1967-1971 жылдардағы Нидерланд кабинеті

Кіріспе

Голландия кабинеті (1967–1971)

Де Йонг кабинеті – 1967 жылдың 5 сәуірінен 1971 жылдың 6 шілдесіне дейін Голландия үкіметінің атқарушы органы. Кабинет христиандық демократиялық Католик халық партиясы (KVP), Революцияға қарсы партия (ARP) және Христиандық тарихи одақ (CHU) және консервативті либералды Азаттық және демократия халық партиясы (VVD) тарапынан 1967 жылғы сайлаудан кейін құрылды. Кабинет оң орталық коалиция болып табылды және Өкілдер палатасында айқын көпшілікке ие болды. Алдыңғы кабинеттегі қорғаныс министрі, премьер-министр болған көрнекті католик саясаткері Пит де Йонг осы қызметті атқарды. Көрнекті либерал саясаткер Йохан Виттевен, бұрынғы қаржы министрі, вице-премьер болып тағайындалды және қаржы министрі лауазымына оралды. Көрнекті протестант саясаткері Жооп Баккер, алдыңғы кабинеттегі экономикалық істер министрі, вице-премьер, көлік және су шаруашылығы министрі болды, сонымен қатар Суринам және Нидерланд Антылдары істерінің портфелі де берілді. Кабинет 1960 жылдардың соңғы жылдары мен радикалды 1970 жылдардың басында қызмет етті. Ішкі саясатта ол контрмәдениеттің өрбуімен күресуге мәжбүр болды, бірақ білім беру, әлеуметтік қамсыздандыру, қосылған құн салығын енгізу сияқты бірнеше маңызды әлеуметтік реформаларды жүзеге асыра алды, сондай-ақ молукк ұлтшылдарымен байланысты бірнеше дағдарыстарды шешуге тура келді. Халықаралық аренада бұрынғы Голландиялық Шығыс Индиясымен қарым-қатынастың жақсаруын, Вьетнам соғысына қарсы наразылықтардың күшеюін және Прага көктемінен кейін Чехословакияға КСРО-ның басып кіруінің салдарына куә болды. Кабинет ішкі қайшылықтарға тап болмады және толық мерзімін аяқтады, ал 1971 жылғы сайлаудан кейін Бірінші Биесхёвел кабинеті оны алмастырды.

Құрылу

1966 жылы 14 қазанда Кальс кабинетінің құлауынан кейін Еңбек партиясы (PvdA) коалициядан шықты, содан кейін королева Джулиана сенатор Джель Зийльстраны (ARP) – бұрынғы қаржы министрін премьер-министр етіп тағайындады, ол Католик Халық партиясы мен Антиреволюциялық партиясымен бірігіп, уақытша кабинет құруға кірісті. 1966 жылы 22 қарашада Зийльстра кабинеті құрылып, 1967 жылғы сайлауға дейін уақытша үкімет ретінде жұмыс істеді. 1967 жылы 15 ақпанда өткен сайлауда Католик Халық партиясы 8 орынға кеміп, бірақ жеңіске жетіп, Өкілдер палатасында 40 орынға ие болды. Королева Джулиана қазіргі премьер-министр Джель Зийльстраны кабинет құру процесін бастау үшін «Ақпарат беруші» (Informateur) етіп тағайындады. Алғашқы келіссөздерден кейін Католик Халық партиясы, Азаттық пен демократия үшін халық партиясы, Антиреволюциялық партия және Христиандық тарихи одақ коалиция құруға келісті. 1967 жылы 6 наурызда королева Джулиана келесі кезеңді бастау үшін Мемлекеттік кеңестің вице-президенті Луи Бильді (KVP) – бұрынғы премьер-министрді жаңа «Ақпарат беруші» (Informateur) етіп тағайындады. 1967 жылы 9 наурызда қазіргі премьер-министрдің орынбасары және Ауыл шаруашылығы және балық шаруашылығы министрі Баренд Биешювель, Антиреволюциялық партияның жетекшісіне жаңа кабинет құруды және «Құрастырушы» (Formateur) болуды ұсынды. Келіссөздер «Азаттық пен демократия үшін халық партиясының» Баренд Биешювельдің премьер-министр болуына қатысты қарсылықтарынан қиындыққа тап болды, себебі ол бұрынғы орталық-солшыл Кальс кабинетінде қызмет еткен. 1967 жылы 20 наурызда тараптар арасындағы ұзақ келіссөздерден кейін Баренд Биешювель кабинет құра алмады. Тұйыққа келген жағдайды шешу үшін Католик Халық партиясы қазіргі қорғаныс министрі Пит де Йонгты (KVP) жаңа кабинет құруға лайықты кандидат деп ұсынды. Пит де Йонг – екінші дүниежүзілік соғыста су асты кемелерінің командирі болған бұрынғы теңіз офицері, ол прагматикалық министр ретінде жақсы беделге ие болды және келісімге келген кандидат ретінде қарастырылды. 1967 жылы 21 наурызда Пит де Йонгқа жаңа кабинет құру міндеті жүктелді және ол «Құрастырушы» (Formateur) болып тағайындалды. 1967 жылы 4 сәуірде кабинет құру аяқталды және келесі күні Де Йонг кабинеті құрылды.

