Карел Гинек Маханың қабіріне дейін жүріп, шеру ресми түрде аяқталғаннан кейін Прага орталығына қарай баннерлерді алып, антикоммунистік ұрандарды айқайлап жүрді. Шамамен сағат 19:30-да демонстрацияшылар На́циона́лни́ көшесінде тәртіпсіздікке қарсы полицияның кордонымен тоқтатылды. Олар барлық қашу жолдарын жауып, студенттерге шабуыл жасады. Барлық наразылар тарап кеткен соң, қатысушылардың бірі, құпия полиция агенты Людвик Зифчак көшеде жатқан күйде табылған еді. Зифчак дене жарақаты алмаған, не өлгендей болып жатқан жоқ, ол жай ғана есінен танып қалған. Полиция қызметкерлері оның қимылсыз денесін жедел жәрдем көлігіне жеткізді. Қорқыныш пен үмітсіздік атмосферасы Мартин Шмид есімді қаза тапқан студент туралы жалған аңызға әкеп соқты. Бұл әңгімені Драхомира Дражская төңкеріс кезінде алған жарақатынан кейін емделуді күтіп отырғанда ойлап тапты. Дражская колледжде жұмыс істеді және келесі күні журналист Петр Ульдің әйелі сияқты бірнеше адаммен, сондай-ақ "Еркін Еуропа" / "Еркіндік" радиосының тілшісімен бөлісті. Бұл оқиға халықты біріктіріп, революцияны бастады. Сол күні кешке студенттер мен театр актері ереуілге шығуға келісті.
New movements led by Václav Havel surfaced, invoking the idea of a united society where the state would politically restructure. by the Nazi government. Most members of SSM were privately opposed to the Communist leadership, but were afraid of speaking up for fear of persecution. This demonstration gave average students an opportunity to join others and express their opinions. By 16:00 (4:00 pm), about 15,000 people joined the demonstration. They walked (per the strategy of founders of Stuha movement, Jiří Dienstbier and Šimon Pánek) to Karel Hynek Mácha's grave at Vyšehrad Cemetery and – after the official end of the march – continued into the centre of Prague, carrying banners and chanting anti Communist slogans. At about 19:30 (7:30pm), the demonstrators were stopped by a cordon of riot police at Národní Street. They blocked all escape routes and attacked the students. Once all the protesters dispersed, one of the participants, secret police agent Ludvík Zifčák, was lying on the street. Zifčák was not physically hurt or pretending to be dead; he simply fainted. Policemen carried his motionless body to an ambulance. The atmosphere of fear and hopelessness gave birth to a hoax about a dead student named Martin Šmíd. The story was made up by Drahomíra Dražská as she awaited treatment after she was hurt during the riot. Dražská worked at the college and shared her hoax with several people the next day, including the wife of journalist Petr Uhl, a correspondent for Radio Free Europe/Radio Liberty. This incident mobilised the people and triggered the revolution. That same evening, students and theatre actors agreed to go on strike.
18 қараша
Екі студент премьер-министр Ладислав Адамдекке жеке үйіне барып, Нерцни көшесінде болған оқиғаны баяндады. Реалистік театрда ереуіл жарияланды, содан кейін басқа театрлар да оған қосылды. Театрлар өз сахналарын тек қоғамдық пікірталас үшін ғана ашты. Прага сахналық өнер академиясының студенттерінің бастамасымен Прагадағы студенттер ереуілге шықты. Бұл ереуілге бүкіл Чехословакиядағы университет студенттері де қатысты. Прагадағы театр қызметкерлері мен актерлер ереуілді қолдады. Сахнаға шығудың орнына актерлер 27 қарашада жалпы ереуілге шақыратын студенттер мен суретшілердің манифесін оқыды. Қолмен жасалған плакаттар мен манифестер таратылды. Барлық БАҚ (радио, теледидар, газеттер) коммунистік партияның қатаң бақылауында болғандықтан, ақпаратты таратудың жалғыз жолы осы болды. Кешке "Еркін Еуропа" радиосы өткен күні өткен демонстрацияда полиция студентті (аты Мартин Шмид) өлтіргенін хабарлады. Бұл хабар жалған болғанымен, жағдайдың шиеленісін күшейтіп, кейбір тартынған азаматтарды қорқыныштан арылып, наразылыққа қатысуға ынталандырды.
