Кіріспе

Солотурн – Швейцариядағы қала, муниципалитет және Солотурн кантонының астанасы. Ол Швейцарияның солтүстік-батысында, Ааре өзенінің жағалауында және Вайссенштейн Юра тауларының етегінде орналасқан. Қала осы аттас округтің жалғыз муниципалитеті болып табылады. Қаланың аты Рим дәуіріндегі Салодурум елді мекенінен шыққан. 1530 жылдан 1792 жылға дейін ол Швейцариядағы Франция елшілігінің орналасқан жері болды. Жаяу жүргіншілерге арналған ескі қала 1530 және 1792 жылдар аралығында салынды және итальяндық сән-салтанаты, француз стилі және швейцариялық идеяларды үйлестіретін барокко архитектурасының әсерлі үлгілерін ұсынады. Қаланың мұраға алынған он сегіз құрылысы бар. Солотурнның ресми тілі – (стандартты швейцариялық) неміс тілі, бірақ басты қолданылатын тіл – швейцариялық неміс диалектісінің жергілікті түрі.

Римдікке дейінгі қоныстар

Солотурнның ең көне қазбалары, бәлкім, палеолит дәуіріне жатады. 1986 жылы бұрынғы «Кино Элита» ғимаратын жөндеу кезінде мезолиттік тұрақ қалдықтары табылды. Неолит, қола және темір дәуірінен тек сирек-сирек табылған заттар ғана кездеседі.

Римдік қонысы

Солтурндағы римдік қоныс, шамамен 15–25 жылдары Aventicum-нан Augusta Raurica немесе Vindonissa-ға қарай созылған жолдағы жол станциясы және көпір басы ретінде салынған болуы мүмкін. Каструмның төңірегінде шағын викус немесе елді мекен тез қалыптасты. Солтурн алғаш рет 219 жылы vico salod[uro] деп тілге алынған. Ол Salodurum деп аталды, бұл атаудың кельт тілінен шыққандығы айтылады, мүмкін "Салоның бекінісі" деген мағынаны білдіреді, жеке есім Сало + протокельт *dūnom, яғни "бекініс" немесе "қорған" сөздерінен туындаған, латынның durus сөзінен ("қатты" немесе "күшті") әсерленген болуы мүмкін, басқа жер-атауларда да осыған ұқсас жағдай кездеседі. Оның стратегиялық маңызы Рейнге оңтүстік-шығыстан жақындау бағытындағы орналасуында болды. 2–3 ғасырларда викус жылдам кеңейіп, қазіргі Солотхурнның ескі қаласының көбісін, тіпті Ааре өзенінен оңтүстікке қарайғы қала шетін де қамтыды.

Ерте орта ғасырлар

Ерте орта ғасырларда екі елді мекен болды: бұрынғы каструмдағы дүниеуи елді мекен және қабырғалар сыртындағы кеш римдік зираттар орнындағы діни елді мекен. Діни тарихтар мен археологиялық жаңалыстар екеуі де ерте орта ғасырларда осы аймақтарда үздірілмей қоныстанғандығын көрсетеді. Каструм ішіндегі бұрынғы Әулие Стефан шіркеуі, ертерек, кеш римдік ғимараттың іргесіне салынған. Жақын орналасқан Әулие Петр шіркеуінің зиратындағы жерлеу ескерткіші Рим империясы құлаған шаққа дейін салынған. V ғасырдың ортасында Лиондық Евхерий, Әулие Урсус пен Әулие Виктордың шейіттік қасіретін және Солотхерндегі қасиеттілерге табынуды айтады. 500 жыл шамасында Бургундия ханшайымы Седелюба Әулие Виктордың сүйектерін Женеваға алып кетті, ал Әулие Урсустың сүйектері Солотхернде қалды. Әулие Урсусты құрметтеу үшін салынған шіркеу алғаш рет 870 жылы тілге тиек болды. 1251 жылы ол saluerre деп, ал 1275 жылы Solotren деп аталды. 1348 жылы оба індеті кезінде болған қырғынға дейін Солотхернде шағын еврей қауымы болды. 13-15 ғасырлар аралығында қала тұрғындары өздерін жоғары ақсүйектерден азат етуге бірте-бірте ұмтылды. 1276 және 1280 жылдары император Рудольф I қаланың бұрын нақты айқындалмаған құқықтарын бекітіп, оған de non Evocando, яғни оның азаматтары шетелдік соттарда сотталудан қорғалатындығы туралы құқық берді. 1344 жылы Солотхурн Бухегг графынан өздерінің Шултейсін тағайындау құқығын алды, бұл құқық 1360 жылы император Карл IV тарапынан расталды. 1409 жылы император Рупрехт de non Evocando артықшылығын патшалық Жоғарғы Сотқа да қолдануға кеңейтті.