Following the fall of the Cals cabinet on 14 October 1966 the Labour Party (PvdA) left the coalition, subsequently Queen Juliana appointed Senator Jelle Zijlstra (ARP), a former Minister of Finance as Prime Minister to form a rump cabinet with the Catholic People's Party and the Anti Revolutionary Party. On 22 November 1966 the Zijlstra cabinet was installed and served as a caretaker government until the election of 1967. After the election on 15 February 1967 the Catholic People's Party was the winner of the election even after losing 8 seats and had now a total of 40 seats in the House of Representatives. Incumbent Prime Minister Jelle Zijlstra was appointed as Informateur by Queen Juliana to start the cabinet formation process. After a first round of talks the Catholic People's Party, People's Party for Freedom and Democracy, Anti Revolutionary Party and the Christian Historical Union agreed to form a coalition. On 6 March 1967, Queen Juliana appointed Vice President of the Council of State Louis Beel (KVP), a former Prime Minister as the new Informateur to start the next formation phase. On 9 March 1967 incumbent Deputy Prime Minister and Minister of Agriculture and Fisheries Barend Biesheuvel, the Leader of the Anti Revolutionary Party was asked to form a new cabinet and was asked to become Formateur. The negotiations were troubled by objections from the People's Party for Freedom and Democracy about prospect of Barend Biesheuvel as Prime Minister because he served in the previous Centre left Cals cabinet. On 20 March 1967 after long negotiations between the parties, Barend Biesheuvel failed to form a cabinet. In order to break the deadlock the Catholic People's Party suggested that incumbent Minister of Defence Piet de Jong (KVP) would be a good candidate to form a new cabinet. Piet de Jong a former Naval officer who served as a World War II submarine commander had a good reputation as a pragmatic minister and was seen as a compromise candidate. On 21 March 1967 Piet de Jong was tasked with forming a new cabinet and was appointed as Formateur. On 4 April 1967 the cabinet formation was completed and the De Jong cabinet was installed the next day.

