Кіріспе

1643 жылғы Бірінші ағылшын азаматтық соғысының шайқасы

Гейнсборо шайқасы 1643 жылғы 28 шілдеде Бірінші ағылшын азаматтық соғысы кезінде өтті. Стратегиялық маңызы бар Гейнсборо қаласы, Линкольнширде, парламентарийлерге қарсы шабуылдар жасау үшін роялисттердің базасы ретінде пайдаланылды. Линкольнширде парламентарийлер басымдық танытса да, 1643 жылдың шілдесінде олар Гейнсбороны басып алды. Чарльз Кавендиш бастаған роялисттердің Гейнсбороны қайтарып алуға жасаған тынысы полковник Оливер Кромвельдің кавалерия басшысы ретінде көзге түскен шайқаста сәтсіз аяқталды.

Кіріспе

Ағылшын Азамат соғысы жарияланғанда, Линкольнширдегі Гейнсборо парламентті қолдаған аймақта орналасқан еді, бірақ қаланың өзі королдік жақтастарға жақын болды. Қала екі тарапқа да стратегиялық маңызға ие болды, себебі ол Трент өзенін кесіп өтетін жерде және солтүстікке және оңтүстікке қарай маңызды жолдардың бойында жатқан еді. 1643 жылдың наурыз айында сэр Джон Хендерсон король Чарльз үшін Гейнсбороны басып алу мақсатымен Ньюарктан королдік әскерлерді жіберді. Қала қоршалып, қарсылықсыз тез берілді. Қала Кингстон графына тапсырылды және Линкольнширдегі парламенттік әскерлерді мазалау үшін база ретінде пайдаланылды. Лоут және Маркет-Расендегі королдік шабуылдар, сондай-ақ Роттерхамға жоталанатын оқ-дәрінің қолға түсуі парламентті әрекет етуге итермеледі. Пархэм лорды Уиллоуби 16 шілдеде 1643 жылы Гейнсбороға күтпеген түнде шабуыл жасап, қаланы басып алды. Кейін Кингстон графы өз әскерлерінің қолынан, оны Халлға тұтқын ретінде апап бара жатқанда қаза тапты. Дегенмен, Уиллоубидің жеңісі ұзаққа соқпауы мүмкін еді. Королдік жақтастар дереу Чарльз Кавендишті әскермен Гейнсбороны қоршауға және қайтарып алуға жіберді. Парламенттік әскерлер жауап ретінде сэр Джон Мелдрум басқаруымен Ноттингемнен және полковник Оливер Кромвель басқаруымен Кембриджширден Гейнсбороға көмекші күштер жіберді. Екі әскер 27 шілдеде Гейнсбороның оңтүстігіндегі, он шақырым жердегі Солтүстік Скарлде кездесіп, Линкөлнден келген бір топ әскерлер қосылды.

Шайқас

Келесі күні, 28 шілдеде 1643 жылы, 1200 сарбаздан тұратын парламенттік әскер солтүстікке қарай жорыққа шықты. Гейнсбороның оңтүстігіндегі Леа ауылында парламентарийлер Кавендиш армиясының бір бөлігі болған 100 атты роялисттік алдыңғы жасағымен кездесті. Ұзаққа соқпаған шайқастан кейін роялистер Кавендиштің негізгі атты әскеріне қайтарылды, ол Гейнсбороның шығысындағы Фоксби төбесінде орналасқан еді. Парламенттік әскерлер алға жылжып, Фоксби төбесіне көтеріліп, Кавендиштің негізгі күштерімен бетпе-бет келді. Аса қатал шайқас салдарынан роялистер шегіне бастады, соңында парламенттік атты әскердің қуып жететініне қашып кетті. Кромвель Кавендиштің атты әскерін резервте сақтап тұрғанын және енді шайқас алаңында қалған парламентарийлерге қарсы шабуылға көшкенін байқады. Мұны көрген Кромвель, майор Уэлли және парламенттік атты үш отряд Кавендиш пен оның резервіне арт жағынан шабуыл жасады. Кромвель мен оның сарбаздары Кавендиштің атты әскерін төбеден Трент өзенінің жазық, батпақты жеріне итерді, онда 300 роялист қаза болды. Кавендиш атынан құлатылып, кеудесіне қанжармен қадалды. Ол өлтірілген орын кейін "Кендиш Батпағы" деп аталды.

Салдары

Соғыс аяқталғаннан кейін Кромвель Уиллоуби гарнизонына жабдықтар алып, Гейнсбороға аттанды. Осымен айналысып жатқанда, солтүстіктен Гейнсбороға шағын роялистік әскердің жорыққа шыққаны туралы хабар келді. Кромвель мен Мелдрум бұл Кавендиш әскерінің қалдықтары деп ойлап, 600 Уиллоубидің жаяу әскерімен оларды қарсы алуға шықты. Мортон қаласында олар роялистердің екі атты әскерін кері шегіндірді. Содан кейін төбеге көтерілгенде, король үшін оны қайтарып алу мақсатымен Гейнсбороға бет алған 30-ға жуық жаяу полкі мен көптеген атты әскерден тұратын лорд Ньюкасл әскерін көріп, таң қалды. Уиллоубидің жаяу әскері тәртіпсіздікке ұшырап, кері шегінді. Жақындағы шайқаста шаршаған өз әскері мен аттарынан кейін Кромвель шегінуге бұйрық берді. Ұйымдастырылған маневрде Кромвель полкінен және Линкольннен бір-бірден арттық екі атты әскер бөлімі, негізгі күшті қорғау үшін бекем тұрып, кезекпен шегінді. Тек екі сарбазды жоғалтып, олар Линкольнге қауіпсіз жеткенше роялистерді тоқтатты. Осы уақытта Ньюкасл Гейнсбороны қоршап, қалаға артиллериялық оқтармен атқылады. Үш күндік қоршаудан кейін 31 шілдеде Уиллоуби қарсыласуды тоқтатты. Содан кейін Ньюкасл күштерін бұрып, солтүстікке Халлді қоршауға бет алды, Гейнсборода роялистік гарнизонды қалдырды. Қала роялистердің қолына қайта өткен соң, шабуыл жасаушы топтар парламенттік аймақтарды қайтадан мазалауға кірісті.