Two students visited Prime Minister Ladislav Adamec at his private residence and described to him what happened on Národní Street. The strike at the Realistic Theatre was declared and other theatres quickly followed. The theaters opened their stages only for public discussions. At the initiative of students from the Academy of Performing Arts in Prague, the students in Prague went on strike. This strike was joined by university students throughout Czechoslovakia. Theatre employees and actors in Prague supported the strike. Instead of going on stage, actors read a proclamation by the students and artists to the audience, calling for a general strike on 27 November. Home made posters and proclamations were posted. As all media (radio, TV, newspapers) were strictly controlled by the Communist Party (see Mass media in Communist Czechoslovakia), this was the only way to spread the message. In the evening, Radio Free Europe reported that a student (named as Martin Šmíd) was killed by the police during the previous day's demonstration. Although the report was false, it heightened the feeling of crisis, and persuaded some hesitant citizens to overcome their fear and join the protests.
20 қараша
Студенттер мен театрлар "мұңғыл" ереуілге шықты. Полиция Прага қамалына бет алған демонстрацияны тоқтатты, ол ереуілдегі театрларға кірген болар еді. Чехословакия теледидары мен радиосы жалпы ереуілге қосылатынын жариялады. Федералды теледидардың словак бөлімінде оппозиция өкілдерімен пікірсайыс көрсетілді. Оппозицияны Ян Будай, Федор Гал және Владимир Ондруш, ал коммунистерді Штефан Чудоба (Братислава автомобиль компаниясының директоры), Петер Вайс (Словакия коммунистік партиясының Марксизм-Ленинизм институтының хатшысы) және Кошице металлургия зауытының директоры ұсынды. Бұл Чехословакия теледидары құрылғаннан бергі алғашқы ашық пікірсайыс болды. Соның нәтижесінде словак газеттерінің редакциялық алқалары оппозицияға қосыла бастады.
Students and theatres went on "permanent" strike. Police stopped a demonstration from continuing toward Prague Castle, which would have entered the striking theatres. Czechoslovak TV and Radio announced that they would join the general strike. A discussion with representatives of the opposition was broadcast by the Slovak section of Federal Television. The opposition was represented by Ján Budaj, Fedor Gál and Vladimír Ondruš, while the Communists were represented by Štefan Chudoba (director of Bratislava automotive company), Peter Weiss (secretary of the Institute of Marx Leninism of the Communist party of Slovakia) and the director of Steelworks Košice. It was the first free discussion on Czechoslovak television since its inception. As a result, the editorial staff of Slovak newspapers started to join the opposition.
25 қараша
Жаңа коммунистік басшылық баспасөз конференциясын өткізді, онда Мирослав Штепан болды, ал Ладислав Адамек қатыстырылмады, бірақ наразылардың талаптарына жауап бермеді. Кейін сол күні Штепан Прага хатшысы лауазымынан кетті. Прагадағы Летна алаңындағы үкіметке қарсы тұрақты демонстрацияға шамамен 800 000 адам қатысты. Братислава қаласындағы демонстрациялардың қатысушылары шамамен 100 000 адамды құрады.
The new Communist leadership held a press conference, including Miroslav Štěpán while excluding Ladislav Adamec, but did not address the demands of the demonstrators. Later that day, Štěpán resigned as Prague Secretary. The number of participants in the regular anti government demonstration in Prague Letná reached an estimated 800,000 people. Demonstrations in Bratislava peaked at around 100,000 participants.
26 қараша
Премьер-министр Адамэк Хавелмен алғаш рет кездесті. Словакияның «Pravda» газетінің редакторы, Словакия Коммунистік партиясының бас газеті, оппозицияға қосылды.
Prime Minister Adamec met with Havel for the first time. The editorial staff of Slovakia's Pravda, the central newspaper of the Communist Party of Slovakia, joined the opposition.