Мерзім

Бұл Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Нидерландының ішкі дау-жанжалсыз толық мерзімге жұмыс істеген алғашқы кабинеті болды. Кабинет қоғамда демократиялық реформаларға деген талаппен бетпе-бет келді және танымал Магдехуизбецтиден кейін колледждер мен университеттерді демократияландыруға шешім қабылдады. Округтар немесе сайланған премьер-министр арқылы сайлау жүйесін құру арқылы саясатты жаңарту жоспарлары жасалды, бірақ бұл жоспарлар іске аспады. Ал, жұмыс берушілер мен жұмыскерлердің жалақыны көтеру туралы шешімінен кейін жалақы төлеу тоқтатылуы, үкіметке қарсы демонстрациялар мен ереуілдерден кейін ішінара күшін жойды. Вьетнам соғысына қарсы демонстрацияларда да наразылық күшейді. Халықаралық аренада Индонезиямен қарым-қатынас жақсарды, нәтижесінде президент Сухарто сапармен келді, бірақ бұл Индонезия елшілігін Молукк аралдарынан келген адамдардың басып алуымен көлеңкеленді. Чехословакияға КСРО-ның басқыншылығы қорғаныс бюджетін арттыруға себеп болды.

Өзгерістер

1970 жылдың 7 қаңтарында Экономика министрі Лео де Блок (KVP) металл өнеркәсібіндегі жалақыны арттыру туралы үкімет шешімімен келіспегендіктен отставкаға кетті. Бірақ, тағы бір себеп – ол 1969 жылдың 1 қаңтарында қосылған құн салығы (ҚҚС) енгізілгеннен кейін өрбудегі инфляцияны басқарудағы оның әрекеттеріне байланысты Өкілдер палатасының күшті сынға ұшырауынан кейін лауазымында қалуға сенімділігін жоғалтқан болатын. Қаржы министрі Йохан Виттевен (VVD) 1970 жылдың 14 қаңтарына дейін Экономика министрі міндетін атқарды, содан кейін Өкілдер палатасының депутаты Роэлоф Нелиссен (KVP) оның орнына тағайындалды.

