Палестинадағы электр энергиясының тарихы және желісінің дамуы

Кіріспе

Израиль электр компаниясы

Тарих

Британ әскерлері Палестинаны басып алғаннан кейін, олар Осман империясының билігінен туындаған қайшы талаптармен күресуге мәжбүр болды. Мысалы, 1914 жылғы 27 қаңтарда Иерусалим қаласы грек азаматы Эврипид Мавроматиске су, электр қуатымен қамтамасыз ету және қалада трамвай желісін салуға концессия берді. Бұл концессиялар бойынша жұмыс басталмады, соғыс аяқталғанда британдық оккупациялық күштер олардың күшін мойындаудан бас тартты. Британдық басқару кезінде мандатты үкіметтен концессиялар берілді. 1921 жылғы 12 қыркүйекте британдықтар "Аужа (немесе Яркон) концессиясына" ресми түрде қол қойды, ол Пинхас Рутенбергтің Яффа электр компаниясына 70 жылға арналған концессияны берді. Бұл концессия компанияға Яффа әкімшілік округінде электр энергиясын өндіруге, таратуға және сатуға эксклюзивті құқық берді, сондай-ақ Рутенбергке Аужа (Яркон) өзенінің су қуатын пайдаланатын гидротурбиналар арқылы электр энергиясын өндіруге рұқсат берді. Алайда, Мавроматис концессияға қарсы шығып, оның концессиясы Аужа концессиясымен қайшы келеді және ол заңды құқықтарынан айырылып отыр деп мәлімдеді. Мавроматистің концессиялары, британдықтардың оны жоюға жасаған бұрынғы әрекеттеріне қарамастан, Иерусалимді және басқа да жерлерді (мысалы, Бейт-Лехемді) Киелі қабір шіркеуінің айналасындағы радиуста қамтыды. Нәтижесінде, Рутенбергтің компаниясының концессиялары күшінде қалды және компания дизельді қозғалтқыштармен электр энергиясын өндіретін электр стансасын салды. 1923 жылға қарай Яффа электр компаниясының желісі Яффа, Тель-Авив, көршілес (көбінесе еврей) елді мекендер мен Сарафандтағы британдық әскери нысандарды қамтыды. Оған "Иордания концессиясы" берілді. Рутенберг Яффа электр компаниясын осы компаниямен біріктірді, ол 1961 жылы Израиль электр корпорациясы деп аталды. Рутенберг 1932 жылы ашылған Иордан өзеніндегі Нахараимдегі Бірінші Иордан су электр стансасын салды. Концессияларға сәйкес, компанияға электр энергиясын өндіруге, жеткізуге және таратуға, сондай-ақ оны Палестина мандатының барлық аймағында, Иерусалим мен оның маңындағы аудандарды қоспағанда, сатуға эксклюзивті құқық берілді. Бұл станция 1948 жылғы Палестина соғысына дейін Палестина мандатында тұтынылатын энергияның көп бөлігін өндірді. Тель-Авив, Хайфа және Тиберияда басқа электр станциялары салынды. Иерусалим – Рутенберг станцияларымен қамтамасыз етілмеген Палестина мандатының жалғыз бөлігі болды. Мавроматис Осман билігі берген Иерусалимге арналған концессияны қорғады және Рутенбергтің Иерусалимге қызмет ететін электр стансасын салуға жасаған әрекеттеріне қарсылық көрсетті. Тек 1942 жылы, оның Британдық Иерусалим электр корпорациясы қаланың сұранысын қанағаттандыра алмаған кезде, мандатты үкімет Палестина электр компаниясынан Иерусалимге электр қуатын жеткізуді сұрады. Концессиялар 70 жылдан кейін, яғни 1996 жылғы 3 наурызда аяқталды, содан кейін 1996 жылғы Израильдің Электр энергетикасы заңы қолданысқа енді, ол 1927 жылғы мандаттық биліктің Электр энергиясы концессиясы туралы жарлығын алмастырды. (Электр энергетикасы басқармасы (Израиль) қараңыз.)

