Кіріспе
Орталық парк – Луисвилл қаласының (Кентукки штаты) күтіміндегі муниципалды парк. Ол Ескі Луисвилл ауданында орналасқан және бастапқыда Дюпонт отбасының сарайлық меншігі болған. Парк алғаш құрылғанда Оңтүстік көрмесінің орны болды, бірақ кейін Кентукки Шекспир фестивалі мен жыл сайынғы Сент-Джеймс Корт өнер көрмесінің солтүстік бөліктерін қабылдау арқасында танымал болды.
Тарих
Луисвиллдің өсіп келе жатқан халқы үшін саябақ кеңістігін дамытуға қызығушылық 1860-шы жылдардың соңында туды, бірақ қала өз саябағына 1872 жылдың 15 маусымында Дюпонттар өз мүлігінің алдыңғы шарбағын жұртшылыққа ашуға шешім қабылдағаннан кейін ғана ие болды. Жылы айларда ғана ашық болса да, ол бірден сенсация тудырып, өте танымал болды. Азаматтар демалыс күндері пикниктерге барып, сәнді серуендер жасап, кешкі концерттерге қатысып, фейерверктер тамашалап, ауа шарымен ұшып, спектакльдер көріп, тағы да көп нәрседен ләззат ала алатын. Паркте Шекспир пьесасының алғашқы ресми қойылымы 1895 жылдың 1 шілдесінде болды, онда ұлттық гастрольдік труппа Кентукки Шекспир фестивалінің сахнасы орналасқан жерде "Маған қалай қарамасаң" атты пьесаны қойды. 1883 жылы Оңтүстік көрменің кезінде парктің 13 бөлігі уақытша "жабылып", Томас Эдисонның шамдарын көрсету үшін пайдаланылды, бұл шамдардың әлемдегі алғашқы ірі ауқымды көрсетілімдерінің бірі болды. 1885 жылы парк ашық қалпында қалды және оның орнына ашық ауадағы көрме ретінде пайдаланылды, Эдисон жобалаған электр троллейбусы келушілерді парк бойына жеткізіп, дөңгелекті тау-кен, велосипед жолдары және көлмен қоршалған өнер мұражайы сияқты көрікті жерлерді тамашалауға мүмкіндік берді. Парктің болашағы отбасының бас патриархы Альфред Дюпонттың қазасынан кейін күмәнді болып қалды. Виктория дәуірінің соңындағы мәдениеттің барлық жақсылықтарын ұнатқан бос адам, ол түнгі өмірдің тұрақты тұрғыны болды. 1893 жылы ол жергілікті бордельде креслода отырғанда, баласына күтім көрсетуге қаржылық көмек сұраған ашулы әйел, Мэгги Пэйн оқтап өлтірді. Жергілікті газеттер жүрек талмасы деп мәлімдеп, қылмысты жасырды. Кейінірек Цинциннати газеті өлімнің нақты себебін жариялады, бірақ Луисвиллде бұл факті 1930 жылдарға дейін мойындалмады. 1890 жылдардың соңында Альфредтің інісі Бидерман Делавэр штатына көшіп кеткеннен кейін, отбасы ескі мүлігін қалаға тұрақты саябақ үшін сатуға тырысты, бірақ келіссөздер созылып, отбасы оны құрылыс учаскелеріне бөлуді жоспарлай бастады. Сол кезде қала паркті Дюпонт алаңы деп атады, мүмкін отбасын оны саябақ ретінде сақтауға ынталандыру үшін, бірақ бұл атау қалыптаспады. Луисвиллдің қоғамдық қайраткерлері 1904 жылы алға шығып, ескі мүлікті 297 500 долларға сатып алды. Дюпонттар 1883 жылы өздерінің жерінде қоғамдық саябақ салу жоспарын жасаған. 1901 жылы олар елге танымал ландшафт сәулетшісі Фредерик Лоу Олмстедті жер жоспарын жасау үшін жалдады. Бұл жоспарлар 1904-1905 жылдары ескі Дюпонт үйі бұзылып, бүгінгі саябақтың негізгі контурлары қалыптасқан кезде іске асты. Ол кезде испандық миссия стиліндегі сәулет өте танымал болды және Олмстед фирмасы оны ашық ауадағы әйелдер мен балаларға арналған паналау орынды, ерлер мен ұлдарға арналған спорт залын және жертөледегі бассейнмен жабдықталған спорт залын жобалауда тиімді пайдаланды. Бұл Луисвиллдегі испандық миссия стиліндегі сирек ғимараттардың бірі. Ол сонымен қатар суға түсу бассейні мен спорт алаңдарын да жасады. Луисвиллдің 1883 жылғы Оңтүстік көрмесінен Дюпонт мүлігіне өткен алғашқы жаяу жүргін жолдары сақталды. 1970 жылы спорт залы, ол кезде бұрыннан жоқ болған, Луисвилл метрополициясының қосалқы стансасына айналды. Бірнеше жылдан кейін паналау орын радикалды түрде өзгертілді. Оның терезелері бетон блоктарымен және штукатуркамен толтырылды, ал керемет сары қарағай төбесін жасыру үшін төмендетілген төбе орнатылды, осылайша ол Ескі Луисвилл аудандық кеңесінің және басқа аудандық қауымдастықтардың жабық кездесу орнына айналды. (Ол кезде кеңесте тиісті қалпына келтіруге қаражат болмады). 1976 жылы амфитеатр мен ағаштан жасалған ойын үйі салынды. Жаңа ойын үйі 1962 жылдан бері паркте өткізіліп келе жатқан Уильям Шекспирдің шығармаларының жылдық тегін жазғы қойылымдарын өткізу үшін пайдаланылды. 1988 жылдан бастап жылдық іс-шара Кентукки Шекспир фестивалі деп аталады және ол әлі күнге дейін жұртшылыққа тегін. 2004 жылы парк өзінің 100 жылдығын тойлады. Соңғы он жылда Ескі Луисвилл аудандық кеңесінің, аудандық қауымдастықтардың және бірнеше аудандық меценаттардың қаржылық үлесі арқасында ескі әйелдер мен балаларға арналған паналау орын қалпына келтірілді. Бетон блоктары мен штукатурка алынып тасталды, саябаққа қарап тұрған жаңа терезелер орнатылды және сары қарағай төбесі бұрынғы сұлулығына қайта оралды. Парк қазірде ойын-сауық ортасы болып дамып келеді. Халықтық Шекспир фестивалімен қатар, парк Олд Луисвилл LIVE концерттік сериясын, Центральдық саябақтағы джазды және Викториялық қорқынышты әңгімелер атты жылдық Хэллоуин іс-шарасын ұсынады.
Мекемелер
Кентукки Шекспир фестивалі өткізілетін C. Дуглас Рамй амфитеатрынан басқа, саябақта тарихи Ескі Луисвилл келушілер орталығы да бар. Бұл орталық қаладан келген қонақтарды таныстырумен қатар, жергілікті тұрғындардың жиналатын орны ретінде де пайдаланылады. Мұнан бөлек, Луисвилл қалалық полиция департаментінің төртінші бөлімшесінің операциялық орталығы да осы саябақта орналасқан. Паркте теннис корты мен су шашырату алаңы да бар.