Фердинанд Бертье: Француз саңыралар педагогы және қоғам қайраткері
Ferdinand Berthier
Фердинанд Бертье (1803-1886) – французский педагог-сюрдопедагог, пионер культуры глухих. Изучал французский жестовый язык, защищал идентичность глухих.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Француз саңыраулар педагогы (1803–1886)
French deaf educator (1803–1886)
Фердинанд Бертье (fɛʁdinɑ̃ bɛʁtje; 30 қыркүйек 1803 – 12 шілде 1886) – XIX ғасырдағы Франциядағы француз саңыраулар педагогы, зиялы және саяси қайраткер. Ол саңыраулардың жеке ерекшелігі мен мәдениетін алғаш қорғағандардың бірі болды.
Ferdinand Berthier (fɛʁdinɑ̃ bɛʁtje; 30 September 1803 – 12 July 1886) was a French deaf educator, intellectual and political organiser in nineteenth century France. He was one of the earliest champions of deaf identity and culture.
Ерте өмір
1803 жылы Францияның Сона және Луара департаментінің Лоханс қаласында туған Бертье 1811 жылы Париждегі Institut National de Jeunes Sourds институтына жас студент ретінде қабылданды, сол кезде мектепті Аббе Рох Амброаз Сикар басқарды. Ол Францияның оңтүстік-шығысындағы ауылдық жерден келіп, саудагерлік жұмысына дайындалу үшін негізгі кәсіби дағдыларды және сауаттылықты үйренді. Ол француз тіліне ерте үйренген, есту қабілеті толық болған Рох Амброаз Аугуст Бебианның ықпалында болды, ол француз тілінің қол тілінен үйреніп, оның алғашқы жүйелі зерттеуін және қорғауын жариялаған. Бертьеге сондай-ақ мектептің екі маңызды есту қабілеті нашар оқушысы, кейіннен мұғалім болған Жан Массиу мен Лоран Клерк әсер етті. 27 жасқа келгенде Бертье мектептегі ең тәжірибелі профессорлардың біріне айналды.
Born in 1803 in the town of Louhans, Saône et Loire, France, Berthier first attended the Institut National de Jeunes Sourds de Paris as a young student in 1811, when the school was under the directorship of Abbé Roch Ambroise Sicard. He came from the rural south east of France to learn basic vocational skills and literacy to prepare him for work as a tradesman. He was influenced by his teacher Roch Ambroise Auguste Bébian, a hearing man who had learned French Sign Language and published the first systematic study and defense of the language. Berthier was also influenced by two important deaf students of the school who later became teachers: Jean Massieu and Laurent Clerc. By the age of 27, Berthier had become one of the more senior professors at the school.
Саңыраулар қауымындағы жұмыс
1837 жылдың соңында Бертье француз үкіметінен "Société Centrale des Sourds muets" ("Саңыралар мен тілсіздердің орталық қоғамы") құруға рұқсат сұрады, ол келесі жылы саңыралар қауымдастығының мүдделерін қорғау үшін құрылған алғашқы ұйым болып ресми түрде іске қосылды. Ұйымның мақсаты – "әлемдегі барлық саңыраларды біріктіру, тіл, мәдениет және заңдардағы айырмашылықтарға қарамастан, ақыл-ойы мен жүрегі бар естімейтін және еститін адамдарды бір-бірімен байланыстыру" еді. Бертье ұйымы саңыра жұмысшыларға "өзара көмек" арқылы бір-бірін қолдаудың және ересектерге арналған білім беру сабақтарын ұйымдастыру мен қатысудың практикалық мүмкіндігін ұсынды. Бертье, саңыралардың жекелігін және ым тілін қорғауда, қатал әлеуметтік және саяси ахуалда деликатты тепе-тәртіп сақтады. Ол сонымен қатар саңыралар тарихы және саңыралар мәдениеті туралы кітаптар жазды, сол замандағы саңыра суретшілер мен ым тіліндегі ақындарды атап өтті.
In late 1837, Berthier petitioned the French government for permission to create the Société Centrale des Sourds muets, which was officially founded the following year as the first organisation to represent the interests of the deaf community. The organisation aimed to bring together "all the deaf spread across the globe to put speaking and deaf men of intelligence and heart in rapport with each other, no matter the distance, no matter the difference in language, culture and laws." Berthier's organisation offered deaf workers a practical avenue to support each other through "mutual aid" and a way to organize and attend adult education classes. Berthier performed a delicate balancing act as a passionate defender of deaf identity and sign language under a repressive social and political climate. He also wrote books about deaf history and deaf culture, noting deaf artists and sign language poets of his time.
Өлім және мұра
Бертье 1886 жылғы 12 шілдеде Парижде 82 жасында қайтыс болды. 1849 жылы ол француздың ең жоғары наградасы – «Шевалье де ла Легион д’онёр» орденін алған тұңғыш саңырау адам болды. 2023 жылғы 30 қыркүйекте оның есімін сақтап қалған Google Doodle жарияланды.
Berthier died on 12 July 1886 in Paris at the age of 82. In 1849, he became the first deaf person to receive the Chevalier de la Légion d'honneur, the highest French order of merit. On September 30, 2023, a Google Doodle was dedicated to his legacy.