After British forces conquered Palestine, they had to deal with conflicting demands rooted in Ottoman rule. For example, on 27 January 1914, the city of Jerusalem had granted a Greek citizen, Euripides Mavromatis, concessions for the supply of water, electricity, and the construction of a tramway system in the city. Work under these concessions had not begun and by the end of the war the British occupying forces refused to recognize their validity. Under the British administration, concessions from the Mandatory government were given. On 12 September 1921, the British formally signed the "Auja (or Yarkon) Concession" which granted Pinhas Rutenberg's Jaffa Electric Company a 70 year concession granting it exclusive rights to generate, distribute, and sell electricity in the administrative District of Jaffa, and authorized Rutenberg to generate electricity by means of hydroelectric turbines that would exploit the water power of the Auja (Yarkon) river. However, Mavromatis challenged the concession claiming that his concessions conflicted with the Auja Concession and that he was being deprived of his legal rights. The Mavromatis concessions, in effect despite earlier British attempts to abolish it, covered Jerusalem and other localities (e. g., Bethlehem) within a radius of around the Church of the Holy Sepulchre. In the end, Rutenberg's company concessions remained and the company built a power plant that produced electricity using diesel fueled engines, and by 1923 Jaffa Electric Company's grid covered Jaffa, Tel Aviv, neighboring (mainly Jewish) settlements, and the British military installations in Sarafand. which was granted the "Jordan Concession". Rutenberg merged Jaffa Electric Company into that company, which in 1961 was renamed the Israel Electric Corporation Ltd. Rutenberg built the First Jordan Hydro Electric Power House at Naharayim on the Jordan River, which opened in 1932. Pursuant to the Concessions, the company was granted the exclusive right to generate, supply and distribute electricity and to sell it throughout the Mandate for Palestine, except in Jerusalem and its environs. The plant produced much of the energy consumed in Mandatory Palestine until the 1948 Palestine war. Other power plants were built in Tel Aviv, Haifa, and Tiberias. Jerusalem was the only part of Mandatory Palestine not supplied by Rutenberg's plants. Mavromatis defended the concession for Jerusalem granted to him by Ottoman authorities, and resisted Rutenberg's attempts to build a power station that would serve Jerusalem. Only in 1942, when his British Jerusalem Electric Corporation failed to supply the demands of the city, did the Mandatory government ask the Palestine Electric Company to take over the supply of electricity to Jerusalem. The Concessions expired after 70 years, i. e., on 3 March 1996, and from that time Israel's Electricity Sector Law 1996 has applied, replacing the Electricity Concessions Order of 1927 of the Mandatory authorities. (See Electricity Authority (Israel).)

Бүгін

IEC Израильдегі ең ірі өнеркәсіптік компаниялардың бірі болып табылады, 50 электр станциясынан тұратын және жалпы орнатылған қуаты 22,2 ГВт болатын, бүкіл ел бойынша кең таралған электр тарату желісіне ие және оны пайдаланады. 2010 жылдың соңынан бастап компания негізгі жүктемеге арналған электр энергиясының көп бөлігін табиғи газ және дизельдік электр станциялары арқылы өндіреді. 2022 жылы компания 76,9 ТВт/сағ электр энергиясын сатты. Израиль үкіметінің шешімі бойынша, Израильдегі электр энергиясының шамамен жартысы жекеменшік компаниялармен өндіріліп, кейін IEC арқылы таратылады. IEC-ке тиесілі Орот Рабин электр стансасында Израильдегі екінші биік құрылым – 300 метрлік мұржа бар, ал Тель-Авивтің ерекше Рединг электр стансасы оның ең алғашқы станцияларының бірі болды. Израильдік бұрынғы Олимпиада чемпионы, теңізші Шимшон Брокман 1988 жылдан бері Израиль электр корпорациясында жұмыс істеп келеді, ал 2006 жылдан бастап Отын басқару бөлімінің басшысы қызметін атқарады. Компанияның қазіргі бас директоры – Мейр Шпейглер.

