Анита Шапира: Израиль тарихшысының өмірбаяны мен еңбектері

Кіріспе

Израиль тарихшысы (1940 жылы туған)

Анита Шапира (1940 жылы туған) – израильдік тарихшы. Ол Ицхак Рабин орталығының негізін қалаушы, Тель-Авив университетінің еврей тарихы профессоры және Тель-Авив университетіндегі Вейцман сионизмді зерттеу институтының бұрынғы директоры. Ол 2008 жылы Израиль сыйлығымен марапатталды.

Өмірбаян

Шапира 1940 жылы Польшаның Варшава қаласында дүниеге келді, 1947 жылы Палестинаға көшіп келді және Тель-Авивте өсті. Отбасы Явне көшесінде тұрып, ас үй мен жуынатын бөлмесін басқа отбасылармен бөлісті. Кейін олар Яд-Элияхуға көшіп барды. Ол Тель-Авив университетінде жалпы және еврей тарихын оқыды, 1974 жылы профессор Даниэль Карпидің жетекшілігімен докторлық диссертациясын қорғады. Оның «1929-1939 жылдардағы еврей еңбегі үшін күрес» атты диссертациясы еңбек сионистік қозғалысының тарихына деген қызығушылығын көрсетті, бұл оның ғылыми зерттеулерінің басты бағыты болды. 1985 жылы Тель-Авив университетінде толық профессор қызметіне тағайындалды, 1990-1995 жылдары Гуманитарлық факультет деканы болды. 1995 жылдан 2009 жылға дейін сионизмді зерттеу бойынша Рубен Меренфельд кафедрасын басқарды. 2000 жылдан 2012 жылға дейін Тель-Авив университетінде Сионизм және Израильді зерттеу жөніндегі Хаим Вейцман институтының директоры болды. 2008 жылдан 2013 жылға дейін Израиль демократия институтының директоры қызметін атқарды. 1985-1989 жылдары Израильдегі жоғары білім беру кеңесінің жоспарлау және бюджет комиссиясының мүшесі болды, 1987-1990 жылдары Am Oved баспасының басқарма төрағасы болды, ал 1988 жылдан бастап Zalman Shazar институтының басқарма мүшесі болып табылады. 2002-2008 жылдары Еврей мәдениетінің мемориалдық қорының президенті болды. Ол Исхак Рабин атындағы Израиль зерттеулер орталығын құрды және 1996-1999 жылдары оның алғашқы директоры болды. Ол «Jewish Review of Books» журналының редакциялық алқасының мүшесі, профессор Стивен Дж. Зипперштейнмен бірлесе «Jewish Lives» атты еврейлердің өмірбаяны сериясының ғылыми редакторы (Yale University Press баспасы), сондай-ақ профессор Дерек Дж. Пенслармен бірлесе «Journal of Israeli History» журналының ғылыми редакторы болып табылады.

Зерттеу

Шапираның зерттеулері Палестинадағы (Ишув) және Израильдегі еврей қауымының саяси, мәдени, әлеуметтік, зияткерлік және әскери тарихына бағытталған. Шапираның соңғы кітабы "Бен Гурион: Қазіргі Израильдің әкесі", жаңа еврей ұлтының символына айналған күрделі тұлғаның мәніне жетуге тырысады. Шапира Бен-Гурионның тарихын жаңаша баяндайды, әсіресе 1948 жылдан кейінгі кезеңге, мемлекеттің алғашқы жылдарына ерекше назар аударады. Ол Бен-Гурионның жеке қасиеттері мен оның саяси көшбасшылығын анықтаған ерекшеліктері туралы қызықты және жаңа көзқарастар ұсынады. Оның докторлық диссертациясы негізінде жазған алғашқы кітабы "Хамаавак Ханихазв: Авода Иврит 1929-1939" ("Күрестің нәтижесіздігі: Еврей еңбегі 1929-1939") 1920-1930 жылдардағы Ишувтың әлеуметтік және саяси тарихын, соның ішінде араб халқына қатысты саясаттағы дау-дамайлар мен сионистік мақсаттарға жету жолдарындағы сол және оңшылдар арасындағы қақтығыстарды зерттейді. Оның екінші кітабы "Берл: Социалистік сионистің өмірбаяны, Берл Катзнелсон, 1887-1944", жалпы оқырман қауымы мен ғалымдар тарапынан кеңінен мойындалды және еврей тілінде сегіз рет басылып шықты. Еңбек сионистік қозғалысының көрнекті қайраткеріне арналған бұл кітап, Екінші Әлиядан бастап Екінші дүниежүзілік соғыстың аяқталуына дейінгі Ишувтың тарихын, қоғамын және мәдениетін көрнекті бейнелейді. Игал Аллонның өмірбаянын жазу барысында Шапира сионистік қозғалыста күштің роліне қызығушылық танытты, бұл қызығушылық 1982 жылғы Ливан соғысы кезінде Менахем Бегиннің "Таңдау соғысы" атты мақаласынан туды. Осының нәтижесінде "Херев Хайона: Хационт вехакоа, 1881-1948" ("Жер және күш: Сионистік қозғалыстың күш қолдануы, 1881-1948") атты кітабы жарық көрді. "Игал Аллон: Туған ұл: өмірбаян" атты еңбегінде Шапира Палестинадағы Палмақ ұрпағының дамуын, алғашқы туған сабра ұрпағының қалыптасуын суреттейді. Осы кезеңде ол мәдениет және ұжымдық естелікке байланысты мәселелерді де зерттей бастады, мысалы Латрун және С. Ижхардың "Хирбет Хизе" атты әңгімесі, сондай-ақ Израиль қоғамының Холокостқа және Холокосттан аман қалғандарға деген көзқарасы туралы мақалалар жазды. Оның "Хатанах вехазехут хайисраелит" ("Киелі кітап және израильдік жекелік") атты кітабы Израильдік жекелікте Киелі кітаптың мәртебесінің төмендеу себептерін түсіндіруге бағытталған. Жекелік, мәдениет және естелік мәселелері "Ехудим хадашим, Ехудим ешаним" ("Жаңа еврейлер, Ескі еврейлер") және "Ехудим, ционим Ума шебейнеем" ("Еврейлер, Сионистер және олардың арасындағылар") атты екі мақала жинағында да орталық орын алады. Оның көптеген кітаптары ағылшын, неміс, поляк, орыс және француз тілдеріне аударылған. 2004-2005 жылдары ол Кацдің жоғары дәрежелі яһудилік зерттеулер орталығында стипендия алып, зерттеу жұмыстарын жалғастырды.

