Кіріспе

Адам (Homo sapiens) түріндегі белокты кодтаушы ген, АТФ-ты байлайтын кассеталар суб-отбасысының А мүшесі 12, сондай-ақ АТФ-ты байлайтын кассеталар транспортері 12 деп те аталады. Бұл белок адамдарда ABCA12 генімен кодталады. ABCA12 гені АТФ-ты байлайтын кассеталар отбасының құрамына жатады, ол жасуша мембраналары арқылы молекулаларды тасымалдайтын ақуыздарды жасайды. ABCA12 гені тері клеткаларының кейбір түрлерінде, сондай-ақ ұрықша, плацента, өкпе, асқазан, ұрықтың миы және бауыры сияқты бірнеше тіндерде белсенді. Бұл белок терінің қалыпты дамуы үшін маңызды, себебі ол дене мен сыртқы ортаның арасында кедергі болып табылады. Ол эпидермозид, глюкозилцерамидті эпидермис қабатының мүйіз қабатындағы кератиноциттерден шығарады. ABCA12 гені 2-хромосоманың ұзын (q) қолында 34 және 35-орын арасында, 215 621 772 негіз жұбынан 215 828 656 негіз жұбына дейін орналасқан.

Арлекиндік типтегі ихтиоз

ABCA12 геніндегі бірнеше мутациялар арлекиндік типті ихтиозды тудырады. Осы мутациялардың көпшілігі ABCA12 ақуызының толық жойылуына немесе липидтерді тиісті түрде тасымалдай алмайтын өте кішкентай ақуыз нұсқасының өндірілуіне алып келеді деп күтіледі. Функционалды ABCA12 ақуызының жоғалтылуы туылғанға дейін және кейін эпидермистің дамуымен байланысты көптеген мәселелерге себеп болады. Липидтерді тасымалдаудағы бұзылыстар теріге тиімді қорғаныш қабатын құруға кедергі келтіреді және арлекиндік ихтиозға тән қатаң, қалың қабыршақтардың пайда болуына әкеледі.

Ламельдік иктиоз 2 типті

ABCA12 геніндегі мутациялар тағы бір ауыр тері ауруын – 2-түрлі ламельді иктиозды қоздырады. Осы ауруға шалдыққан адамдардың терісі қызыл, қабыршақты, тік төртбұрышты болып, дененің көп бөлігін жабады. Бұл бұзылысты тудыратын ABCA12 мутациялары ABCA12 ақуызындағы бір аминқышқылын (ақуыздардың құрылыс бөлігі) басқа аминқышқылмен алмастырады. Бұл мутациялар көбінесе ақуыздың маңызды функционалдық аймағында (химиялық реакцияларға энергия беретін АТФ молекуласына байланысатын аймақта) пайда болады. ABCA12 ақуызының құрылымындағы өзгерістер липидтерді тасымалдау қабілетін бұзып, туылғанға дейін және кейін терінің дамуына әсер етеді.