Кіріспе

Вале, Швейцария. Сент-Морис – Швейцарияның Вале кантонындағы қала және Сент-Морис ауданының орталығы. 2013 жылдың 1 қаңтарында бұрынғы Мекс коммунасы Сент-Морис коммунасына біріктірілді. Сент-Морис – ежелгі римдік Агаунум бекінісі мен VI ғасырғы Сент-Морис д’Агун аббаттығының орналасқан жері. Қала Рона өзенінің жоғарғы ағысына қарай жететін өткелдің кіреберісінде орналасқан. Осы себепті, бұл жер стратегиялық маңызға ие, сондықтан 15 ғасырдан бастап осы өткелді бақылау үшін қорғаныс құрылыстары салынған. Сент-Морис бекінісі 1880 жылдан 1995 жылға дейін айналасындағы тау беткейлерінде салынды.

Тарих

Сент-Морис алғаш рет 200 жылы Acaun[ensis] [quadragesimae] Gal[liarum] деп еске алынады. 1003 жылы Сент-Морис атауы Акаунумнан Сент-Мориске өзгертілді. 13 ғасырда қала қабырғалармен қоршалған. Савой графы Амадей V 1317 жылы қаланың жарғысын бекітті, сол кезде қалада 1400 мен 1800 аралығында халық тұрды. 1475 жылы Төменгі Валеде Швейцария Конфедерациясының серіктес мүшесі (Zugewandter Ort) ретінде Жеті Зенден билік етті. 1475 жылдан 1798 жылға дейін Сент-Морис Сент-Морис провинциясының астанасы болды. Келесі жылы, 1476 жылы, Берн Сент-Мористе Ронаның тар аңғарында қамал құрылысын бастады. Ол 1646 жылы тұрғын үйлерді кеңейтумен аяқталды. Алайда, 1693 жылы қаладағы қауісті өрт қамалдың қоймасын және онда сақталған көптеген оқ-дәрілерді жойды. Салынған аумақтың ішінде өнеркәсіптік ғимараттар жалпы аумақтың 3,3%-ын, тұрғын үйлер мен ғимараттар 11,5%-ын, ал көлік инфрақұрылымы 13,0%-ын құрады. Электрмен жабдықтау және сумен қамтамасыз ету инфрақұрылымы, сондай-ақ басқа да арнайы дамыған аумақтар аумақтың 2,4%-ын құрады, ал саябақтар, жасыл аймақтар мен спорт алаңдары 2,3%-ын құрады. Орманды жерлердің 38,5%-ы тығыз орманмен жабылған, ал 3,6%-ы жеміс бақтарымен немесе ағаштардың шағын топтарымен жабылған. Егіс жерлерінің 8,1%-ы егін өсіруге, 10,5%-ы жайылымға, ал 2,8%-ы жеміс-жидек бақтарына немесе жүзімдіктерге пайдаланылады. Муниципалитеттегі барлық су ағын су. Өнімсіз жерлердің 1,1%-ы өсімдіктер өсуіне тым тасты.

Демография

2008 жылы Сент-Маврикийде халықтың 26,0% шетелдік азаматтарды құрады. Соңғы 10 жылда (2000–2010 жылдары) халық саны 14,5% өсті. Бұл өсімнің 13,5% көші-қонға, ал 1,6% туу және өлім-жітімге байланысты болды. Халықтың көп бөлігі (2000 жылғы мәлімет бойынша) француз тілінде сөйлейді (3 097 адам немесе 86,1%), екінші ең көп таралған тіл – итальян тілі (123 адам немесе 3,4%), ал үшінші орында албан тілі тұр (112 адам немесе 3,1%). 87 адам неміс тілінде сөйлейді. Муниципалитеттегі халықтың 1 146 адам немесе шамамен 31,9% Сент-Маврикийде туып, 2000 жылы сол жерде тұрды. 921 адам немесе 25,6% сол кантонда, 690 адам немесе 19,2% Швейцарияның басқа аймақтарында, ал 722 адам немесе 20,1% Швейцариядан тыс жерде дүниеге келген. 2000 жылы муниципалитетте 1 376 жеке тұрғын үй болды, орташа есеппен әр үйде 2,4 адам тұрды. 2009 жылы 1000 тұрғынға шаққанда 3,2 жаңа тұрғын үй салынды.

Ұлттық маңызы бар мұра нысандары

Сент-Морис аббаттығы, Агаунум, Сент-Морис қамалы Кантондық әскери мұражайымен, Maison de la Pierre және Рона өзеніндегі көпір (Бекс, Водпен ортақ) – ұлттық маңызы бар швейцариялық мұра орны болып тіркелген. Сент-Морис қамалының және қаланың барлық аумағы Швейцария мұра орындарының тізіміне енгізілген.

Саясат

2007 жылғы федералды сайлауда ең көп дауыс жинаған партия CVP болды, ол дауыстардың 40,24%-ын алды. Келесі үш ең көп дауыс жинаған партиялар: FDP (19,88%), SP (17,36%) және SVP (13,6%). Федералды сайлауда барлығы 1429 дауыс берілді, сайлауға қатысу көрсеткіші 60,3% болды.

Экономика

2010 жылы Сент-Морис муниципалитетінде жұмыссыздық деңгейі 6,5% болды. 2008 жылы бірінші экономикалық секторда 16 адам жұмыс істеді және бұл салада шамамен 9 кәсіпорын қызмет етті. Екінші секторда 257 адам жұмыс істеді, ал осы секторда 39 кәсіпорын болды. Үшінші секторда 1522 адам жұмыс істеді, оның ішінде 151 кәсіпорын жұмыс істеді. 2000 жылы 1031 жұмысшы муниципалитетке жұмыс істеу үшін келді, ал 824 жұмысшы муниципалитеттен жұмыс істеу үшін кетті. Муниципалитет жұмыс күшінің таза импортері болып табылады, яғни әрбір кеткен жұмысшыға шамамен 1,3 жұмысшы келеді. Жұмыс істейтін халықтың 10,3%-ы жұмысқа қоғамдық көлікпен, ал 59,9%-ы жеке көлікпен барады.

Көлік

Муниципалитетте Сент-Гингольф – Сент-Морис және Симплон бағыттарында темір жол станциясы бар. Ол тұрақты түрде , , және қалаларына қатынайды.