27 қараша
Азаматтық қозғалыстар ұйымдастырған екі сағаттық жалпы ереуіл бастапқыда қойылған орташа талаптарды жаңа үкімет құру шақыруына дейін күшейтті. Бірнеше апта ішінде Гавел Чехословакиядан барлық совет әскерлерін (шамамен 73,500 адам) алып кету туралы келісімге келді. Келісімге сәйкес, совет әскерлері бірнеше айдың ішінде елден шығып кетті. 1990 жылдың маусымында өткен бос сайлау осы үкіметтің заңдылығын растады және коммунистік партияның билігінің қалдықтарымен, сондай-ақ коммунистік кезеңнің салдарымен күресуге жағдай жасады. Чехословакияның саяси тұрақтылығы мен демократияға өтуінің сәттілігіне ең үлкен қауіп коммунистік кезеңнен кейін қайта жанданған чехтер мен словактар арасындағы этникалық қақтығыстардан туындауы мүмкін еді. Алайда, нарықтық экономикаға өту бойынша жалпы пікір қалыптасқандықтан, 1990 жылдың басында президент және оның бас экономикалық кеңесшілері бағаларды либералдауға, монополияны жоюға және экономиканы жекешелендіруге шешім қабылдады. Коммунизмнің аяқталуы өмір бойы жұмыспен қамтылудың соңына жеткізді, нәтижесінде жұмыссыздық деңгейі артты. Бұған қарсы тұру үшін үкімет жұмыссыздыққа жәрдемақы және ең төменгі жалақы мөлшерін енгізді. Демократияға және нарықтық экономикаға өтудің нәтижесі елдің шеңберінен тыс жағдайлардың өзгеріс процесін жеңілдетуіне немесе кедергі келтіруіне байланысты болады.
A successful two hour general strike led by the civic movements strengthened what were at first a set of moderate demands into cries for a new government. Within weeks, Havel negotiated the removal of all Soviet troops (approx. 73,500) from Czechoslovakia. As per the agreement, the Soviet troops departed within months. Free elections held in June 1990 legitimised this government and set the stage for addressing the remnants of the Communist party's power and the legacy of the Communist period. The main threat to political stability and the success of Czechoslovakia's shift to democracy appeared likely to come from ethnic conflicts between the Czechs and the Slovaks, which resurfaced in the post Communist period. However, there was a general consensus to move toward a market economy, so in early 1990, the President and his top economic advisers decided to liberalise prices, push de monopolisation and privatise the economy. The end of Communism meant the end of life long employment, and a subsequent increase in unemployment. To combat this, the government implemented unemployment benefits and a minimum wage. The outcome of the transition to democracy and a market economy would depend on the extent to which developments outside the country facilitated or hindered the process of change.
Атау және санаттама
"Кепілдік революция" терминін бұрын АҚШ-та елші болған, диссиденттердің ағылшын тіліне аудармашысы Рита Климова енгізген. Бұл термин революцияны сипаттау үшін халықаралық деңгейде қолданылды, сонымен қатар чехтер де ішкі қолданыста пайдаланды. 1993 жылы Чехословакия тарағаннан кейін Словакия "Жұмсақ революция" терминін қолданды, осы терминді словактар революция басталған сәттен бастап қолданған. Чехия осы оқиғаны "Кепілдік революция" деп атап келеді. Ярослав Кречи сияқты революция теориясының мамандары "Кепілдік революция" нағыз революция емес деп санайды, себебі революция, анықтамасы бойынша, заңсыз күш қолдану арқылы өзгерістерге қол жеткізеді. Революция туралы басқа теориялар "Кепілдік революцияны" заңды революция деп есептейді, өйткені ол билік ауысуына ("революциялық нәтиже") әкелген, күмәнді егемендіктің "революциялық жағдайы" болды. "Кепілдік революция" – әлемдегі "түсті революциялардың" ерте мысалы.
The term Velvet Revolution was coined by Rita Klímová, the dissidents' English translator who later became the ambassador to the United States. The term was used internationally to describe the revolution, although the Czechs also used the term internally. After the dissolution of Czechoslovakia in 1993, Slovakia used the term Gentle Revolution, the term that Slovaks used for the revolution from the beginning. The Czech Republic continues to refer to the event as the Velvet Revolution. Theorists of revolutions, such as Jaroslav Krejčí, have argued that the "Velvet Revolution" was not, in fact, a true revolution because a revolution by definition accomplishes change by means of illegitimate violence. Contending theories of revolution argue that the Velvet Revolution is a legitimate revolution because it is a "revolutionary situation" of contested sovereignty that led to a transfer of power ("revolutionary outcome"). The Velvet Revolution is an early example of "colour revolutions" around the world.