Shapira's research focuses on the political, cultural, social, intellectual and military history of the Jewish community in Palestine (the Yishuv) and Israel. Shapira's last book, Ben Gurion: Father of Modern Israel, strives to get to the core of the complex man who would become the face of the new Jewish nation. Shapira tells the Ben Gurion story anew, focusing especially on the period after 1948, during the first years of statehood. She provides fascinating and original insights into Ben Gurion personal qualities and those that defined his political leadership. Her first book, based on her doctoral dissertation, Hama’avak Hanihzav: Avoda Ivrit 1929 1939 (The Futile Struggle: Hebrew Work 1929 1939), deals with the social and political history of the Yishuv in the 1920s and 1930s, including the controversies on policy towards the Arab population and the conflicts between left and right on the means for achieving Zionist goals. Her second book, Berl: The Biography of a Socialist Zionist, Berl Katznelson, 1887 1944, was widely acclaimed by the general reading public as well as in academia and was published in Hebrew in eight editions. Focusing on a major figure in the Labor Zionist movement, this book portrays the history, society and culture of the Yishuv from the Second Aliyah to the end of World War II. During work on a biography of Yigal Allon, Shapira became interested in the role of force in the Zionist movement, initially inspired by an article by Menachem Begin during the 1982 Lebanon War on “A War of Choice.” This resulted in a book, Herev Hayona: Hatziyonut vehakoah, 1881 1948 (Land and Power: The Zionist Resort to Force, 1881 1948). In her biography of Yigal Allon, Yigal Allon, Native Son: A Biography, Shapira in fact portrays the development of the entire Palmach generation in Palestine, the first native born Sabra generation. In this period she also started investigating issues connected to culture and collective memory, as in articles on Latrun and S. Yizhar’s short story “Hirbet Hize,” and on the attitudes of Israeli society to the Holocaust and Holocaust survivors. Her book Hatanakh vehazehut hayisraelit (The Bible and Israeli identity) seeks to explain why the status of the Bible has declined in Israeli identity. Issues of identity, culture and memory are also the focus of two collection of essays, Yehudim Hadashim, Yehudim Yeshanim (New Jews, Old Jews), and Yehudim, Tziyonim Umah shebeinehem (Jews, Zionists and Between). Many of her books have been translated into English, German, Polish, Russian, and French. From 2004 2005, she pursued her research through a fellowship at the Katz Center for Advanced Judaic Studies.

Жарияланған еңбектер

Берл: Социалистік сионистің өмірбаяны, Берл Катзнелсон, 1887–1944 / Анита Шапира, Хая Галай аударған. Кембридж университетінің баспасы, 1984. Жер және билік: Сионистердің күш қолдануы, 1881–1948 (Иудей тарихы бойынша зерттеулер) / Анита Шапира; Уильям Темплер аударған. Оксфорд университетінің баспасы, 1992. Сионизм туралы маңызды еңбектер / редакторлары Йехуда Рейнхарц және Анита Шапира. Нью-Йорк: Нью-Йорк университетінің баспасы, 1996. Сионизм және дін / Шмуэль Алмог, Йехуда Рейнхарц және Анита Шапира, редакторлар. Ганновер: Брандейс университетінің баспасы, Залман Шазар еврей тарихы орталығымен бірлесіп, 1998. Израильдік тарихи ревизионизм: солдан оңға / редакторлары Анита Шапира және Дерек Пенслар. Портленд, Орегон: Фрэнк Касс, 2003. Израильдік ұлттық сананың өзгеруі / редакторлары Анита Шапира. Вестпорт, КТ: Прагер, 2004. Бреннер: Сиппур хайим ("Йосеф Хайм Бреннер: өмірбаян"), Ам Овед, 2008. Игал Аллон, Туған жердің ұлы: өмірбаян / Анита Шапира, Эвелин Абель аударған. Пенсильвания университетінің баспасы, 2008. Израиль: тарих, Брандейс университетінің баспасы, 2012. Йосеф Хайм Бреннер: Өмір, Стэнфорд университетінің баспасы, 2014. Бен Гурион: Қазіргі Израильдің әкесі, Йель университетінің баспасы, 2014.