Палестиналық аумақтар

IEC Палестина аумақтарына электр қуатын жеткізеді. Бұл Газа секторы мен Батыс жағалау үшін электр қуатының үш көзінің бірі. 1999 жылы «Палестина Электр Компаниясы» ЖШС-нің еншілес компаниясы ретінде құрылған «Палестина Электр Компаниясы» (PEC) Газа секторындағы жалғыз электр стансасы – Газа электр стансасын басқарады, оның генерациялық қуаты шамамен 140 МВт құрайды. Палестина билігі PEC-ге Газа секторында электр энергиясын өндіруге және оны 20 жылға ПА-ға тиесілі немесе басқарылатын мекемелерге сатуға эксклюзивті құқық берді, оны бес жылдық мерзімдерге екі рет ұзартуға болады. Қазіргі уақытта компанияның генераторларында отын жоқ. Газа сондай-ақ Мысырдан электр қуатын алады, бірақ оның жеткізілімі тұрақсыз. 2010 жылы құрылған «Палестина Электр Энергиясын Өндіру Компаниясы» Батыс жағалауда табиғи газбен жұмыс істейтін электр стансасын басқарады. 2015 жылдың 23 ақпанында IEC төлемдерді уақтылы төлемегендіктен Батыс жағалаудағы электр қуатын шамамен 45 минутқа қасақана тоқтатты. Екі күннен кейін ол қайтадан электр қуатын тоқтатты, бұл ПА-ға сол кездегі 1,9 миллиард шекель болатын қарызды төлеуді бастау туралы ескерту болды. Қарыздың көп бөлігі Палестина билігі мен Иерусалим аудандық электр компаниясына (JDECO) тиесілі. JDECO – IEC-тен электр қуатын сатып алып, Шығыс Иерусалим, Бейтлехем, Рамалла және Иерихон аймақтарын қамтамасыз ететін палестиналық электр компаниясы. IEC Наблус және Дженин қалаларына жеткізілетін электр қуаты үшін айына 85 миллион шекелдей шығынға ұшырап, компанияның тоқсандық шығындарының көп бөлігін құрап отыр. Палестиналықтар IEC-ті ұжымдық жазалауда айыптады, бірақ IEC тәуелсіз жұмыс істеуге міндетті екенін және оны төлемдерді уақтылы жүзеге асырмайтын кез келген клиент сияқты қарастыратынын мәлімдеді. 2016 жылдың 31 наурызында IEC 1,7 миллиард шекел қарызды өтеу үшін Батыс жағалаудың бір бөлігіне, Иерихон аймағына электр қуатын қайта тоқтатты. 4 сәуірде IEC Бейтлехем аймағында, ал келесі күні Хеброн аймағында электр қуатын тоқтатты. 6 сәуірде IEC Батыс жағалауға толық қуатты қалпына келтірді, себебі 20 миллион шекел төлем алды және жеті күн ішінде қарызды толық өтеу кестесін алуға келісімге келді. 2017 жылдың маусымынан бастап ПА IEC-ге Газаның электр қуатына арналған шоттарды төлемейтінін хабарлады. Палестина билігінің төлемдерді тоқтату шешімі Газа секторын де-факто басқаратын Палестинаның Хамас тобының ықпалын әлсірету мақсатында жасалған деп айтылады.