Революцияның идеалдары
Революцияға дейінгі және оның кезінде азаматтар идеяларды жаппай таратылған үнқағаздар арқылы таратты. Әртүрлі мазмұндағы жүздеген жеке үнқағаздар басылды, бірақ көпшілігі бірдей идеалдарды ұстанып тұрды. 1989 жылдың жазында ең көп таралған құжаттардың бірі – «Диалогтың сегіз қағидасы» болды, ол шыншылдыққа, түсіністік пен мейірімділікке, хабардар және құрметті талқылауға, жеке шабуылдардан бас тартуға және ашық көзқарасқа шақырып тұрды. Басқа құжаттар байланыс тәсілдеріне емес, идеалдарға көбірек назар аударды. Демократия, бостандық, зорлықсыздық, әділдік және адамдық қасиеттер, сондай-ақ өзін-өзі ұйымдастыру, саяси өкілдік және еңбек жағдайларын жақсарту – басым тақырыптар еді. 1989 жылдың басында АҚШ және Израиль арасындағы қарым-қатынас өзгерді, байланыс жақсарды, түрлі мәселелер бойынша кездесулер мен келіссөздер өтті. Барлық тараптар байланысты жақсартуға мүдделі болды, ал еврейлерге, еврей мұрасына және Холокост естелігіне қатысты мәселе жалпы жақындасудың сәттілігінің көрсеткіші болды.
In the months leading up to and during the revolution, citizens dispersed ideas using flyers distributed en masse. Hundreds of discrete flyers with varying messages were printed, but most shared the same ideals. In the summer of 1989, one of the most widely circulated documents was "The Eight Rules of Dialogue", which advocated for truth, understanding and empathy, informed and respectful discussion, abstaining from ad hominem attacks, and an open mind. Other documents focused less on communication techniques and more on ideals. Democracy, freedom, nonviolence, fairness, and humanness were prevalent themes, as well as self organisation, political representation, and improved working conditions. Relations with the US and Israel began to change in early 1989, with ties warming up, and meetings and negotiations being held on various open issues. All sides involved had a strategic interest in an improvement of ties, and the treatment of Jews and the Jewish heritage and Holocaust memory was one of the litmus tests for the success of the overall rapprochement.
Өзгеріс қарқыны
Мемлекет ереуілдерге қалай ден қойғанынан, жаһандық оқшаулану саяси, әлеуметтік және экономикалық өзгерістерге күш түсірсе де, одан кейінгі оқиғаларды болжау мүмкін емес екені көрінді. Коммунистік мемлекеттің осыншалықты жылдам құлауына ешкім сенбеген. Ереуілдеген студенттер мен театрлар кез келген наразылықты басуға шамасы бар мемлекеттің қорқынышына түсіре алмайтын сияқты көрінді. Революцияның бұл "халықтық" кезеңі 27 қарашадағы жалпы ереуілге Азаматтық форумның табысты ұйымдастыруы арқасында жеңіске жетті, бұл мемлекетпен келіссөздерде ұлт атынан сөйлеу құқығын оларға берді.
The State's reaction to the strikes demonstrated that while global isolation produced pressures for political, social, and economic change, the events that followed could not be predetermined. Hardly anyone thought that the Communist State could collapse so quickly. Striking students and theatres did not seem likely to intimidate a state that was able to suppress any sort of demonstration. This "popular" phase of the revolution, was followed by victories made possible by the Civic Forum's successful mobilisation for the general strike on 27 November, which established its legitimacy to speak for the nation in negotiations with the state.
Джинглирлі кілттер
"Кепіл төңкерісінің" бір елемі – қолдауды білдіретін кілттердің сыңғырлауы болды. Бұл әрекеттің қос мағынасы бар – ол есіктердің ашылуын символдады және наразылардың коммунистерге "Қош бол, енді үйге қайту уақыты келді" деп айтуының тәсілі еді. Урсула К. Ле Гуин "Ауаны ашу" деген қысқа әңгіме жазды, онда кілттердің сыңғырлауы Орсиния атты ойдан шығарылған елдің азаттығында орталық рөл атқарды.
One element of the demonstrations of the Velvet Revolution was the jingling of keys to signify support. The practice had a double meaning – it symbolized the unlocking of doors and was the demonstrators' way of telling the Communists, "Goodbye, it's time to go home." Ursula K. Le Guin wrote a short story, "Unlocking the Air", in which the jingling of keys played a central role in the liberation of a fictional country called Orsinia.