Министрлер кабинетінің мүшелері

Министрлердің тағылымы/Министрлік/Портфельдері Қызмет мерзімі Партия Капитан Пиет де Йонг (1915–2016) Премьер-министр Бас басқарма 1967 жылдың 5 сәуірі – 1971 жылдың 6 шілдесі Католиктік халық партиясы Доктор Йохан Виттевен (1921–2019) Премьер-министрдің орынбасары Қаржы 1967 жылдың 5 сәуірі – 1971 жылдың 6 шілдесі Халық партиясы Азаттық және Демократия үшін Министр Йооп Баккер (1921–2003) Премьер-министрдің орынбасары Көлік және Су шаруашылығы 1967 жылдың 5 сәуірі – 1971 жылдың 6 шілдесі Антиреволюциялық партия Министр Министр Ішкі істер • Суринам және Нидерланд Антылдары істері Хенк Беернинк (1910–1979) Ішкі істер министрі 1967 жылдың 5 сәуірі – 1971 жылдың 6 шілдесі Христиандық тарихи одақ Йозеф Лунс (1911–2002) Сыртқы істер министрі 1956 жылдың 13 қазаны – 1971 жылдың 6 шілдесі Католиктік халық партиясы Карел Полак (1909–1981) Әділет министрі 1967 жылдың 5 сәуірі – 1971 жылдың 6 шілдесі Халық партиясы Азаттық және Демократия үшін Лео де Блок (1904–1988) Экономика министрі 1967 жылдың 5 сәуірі – 1970 жылдың 7 қаңтары Католиктік халық партиясы Доктор Йохан Виттевен (1921–2019) 1970 жылдың 7 қаңтары – 1970 жылдың 14 қаңтары Халық партиясы Азаттық және Демократия үшін Рулоф Нелиссен (1931–2019) 1970 жылдың 7 қаңтары – 1970 жылдың 14 қаңтары Католиктік халық партиясы Лейтенант-генерал Виллем ден Тоом (1911–1998) Қорғаныс министрі 1967 жылдың 5 сәуірі – 1971 жылдың 6 шілдесі Халық партиясы Азаттық және Демократия үшін Бауке Руулвинк (1912–1979) Әлеуметтік істер және денсаулық сақтау министрі 1967 жылдың 5 сәуірі – 1971 жылдың 6 шілдесі Антиреволюциялық партия Доктор Герард Веринга (1924–1999) Білім және ғылым министрі 1967 жылдың 5 сәуірі – 1971 жылдың 6 шілдесі Католиктік халық партиясы Пьер Лардуан (1924–1987) Ауыл шаруашылығы және балық шаруашылығы министрі 1967 жылдың 5 сәуірі – 1973 жылдың 1 қаңтары Католиктік халық партиясы Вим Шут (1920–2006) Тұрғын үй және кеңістіктік жоспарлау министрі 1967 жылдың 5 сәуірі – 1971 жылдың 6 шілдесі Антиреволюциялық партия Доктор Марга Кломпе (1912–1986) Мәдениет, демалыс және әлеуметтік жұмыс министрі 1966 жылдың 22 қарашасы – 1971 жылдың 7 қаңтары Католиктік халық партиясы Доктор Герард Веринга (1924–1999) 1971 жылдың 7 қаңтары – 1971 жылдың 22 ақпаны Католиктік халық партиясы Доктор Марга Кломпе (1912–1986) 1971 жылдың 22 ақпаны – 1971 жылдың 6 шілдесі Католиктік халық партиясы Портфелі жоқ министр Тағылымы/Министрлік/Портфельдері Қызмет мерзімі Партия Бе Удинк (1926–2016) Сыртқы істер министрі • Даму ынтымақтастығы 1967 жылдың 5 сәуірі – 1971 жылдың 6 шілдесі Христиандық тарихи одақ Мемлекеттік хатшылар Тағылымы/Министрлік/Портфельдері Қызмет мерзімі Партия Крис ван Веен (1922–2009) Мемлекеттік хатшы Ішкі істер • Қалалар • Облыстар • Мемлекеттік қызмет 1967 жылдың 10 мамыры – 1971 жылдың 6 шілдесі Христиандық тарихи одақ Ханс де Костер (1914–1992) Мемлекеттік хатшы Сыртқы істер • Еуропалық Одақ • Бенелюкс • НАТО 1967 жылдың 12 маусымы – 1971 жылдың 6 шілдесі Халық партиясы Азаттық және Демократия үшін Доктор Ферд Грапперхаус I (1927–2010) Мемлекеттік хатшы Қаржы • Фискалдық саясат • Салық және кеден • Мемлекеттік бюджет 1967 жылдың 10 мамыры – 1971 жылдың 6 шілдесі Католиктік халық партиясы Доктор Клаас Вирсма (1917–1993) Мемлекеттік хатшы Әділет • Иммиграция және босқындар • Түрмелер 1970 жылдың 20 сәуірі – 1971 жылдың 6 шілдесі Халық партиясы Азаттық және Демократия үшін Луис ван Сон (1922–1986) Мемлекеттік хатшы Экономикалық істер • Сауда және экспорт • Шағын және орта бизнестер • Өңірлік даму • Тұтынушылардың қорғалуы • Туризм 1966 жылдың 28 қарашасы – 1971 жылдың 6 шілдесі Католиктік халық партиясы Полковник Жооп Хаекс (1911–2002) Мемлекеттік хатшы Қорғаныс • Әскер 1967 жылдың 18 сәуірі – 1971 жылдың 6 шілдесі Христиандық тарихи одақ Вице-адмирал Адри ван Эс (1913–1994) • Теңіз күштері 1963 жылдың 14 тамызы – 1972 жылдың 16 қыркүйегі Антиреволюциялық партия Боб Дуйнсти (1920–2014) • Әуе күштері 1967 жылдың 28 сәуірі – 1971 жылдың 6 шілдесі Католиктік халық партиясы Доктор Рулоф Круизинга (1922–2012) Мемлекеттік хатшы Әлеуметтік істер және денсаулық сақтау • Алғашқы медициналық көмек • Қарлыларға көмек • Мүгедектер саясаты • Медициналық этика 1967 жылдың 18 сәуірі – 1971 жылдың 6 шілдесі Христиандық тарихи одақ Ханс Гросхейде (1930–2022) Мемлекеттік хатшы Білім және ғылым • Алғашқы білім • Орта білім • Арнайы білім 1963 жылдың 3 қыркүйегі – 1971 жылдың 6 шілдесі Антиреволюциялық партия Майк Кейзер (1911–1983) Мемлекеттік хатшы Көлік және су шаруашылығы • Қоғамдық көлік • Әуе көлігі • Теміржол көлігі • Су шаруашылығы • Ауа райы болжамы 1967 жылдың 18 сәуірі – 1971 жылдың 6 шілдесі Халық партиясы Азаттық және Демократия үшін Хейн ван де Поел (1915–1993) Мемлекеттік хатшы Мәдениет, демалыс және әлеуметтік жұмыс • Жұмыссыздық • Әлеуметтік қызметтер • Жастарға көмек • Табиғат • Мәдениет • Өнер • Демалыс • Спорт 1967 жылдың 29 мамыры – 1971 жылдың 6 шілдесі Католиктік халық партиясы

