Кіріспе

Қорғалған облигациялар – банк немесе ипотекалық мекеме шығарған және эмитенттің төңкерілуі жағдайында кез келген уақытта талаптарды өтей алатын активтер жиынтығымен кепілдендірілген борыштық бағалы қағаздар. Олар облигация иелерін қорғауға арналған арнайы заңнамаға бағынады. Бағалы қағаздарды секьюритизациялау арқылы құрылған активтермен қамтамасыз етілген бағалы қағаздардан өзгешелігі, қорғалған облигациялар эмитенттің міндеттемелері ретінде сақталады; мәнінде, инвестор эмитентке де, кепілдікке де шағымдану құқығына ие, бұл кейде "екі жақты шағым" деп аталады. Әдетте, қорғалған облигация активтері эмитенттің біріктірілген балансында қалады (әдетте тиісті капитал нормаларымен). 2019 жылдың басына дейін әлем бойынша қорғалған облигациялардың жалпы сомасы 2,577 миллиард еуроны құрады, ал ең ірі нарықтар: Дания (406 миллиард еуро), Германия (370 миллиард еуро), Франция (321 миллиард еуро) және Испания (232 миллиард еуро) болды.

Тарих

Қаптамалы облигациялар 1769 жылы Пруссияда Ұлы Фридрих, ал 1795 жылы Данияда құрылды. Даниядағы қорғалған облигациялармен несие беру 1795 жылы Копенгагенде болған Ұлы өрттен кейін қалыптасты, сол кезде қаланың төрттен бірі толығымен өртеніп кетті. Өрттен кейін, қысқа мерзім ішінде көптеген жаңа ғимараттар салу қажет болғандықтан, ұйымдастырылған несие нарығына зор қажеттілік туды. Бүгінде Даниядағы жылжымайтын мүліктің барлығы дерлік қорғалған облигациялармен қаржыландырылады, ал Дания Еуропадағы үшінші ірі эмитент болып табылады. Пруссияда бұл Pfandbriefe елдің мүліктері арқылы сатылды және мемлекеттік заңнамамен реттелді. Олар жылжымайтын мүлікпен және шығарушы мүлікпен қамтамасыз етілді. Шамамен 1850 жылы алғашқы ипотекалық банктерге ипотекалық несиелерді қайта қаржыландыру мақсатында Pfandbriefe сатуға рұқсат берілді. 1900 жылғы ипотекалық банктер туралы заңмен бүкіл Германия империясына Pfandbriefe шығару үшін бірыңғай құқықтық база құрылды.

Құрылымы

Қорғалған облигация – бұл корпоративтік облигация, оның бір маңызды ерекшелігі бар: эмитент (әдетте қаржы институты) төлем қабілетсіз болған жағдайда облигацияны қамтамасыз ететін немесе "жабатын" активтер жиынтығына тікелей қол жеткізу құқығы. Бұл активтер қосымша несиелік кепіл ретінде қызмет етеді; олар секьюритилендірілген активтердегідей инвесторға шарттық ақша ағынына ешқандай ықпал етпейді. Инвестор үшін қорғалған облигацияның басты артықшылығы – борыш және негізгі активтер жиынтығы эмитенттің балансында қалады, ал эмитенттер осы жиынтықтың қорғалған облигацияны үнемі қамтамасыз ете беруін қамтамасыз етуге міндетті. Егер эмитент төлемнен жалтарса, инвестор жиынтыққа да, эмитентке де талап қоюға құқылы. Өйткені, өтелмеген несиелер немесе мерзімінен бұрын өтелген борыштар жиынтықта ауыстырылуы тиіс, сондықтан эмитент үшін осы өнімнің сәттілігі институттің жиынтықтың несиелік сапасын сақтап тұру қабілетіне, яғни өтелмеген және өтелген активтерді ауыстыруға байланысты.