Қазіргі заманның алғашқы кезеңдері Солотхурн

Ортағасырлық кооперативтік сайлаулар қала әкімі мен кеңесшілерді сайлау арқылы 15 ғасырға қарай мұрагерлік олигархияның құрылуына әкелді. 16 ғасырдың екінші жартысына қарай азаматтардың саяси үні дерлік толығымен басылды. 17 ғасырдың екінші жартысында үкіметті шағын патрицийлер тобы басқарды. Олигархтар 18 ғасырда әлсіреп, 1718–21 жылдары қалалық кеңес өкілеттіктердің бір бөлігін қайтаруға қол жеткізді. Дегенмен, 1682 жылы жаңа азаматтық заң Солотхурнға көшіп келген бай отбасылардың кеңеске мүше болуына кедеріс келтірді. Бұл заң қалалық кеңесте болуға болатын адамдардың санын азайтты, бірақ 1764 жылы құпия дауыс беру тәртібін енгізу және 1774 жылы дауыс сатып алуға қарсы шаралар патриций емес қала тұрғындарының кеңеске кіруіне мүмкіндік берді. 1828 жылы Солотхурн Базель епископының резиденциясына айналды. 1897 жылдан бері қалалық кеңес пропорционалды дауыс беру арқылы сайланады және 30 мүшеден және 15 орынбасардан тұрады. Атқарушы орган ретінде ол кеңес комиссиясын (жеті мүше) сайлайды. Қала әкімі мен вице-мэрі халықпен сайланады. Қалалық мәжіліс – заң шығарушы орган. Кеңестің құрамы 1917 және 1973 жылдар аралығында едәуір тұрақты болды. Либералдар орташа есеппен орындардың 60%-ын, ал Социал-демократтар мен Консервативтік халық партиясы (қазіргі CVP) әрқайсысы шамамен 20%-ын иеленді. 1970 жылы муниципалитет әйелдерге дауыс беру құқығын берді. Жаңа партиялардың пайда болуымен либералдардың үстемдік позициясы жойылды. 2009 жылы FDP 30%, SP 23%, CVP 23%, Жасылдар 17% және SVP 7% дауыс алды. Салынған аумақтың жалпы ауданында өнеркәсіптік ғимараттар 4,1%, тұрғын үйлер мен ғимараттар 38,5%, ал көлік инфрақұрылымы 17,5% құрады. Электрмен жабдықтау және сумен қамтамасыз ету инфрақұрылымы, сондай-ақ басқа да арнайы дамыған аумақтар аумақтың 1,9%-ын құрайды, ал саябақтар, жасыл белдеулер мен спорт алаңдары 7,5%-ын құрайды. Орманды жерлердің 0,5%-ы тығыз орманмен, ал 2,2%-ы жеміс бақшаларымен немесе шағын ағаштар тобымен жабылған. Егіс алқаптарына ауыл шаруашылығы жерлерінің 14,2%-ы, жайылымдарға 7,0%-ы, ал жеміс бақшалары мен жүзімдіктерге 1,4%-ы пайдаланылады. Муниципалитеттегі барлық су ағын су.

Елтаңба

Қалалық гербтің сипаттамасы: қызыл және күміс түстерге бөлінген.