Ministers Title/Ministry/Portfolio(s) Term of office Party Captain Piet de Jong (1915–2016) Prime Minister General Affairs 5 April 1967 – 6 July 1971 Catholic People's Party Dr. Johan Witteveen (1921–2019) Deputy Prime Minister Finance 5 April 1967 – 6 July 1971 People's Party for Freedom and Democracy Minister Joop Bakker (1921–2003) Deputy Prime Minister Transport and Water Management 5 April 1967 – 6 July 197 Anti Revolutionary Party Minister Minister Interior • Suriname and Netherlands Antilles Affairs Henk Beernink (1910–1979) Minister Interior 5 April 1967 – 6 July 1971 Christian Historical Union Joseph Luns (1911–2002) Minister Foreign Affairs 13 October 1956 – 6 July 1971 Catholic People's Party Carel Polak (1909–1981) Minister Justice 5 April 1967 – 6 July 1971 People's Party for Freedom and Democracy Leo de Block (1904–1988) Minister Economic Affairs 5 April 1967 – 7 January 1970 Catholic People's Party Dr. Johan Witteveen (1921–2019) 7 January 1970 – 14 January 1970 People's Party for Freedom and Democracy Roelof Nelissen (1931–2019) 7 January 1970 – 14 January 1970 Catholic People's Party Lieutenant general Willem den Toom (1911–1998) Minister Defence 5 April 1967 – 6 July 1971 People's Party for Freedom and Democracy Bauke Roolvink (1912–1979) Minister Social Affairs and Health 5 April 1967 – 6 July 1971 Anti Revolutionary Party Dr. Gerard Veringa (1924–1999) Minister Education and Sciences 5 April 1967 – 6 July 1971 Catholic People's Party Pierre Lardinois (1924–1987) Minister Agriculture and Fisheries 5 April 1967 – 1 January 1973 Catholic People's Party Wim Schut (1920–2006) Minister Housing and Spatial Planning 5 April 1967 – 6 July 1971 Anti Revolutionary Party Dr. Marga Klompé (1912–1986) Minister Culture, Recreation and Social Work 22 November 1966 – 7 January 1971 Catholic People's Party Dr. Gerard Veringa (1924–1999) 7 January 1971 – 22 February 1971 Catholic People's Party Dr. Marga Klompé (1912–1986) 22 February 1971 – 6 July 1971 Catholic People's Party Minister without portfolio Title/Ministry/Portfolio(s) Term of office Party Bé Udink (1926–2016) Minister Foreign Affairs • Development Cooperation 5 April 1967 – 6 July 1971 Christian Historical Union State Secretaries Title/Ministry/Portfolio(s) Term of office Party Chris van Veen (1922–2009) State Secretary Interior • Municipalities • Provinces • Civil Service 10 May 1967 – 6 July 1971 Christian Historical Union Hans de Koster (1914–1992) State Secretary Foreign Affairs • European Union • Benelux • NATO 12 June 1967 – 6 July 1971 People's Party for Freedom and Democracy Dr. Ferd Grapperhaus I (1927–2010) State Secretary Finance • Fiscal Policy • Tax and Customs • Governmental Budget 10 May 1967 – 6 July 1971 Catholic People's Party Dr. Klaas Wiersma (1917–1993) State Secretary Justice • Immigration and Asylum • Penitentiaries 20 April 1970 – 6 July 1971 People's Party for Freedom and Democracy Louis van Son (1922–1986) State Secretary Economic Affairs • Trade and Export • Small and Medium sized Businesses • Regional Development • Consumer Protection • Tourism 28 November 1966 – 6 July 1971 Catholic People's Party Major General Joop Haex (1911–2002) State Secretary Defence • Army 18 April 1967 – 6 July 1971 Christian Historical Union Vice admiral Adri van Es (1913–1994) • Navy 14 August 1963 – 16 September 1972 Anti Revolutionary Party Bob Duynstee (1920–2014) • Air Force 28 April 1967 – 6 July 1971 Catholic People's Party Dr. Roelof Kruisinga (1922–2012) State Secretary Social Affairs and Health • Primary Healthcare • Elderly Care • Disability Policy • Medical Ethics 18 April 1967 – 6 July 1971 Christian Historical Union Hans Grosheide (1930 2022) State Secretary Education and Sciences • Primary Education • Secondary Education • Special Education 3 September 1963 – 6 July 1971 Anti Revolutionary Party Mike Keyzer (1911–1983) State Secretary Transport and Water Management • Public Transport • Aviation • Rail Transport • Water Management • Weather Forecasting 18 April 1967 – 6 July 1971 People's Party for Freedom and Democracy Hein van de Poel (1915–1993) State Secretary Culture, Recreation and Social Work • Unemployment • Social Services • Youth Care • Nature • Culture • Art • Recreation • Sport 29 May 1967 – 6 July 1971 Catholic People's Party