IEC provides power to the Palestinian territories. It is one of three sources of power for the Gaza Strip, and the West Bank. Palestine Electric Company, founded in 1999 as a subsidiary of Palestine Power Company LLC, operates the Gaza Power Plant, the only power plant in the Gaza Strip, with a generation capacity of approximately 140 MW. PEC was granted by the Palestinian Authority an exclusive right to generate electricity in the Gaza Strip and sell it to PA owned or managed institutions for 20 years, which may be extended for a maximum of two consecutive five year terms. The company currently does not have any fuel for its generator. Gaza also receives some power from Egypt, though supply is unreliable. Palestine Power Generation Company Plc, founded in 2010, operates a natural gas power generating plant in the West Bank. On 23 February 2015, IEC intentionally cut off the West Bank power for about 45 minutes due to unpaid bills. Two days later it again cut off power, stating it was a warning to the PA to begin paying down the debt, which at that time was NIS 1.9 billion. The majority of the debt is owed by the PA and Jerusalem District Electricity Company (JDECO) which is a Palestinian electricity firm which buys its power from IEC and serves east Jerusalem, Bethlehem, Ramallah and Jericho areas. IEC stated that it is losing NIS 85 million per month on power supplied to Nablus and Jenin that is not being paid for, causing the majority of IEC's quarterly loss. The Palestinians accused IEC of collective punishment, however, IEC stated that it must operate independently and are treating this as it would any customer who does not pay their bills. On 31 March 2016, IEC again cut power to parts of the West Bank, in the Jericho area, because of the NIS 1.7 billion debt. On 4 April, IEC cut power in the Bethlehem area, and the following day it cut power in the Hebron area. On 6 April, IEC restored full power to the West Bank after it received a payment of NIS 20 million, and an agreement to receive a full debt repayment schedule within seven days. From June 2017, the PA informed the IEC that it will no longer to pay the bills for Gaza's electricity. It is said that PA's decision to stop the payments is an effort to undermine rival Palestinian group Hamas, which governs the Gaza Strip on a de facto basis.

Қоғамдастық бағдарламалар

Қоғамдық бағдарламаларға жергілікті билік органдарымен, Білім министрлігімен қоғамдық деңгейдегі бағдарламаларда тұрақты және бір реттік ынтымақтастық кіреді: "Жасыл Электр" бағдарламасы "Пайс" кластерлерімен, "Технологиялық көшбасшылық – Жасыл Ақылды Ұй" бағдарламасы "Таасиада"мен бірлесе отырып, "Жасыл Көшбасшылық" онлайн ОРТ, Ольга төбесіндегі технопарк; Тов бағдарламасының бас білім беру қызметкерінің штабы арқылы электр энергиясын қолданудағы мінез-құлықты өзгерту үшін IDF бөлімшелерімен ынтымақтастық (техник және аттестат алу), Өнеркәсіпшілер қауымдастығымен бірлесе отырып, қатысушыларға аттестатқа қоса техник куәлігін беру; Сондай-ақ, Табиғатты қорғау қоғамымен бірлесе "Израильде бүркіттер мен жыртқыштарды қабылдау және көбейту" жобасы, жыртқыш құстардың популяциясын растау. Бұдан басқа, компания "Жарық Жолы" бағдарламасы бойынша қызметін кеңейтуде, ол білім беру және тәжірибелік іс-шаралар арқылы электр энергиясын қауіпсіз және тиімді пайдалануды насихаттайды. "Жарық Жолы" – қоғамдық білім беру бағдарламасы. 2011 жылы Израиль бойынша 114 әкімшіліктегі шамамен 1100 мектеп бағдарламаға қатысты. Компанияның 350-ге жуық қызметкері мен зейнеткерлері ерікті түрде бағдарламаға қатысады, ал биыл 25-ке жуық елді мекендегі студенттердің ата-аналары да қосылды. 2020 жылы INT колледжі IEC-мен озық технологиялық оқыту тақырыптары бойынша ынтымақтастық орнатты. Оқу DevOps, Big Data, AWS және басқа да салаларда жүргізілді. IEC электр станцияларында келушілер орталықтарын ашты: Хайфада, Хадерадағы Орот Рабинде, Ашкелондағы Ротенбергте және Хадерадағы тарихи Хефтзиба шаруашылығында.