Демография

2008 жылы Солотхурнның халқының 21,1% -ы шетелдік азаматтарды құрады. Соңғы 10 жылда (1999–2009) халық саны 4,4%-ға өзгерді. Халықтың көп бөлігі (2000 жылғы мәліметтер бойынша) неміс тілінде сөйлейді (13 270 адам немесе 85,7%), екінші ең көп таралған тіл – итальян тілі (469 адам немесе 3,0%), ал үшінші орында албан тілі (261 адам немесе 1,7%) тұр. 193 адам француз тілінде, ал 19 адам романш тілінде сөйлейді. Муниципалитеттегі тұрғындардың 3864-і немесе шамамен 24,9%-ы 2000 жылы Солотхурнда туып, сол жерде тұрды. Олардың 3630-ы немесе 23,4%-ы сондай-ақ кантонда, 4135-і немесе 26,7%-ы Швейцарияның басқа аймақтарында, ал 3193-і немесе 20,6%-ы Швейцариядан тыс жерде дүниеге келген. 2000 жылы муниципалитетте 6784 үйленбеген адам болды. 6403 адам үйленген, 1144-і жесір, ал 1158-і ажырасқан. 2000 жылы муниципалитетте 7447 жеке тұрғын үй болды, орташа есеппен әр үйге 1,9 адам шақырды. 2000 жылы муниципалитетте 8586 пәтер болды. Ең көп кездесетін пәтерлер 3 бөлмелі (2954 пәтер). 728 бір бөлмелі және 1634 бес және одан көп бөлмелі пәтерлер бар. Осы пәтерлердің 7272-сі (жалпы санының 84,7%) тұрақты түрде пайдаланылды, 794-і (9,2%) маусымдық, ал 520-і (6,1%) бос болды. 2010 жылы муниципалитеттегі бос пәтерлердің көрсеткіші 0,45% құрады.

Саясат

2007 жылғы федералды сайлауда ең көп дауыс жинаған партия SP болды, ол дауыстардың 24,09%-ын алды. Одан кейінгі үш ең көп дауыс жинаған партиялар: FDP (23,53%), Жасылдар партиясы (18,56%) және CVP (17,19%). Федералды сайлауда барлығы 5767 дауыс берілді, сайлауға қатысу көрсеткіші 53,8% болды.

Экономика

2010 жылы Солотхурн қаласындағы жұмыссыздық деңгейі 4,6% құрады. 2008 жылы бірінші экономикалық секторда 22 адам жұмыс істеді және осы секторда шамамен 4 кәсіпорын жұмыс істеді. Екінші секторда 2587 адам жұмыс істеді, ал осы салада 178 кәсіпорын жұмыс істеді. Үшінші секторда 14 381 адам жұмыс істеді, осы секторда 1226 кәсіпорын жұмыс істеді. 2000 жылы муниципалитетке жұмыс істеу үшін 13 529 адам келді, ал муниципалитеттен 3598 адам жұмыс істеу үшін кетті. Муниципалитет жұмыс күшінің таза импортері болып табылады, әрбір кеткен адамға шамамен 3,8 адам келеді. Жұмыс істейтін халықтың 20,1%-ы жұмысқа қоғамдық көлікпен, ал 40,3%-ы жеке көлікпен барады. Сол оқу жылында балабақшада Schülerbestand бала болды. Кантонның мектеп жүйесі студенттерден алты жылдық бастауыш мектепті бітіруді талап етеді, сонымен қатар кейбір балалар кішкентай, мамандандырылған сыныптарға қатысады. Муниципалитетте 2010–2011 оқушылары бастауыш мектепте оқыды. Орта мектеп бағдарламасы үш жылдық міндетті білім беруден және одан кейін үштен бес жылға дейінгі қосымша, жоғары деңгейдегі білім беруден тұрады. Солотхурнның барлық орта мектеп оқушылары көршілес муниципалитеттегі мектепке барады. 2000 жылы Солотхурнда басқа муниципалитеттен келген 2517 студент болды, ал 188 тұрғын муниципалитеттен тыс жердегі мектептерге барды.

Спорт

FC Solothurn - бұл қаланың футбол клубы.

11 саны

Солтурнның он бір санына деген ерекше байланысы бар. Солтурн кантоны Швейцария Конфедерациясының құрамына кірген он бірінші кантон болды. Он бір шіркеу және шапкіш ғимараттар, сондай-ақ он бір тарихи фонтан мен он бір мұнара бар. Әйгілі Урсус соборында он бір алтарь және он бір қоңырау бар, ал собордың алдындағы баспалдақтарда әр он бір қадамнан кейін демалыс алаңдары орналасқан. Мекенадағы сыра зауыты өзін "Öufi" деп атаған, бұл швейцар тілінде "он бір" деген мағынаны білдіреді және осы атпен сыра шығарады.