Қызықты деректер

Алты министрлік мүше бұрын ғалымдар мен профессорлар ретінде тәжірибе жинаған: Йохан Виттевен (қаржы экономикасы), Карел Полак (әкімшілік және ауыл шаруашылығы құқығы), Джерард Веринга (криминология және қылмыстық құқық), Ферд Грапперхаус I (фискалдық құқық), Клас Виерсма (азаматтық құқық) және Роэлоф Крюисанга (оториноларингология). Үш министрлік мүше флаг-офицерлер болды: Виллем ден Тум (Әуе күштері генерал-лейтенанты), Жооп Хаэкс (Әскердегі генерал-майор) және Адри ван Эс (Теңіз күштері вице-адмиралы). Сегіз министрлік мүше Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде әскери қызметтен немесе қарсылық қозғалысында қатысқан: Пит де Йонг (Теңіз күштері), Виллем ден Тум (Әуе күштері), Вим Шут (қарсылық қозғалысы), Марга Кломпе (қарсылық қозғалысы), Ханс де Костер (қарсылық қозғалысы), Жооп Хаэкс (Әскер), Адри ван Эс (Теңіз күштері) және Боб Дюйнсти (Әскер). Төрт министрлік мүше (кейін) партия басшылары және тізім жетекшілері ретінде қызмет етті: Хенк Бернинк (1963–1967), Бе Удинк (1970–1971) және Роэлоф Крюизинга (1971–1977) Христиандық тарихи одақтан, ал Жерард Веринга (1971) Католик халық партиясынан. Бірінші Экономикалық істер министрі Лео де Блок (1904 жылы туған) мен оның ізбасары Роэлоф Нелиссен (1931 жылы туған) арасындағы жас айырмашылығы 26 жыл 132 күн құрады.