Кіріспе
Кота-Кинабалу халықаралық әуежайы (KKIA) – Малайзияның Сабах штатының астанасы Кота-Кинабалуда орналасқан халықаралық әуежай. Ол қала орталығынан оңтүстік-батысқа қарай шамамен орналасқан. 2019 жылы әуежай арқылы 9 миллионнан астам жолаушы өтті, бұл жолаушылар мен ұшақтар қозғалысы бойынша Куала-Лумпур халықаралық әуежайынан кейін Малайзиядағы екінші ең қызықты әуежай, ал жүк көлемі бойынша үшінші орында. Шығыс Малайзияға басты қақпа ретінде, әуежай MASwings үшін негізгі хаб және Firefly & Malaysia Airlines үшін қосалқы хаб қызметін атқарады. AirAsia Malaysia үшін KLIA 2-ден кейін Малайзиядағы екінші ірі хаб болып табылады. Малайзиялық тағы бір бюджеттік авиакомпания MYAirline осы әуежайды өзінің екінші хабы ретінде пайдалану жоспарларын жариялаған болатын. Алайда, 2023 жылдың қазанында авиакомпания қаржылық қиындыққа тап болғандықтан жоспар іске аспады. Sabah Air Aviation, Sabah Flying Club, Sazma Aviation және Layang Layang Aerospace сияқты басқа да авиациялық компаниялар да осы жерде өздерінің негізгі базаларын құрды. Batik Air Malaysia (бұрын Malindo Air деп аталған) жақын арада Кота-Кинабалу халықаралық әуежайын өзінің екінші хабы ретінде қайта іске қосады. Қазіргі уақытта әуе компаниясы Кота-Кинабалудан тек чартерлік рейстерді орындап, негізінен KLIA және Субанг әуежайларындағы қызметіне назар аударуда.
Kota Kinabalu International Airport (KKIA) is an international airport in Kota Kinabalu, the state capital of Sabah, Malaysia. It is located approximately southwest of the city centre. In 2019, over 9 million passengers passed through the airport, making it the second busiest airport in Malaysia after Kuala Lumpur International Airport in terms of passenger movements & aircraft movements and the third busiest in terms of cargo handled. Being the main gateway into East Malaysia, the airport serves as the main hub for MASwings, and the secondary hub for Firefly & Malaysia Airlines. The airport is also AirAsia Malaysia second largest hub in Malaysia after KLIA 2. Another Malaysia based low cost carrier, MYAirline, also announce plans to utilize this airport as its secondary hub. However, the plan did not materialize as the airline faces a financial crisis in October 2023. Other general aviation companies such as Sabah Air Aviation, Sabah Flying Club, Sazma Aviation & Layang Layang Aerospace had set up their main base here. Batik Air Malaysia (formerly known as Malindo Air), will re activate Kota Kinabalu International Airport as its secondary hub soon. Currently, the airline only operates chartered flight from Kota Kinabalu and mainly focuses its operation in KLIA & Subang Airport.
Кеңейту және жаңарту
2023 жылдың шілдесінде Малайзия әуежайлары Sdn Bhd (MASB) RM8.4 миллионды шағын жаңарту бағдарламасына бөлді. Жаңарту терминалдың қоғамдық дәретханаларын жақсартуды қамтиды, ал қалған бөлігі ұшу-қону жолағын қайта жабуды, коммерциялық учаскелерді және дауыс беру жүйесін (PA) жаңартуды қамтиды. 2023 жылдың қазан айының басында Малайзияның көлік министрі Энтони Лок, Малайзия әуежайлар холдингі (MAHB) жыл сайын 9 миллионнан 15,4 миллионға дейін күтілетін жолаушылар ағынының өсуін қамтамасыз ету үшін қазіргі Кота-Кинабалу халықаралық әуежайын кеңейтудің ұзақ мерзімді жоспарларын жасағанын мәлімдеді. Шафие Апдал ұсынған сұраққа жазбаша парламент жауабында Лок, Транспорт министрлігі 12-ші Малайзия жоспарының аясында қолданыстағы әуежайға жапсарлас жерді сатып алуды қарастыратынын айтты. Қазіргі уақытта әзірлеушілер мен сәулет компаниялары жобаның бас жоспарын жасау кезеңінде. 2024 жылдың бірінші тоқсанында Малайзия әуежайлары әуежайды кеңейту бойынша іс-қимыл жоспарын ұсынды. Жобаны жүзеге асыру үш жылға созылады және екі кезеңге бөлінеді. Болашақ кеңейтуге Халықаралық терминал ғимаратының ауданын 1 қосымша қақпамен кеңейту, қосымша ұшақ тұрақтарын салу, көп қабатты автотұрақ салу, құрлықтағы және әуежайдағы инфрақұрылымды қайта жаңарту кіреді. Нәтижесінде, 1-терминалдың өткізу қабілеті жылына 10 миллионнан 12 миллион жолаушыға дейін артады, сондай-ақ бір уақытта 33 ұшақты қабылдау мүмкіндігіне ие болады.
