Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Польшадағы ұлттық парк
National park in Poland
Горце ұлттық паркі (Gorczański Park Narodowy) – Польшаның оңтүстігіндегі Кіші Польша воеводтығындағы ұлттық парк. Ол Батыс Бескидтерге (Карпат тауларының батыс шетінде) жататын Горце тауларының орталық және солтүстік-шығыс бөліктерін қамтиды. Бұл жерді қорғауға жасалған алғашқы қадамдар 1927 жылға дейін барып жетеді, ол кезде Poręba Wielka графы Людвик Водзицкийге тиесілі жерде орман қоры құрылған болатын. Ұлттық парк 1981 жылы құрылды, ол кезде ауданы 23,9 шаршы километрді құрады. Бүгінде парктің ауданы өсіп, 65,91 км² орманмен жабылған. Парк төңірегіндегі қорғау аймағының ауданы 166,47 км²-ды құрайды. Парк Лиманова және Новый Тарг округтерінің шегінде орналасқан, ал бас кеңсесі Пореба-Велькада орналасқан. Горце жотасының ең басым белгісі – иілісқан шыңдар, ал өзен аңғарлары жотаға еніп жатыр. Паркте бірнеше шағын үңгірлер және бірқатар шыңдар бар, мысалы, Турбач (теңіз деңгейінен 1310 метр биіктікте), Явожына Камиеницка, Кичора, Кудлонь, Цзоло Турбача және Горц Камиеницки. Су көлемі парктің ауданының 0,18 км²-ын ғана құрайды, көлдер мен ірі өзендер жоқ, тек ағын сулар бар.
Gorce National Park (Gorczański Park Narodowy) is a national park in Lesser Poland Voivodeship, southern Poland. It covers central and northeastern parts of the Gorce Mountains, which are part of the Western Beskids (at the western end of the Carpathian range). The first steps to protect this land go back to 1927, when a forest reserve was set up on land owned by Count Ludwik Wodzicki of Poręba Wielka. The National Park was created in 1981, then covering 23.9 square kilometres. Today, the area of the park has grown to , of which 65.91 km2 is forested. The area of the protective zone around the park is 166.47 km2. The park lies within Limanowa County and Nowy Targ County, and has its headquarters in Poręba Wielka. The Gorce range is dominated by arched peaks, with river valleys cutting into the range. There are a few small caves and obviously several peaks such as Turbacz (the highest 1310 meters above sea level), Jaworzyna Kamienicka, Kiczora, Kudłoń, Czoło Turbacza and Gorc Kamienicki. Waters cover only 0.18 km2 of park's area there are no lakes or big rivers, only streams.
География
Бүкіл Горце жотасында жүздеген өсімдік түрлері бар, оның ішінде альпілік және субальпілік өсімдіктер, олар шалғындарда өседі. Парк аумағының шамамен 95% ормандармен жабылған, ең көп кездесетін түрлері – шырша, емен және қарағай. Кейбір ашық алаңдар негізінен бұрынғы адам қызметінің нәтижесінде пайда болған. Горце аймағында алғашқы қоныс салушылар 14 ғасырда пайда болды, бірақ Горце ормандары 19 ғасырда ең көп зардап шекті. Осы кезде ағаштар кең көлемде кесілді, әсіресе қол жетімді жерлерде. Жануарлар әлемі бай, оның ішінде 90-нан астам көбелекке ұшыратын құс түрлері және шағын елуге (50) жуық сүтқоректілер, оның ішінде сілеусін, қасқыр және аю бар. Сонымен қатар, бақалар, жыландар және саламандралар да кездеседі (соңғысы, сирек кездесетін отты саламандра, парктің символы болып табылады). Горцедегі екінші ең биік шыңы – Жаворыза Камиеничкада орналасқан, осы жотадағы ең әдемі алаңшалардың бірі – Жаворыза Камиеничка жазығында, 20 ғасырдың басында Горцедегі ең белгілі қойшы Томаш Члипаланың қаржыландыруымен салынған тарихи Буланда капелласы орналасқан. Горцедегі ең танымал үңгір – Збойницкая Джама да жақын жерде орналасқан.
In the whole Gorce range there are hundreds of species of plants, including Alpine and Subalpine plants which grow on meadows. Forests cover about 95% of park's area and most common species are spruce, beech and fir. There are some openings which are mostly the result of prior human activity. First settlers appeared in the Gorce area in the 14th century but Gorce's forests suffered most in the 19th century. Back then, trees were cut down on a large scale, especially in easily accessible areas. Animal life is abundant and it includes over 90 species of breeding birds and almost fifty (50) mammal species including lynx, wolf and bear. Also there are frogs, snakes and salamanders (the latter, a rare fire salamander, is the symbol of the park). The Jaworzyna Kamienicka glade, one of the most beautiful in this range and located on Jaworzyna Kamienicka, itself the second highest peak of Gorce, houses the historical Bulanda Chapel, funded at the beginning of the 20th century by Gorce's most famous shepherd, Tomasz Chlipała. Gorce's most well known cave is also nearby – Zbójnicka Jama.
Тұрғылықты жері
Парктің жалпы ландшафты өзгеріссіз, табиғи күйінде сақталған, яғни адамдардың қызметіне байланысты аймақтар сыртында орналасқан. Паркке көп туристер келмейді, бірақ келгендер үшін ол табиғатты жақсы көретін адамдарға керемет орынға айналуы мүмкін. Горце тауларының төменгі еңістеріне көтерілуге болатындықтан, айналасындағы Татра және Пьенины таулары сияқты ұлттық ескерткіштерді тамашалауға болады.
The park's overall landscape is of an undisturbed character which means that the areas of human activities are on the outside. There are not a lot of tourists that visit, but for those that do the park can be a haven for nature lovers. Climbing soft peaks of the Gorce Mountains makes it possible to check out surrounding national treasures, including Tatra and the Pieniny Mountains.