2-терминал
Терминал 2 әуежай салынған кездегі бастапқы терминал ғимараты болды. Оған Танжунг Арудағы Jalan Mat Salleh арқылы жетуге болады және ол 1-терминалдан ұшу-қону жолағының ар жағында орналасқан. 2-терминал чартерлік және бюджеттік авиакомпанияларға қызмет көрсетті, ал терминалды ең көп пайдаланған авиакомпания AirAsia болды. 2006 жылы 2-терминал бюджеттік авиакомпанияларды қабылдау үшін толықтай жөндеуден және кеңейтуден өтті, 2007 жылғы 1 қаңтарда «Visit Malaysia Year 2007» аясында қайта ашылды. Жұмыс жоспардан 27 ай ертерек аяқталды. Онда ішкі және халықаралық рейстерге арналған 26 тіркеу тізімшесі, 9 шағын корпусты ұшақтарға арналған тұрақ орыны, 7 багажды рентгенге түсіру машинасы, VIP бөлмесі және 13 иммиграциялық тізімшесі болды. Терминалдың жылдық сыйымдылығы 3 миллион жолаушыға дейін жетеді. AirAsia 1 желтоқсан күні 1-терминалға көшуге келіскен соң мәселе шешілді, ал 2-терминал сол күні түнгі жарты сағатта жабылды.
Жол қозғалысы
Жылдық жолаушылар саны және ұшақтар статистикасы
Жыл Жолаушылар саны Жолаушылардың % өзгеруі Карго (тонна) Каргоның % өзгеруі Ұшақтардың қозғалысы Ұшақтардың % өзгеруі
1994 2,096,241 24,270 40,608
1995 2,554,181 21.8 29,537 21.7 43,882 8.0
1996 2,622,190 2.7 23,099 21.8 45,726 4.2
1997 2,732,146 4.2 37,203 61.1 49,148 7.5
1998 2,393,431 12.9 27,942 24.9 38,716 21.2
1999 2,752,207 15.0 27,087 3.1 40,634 5.0
2000 3,092,326 12.3 27,347 1.0 41,411 2.0
2001 3,036,196 1.8 24,887 9.0 40,157 3.0
2002 3,256,212 7.2 28,112 13.0 44,528 10.9
2003 3,302,366 1.4 25,638 8.8 44,748 0.5
2004 3,918,201 18.6 27,191 6.1 52,352 17.0
2005 3,975,136 1.4 25,473 6.3 51,824 1.0
2006 4,015,221 1.0 28,356 11.3 52,055 0.4
2007 4,399,939 9.6 35,638 25.7 52,047 0.0
2008 4,689,164 6.6 34,532 3.1 54,317 4.4
2009 4,868,526 3.8 25,079 27.4 53,554 1.4
2010 5,223,454 7.3 26,733 6.6 55,241 3.2
2011 5,808,639 11.2 28,534 6.7 59,638 8.0
2012 5,848,135 0.7 23,563 17.4 58,366 2.1
2013 6,929,692 18.5 21,922 7.0 67,601 15.8
2014 6,792,968 2.1 23,769 8.4 73,074 8.1
2015 6,573,461 3.2 24,768 4.2 71,209 2.6
2016 7,263,339 10.5 28,764 16.1 70,138 1.5
2017 8,006,446 10.2 27,372 4.8 73,237 4.4
2018 8,622,488 7.7 28,039 2.4 79,044 7.9
2019 9,445,494 9.5 28,664 2.2 83,580 5.7
2020 2,302,514 75.6 41,724 45.6 32,081 61.6
Источник: Malaysia Airports Holdings Berhad
Апаттар мен оқиғалар
1976 жылғы 6 маусымда бірнеше министрлерді тасымалдаған "Сабах Эйр" әуе компаниясының чартерлік рейсі әуежайға түсіп келе жақын маңдағы Сембулан ауданында құлап, сол кездегі Сабах бас министрі Тун Фуад Стивенс бар 11 жолаушы қаза тапты. 1991 жылғы 4 қыркүйекте "Грумман Гальфстрим II" чартерлік ұшағы әуежайға ұшып келе төбеге шағылып, борттағы 12 адамның барлығы мерт болды.