Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Газ кен орнының өртіндеуі
Gas field fire
Баба Гургур (арабша: بابا كركر, ) – Киркук қаласының жанында орналасқан мұнай кен орны және газ жалыны. Ол 1927 жылы Солтүстік Иракта алғаш рет ашылған. 1948 жылы Сауд Арабиясындағы Гавар кен орны ашылғанға дейін әлемдегі ең ірі мұнай кен орны деп есептелген. Баба Гургур Аррафадан солтүстік-батысқа қарай 16 шақырым қашықтықта орналасқан және мұнай кен орындарының ортасындағы Мәңгілік от (النار الازلية) арқасында әйгілі.
Baba Gurgur (Arabic: بابا كركر, ) is an oil field and gas flame near the city of Kirkuk, which was the first to be discovered in Northern Iraq in 1927. It was considered the largest oil field in the world until the discovery of the Ghawar field in Saudi Arabia in 1948. Baba Gurgur is 16 kilometres north west of Arrapha and is famous for its Eternal Fire (النار الازلية) at the middle of its oil fields.
Өмірбаян
Баба Гургур атауы (болжам бойынша) Баб немесе Бабадан (/bæbʌ/; "әке" деген күрд/индоевропалық сөз) және Гурдан (/gʊr/; "от; жалын; жылдамдық" деген күрд сөзі) туындаған, яғни "өрттің әкесі" немесе "жер асты дүрсілінің әкесі". Бұл орын Ирак тарихында маңызды және діни қасиеттері бар, оған әйелдер бата алу үшін келеді. Керісінше, жергілікті малшылар малын қорғау үшін жақын жердегі саздан пайдаланған. Жануар оттары Баба Гургур аймағындағы тау жыныстарының жарықтары арқылы табиғи газдың шығуының нәтижесінде пайда болады. Түрік мұнай компаниясының (ТМК) геологтары Э. Уэсли Шоу және Артур Нобл ұсынғандай, Солтүстік Иракта төрт ұңғыма бұрғыланды. Мақсаты – орта миоцендік орта Фарс қабаттарының астындағы Асмари қабатына тең "Негізгі" әктас. Бірінші ұңғыма 1927 жылдың 5 сәуірінде Пулханада, одан кейін Инжана, Хасм әл-Ахмар және, ақырында, 30 маусымда Баба Гургурде ашылды. 23 қыркүйекте ТМК бас геологы Луи "Чик" Фаул Баба Гургурдың 464 метр тереңдікте "Негізгі" әктасқа жеткенін байқады. Ұңғыманың тек 180 метрге (590 фут) қаптамасы болғандықтан, ол бұрғылауды тоқтатып, қаптаманы тағы 305 метрге (1000 фут) ұзартуға бұйрық берді.
The name Baba Gurgur is derived from (possibly) Bab or Baba (/bæbʌ/; a Kurdish/Indo European word for "father") and Gur (/gʊr/; a Kurdish word for "fire; flame; haste"), 'father of fires', or 'the father of underground rumblings'. The site has a significant importance to Iraqi history, and religious ceremony, visited by women seeking blessing. Conversely, local shepherds used the nearby mud to protect their flocks. The burning flames are the result of an emission of natural gas through cracks in the Baba Gurgur area's rocks. Based on the recommendation of E. Wesley Shaw and Arthur Noble, Turkish Petroleum Company (TPC) geologists, four wells were drilled in northern Iraq. The objective was the "Main" limestone, equivalent Asmari Formation, below the Middle Miocene Middle Fars Formation. The first well was spudded on 5 April 1927 at Pulkhana, followed by those at Injana, Khasm al Ahmar, and finally Baba Gurgur on 30 June. On 23 September, TPC chief geologist Louis "Chick" Fowle noted the Baba Gurgur had already reached the "Main" limestone at 1521 feet (464 m). Since the well only had casing to 590 feet (180 m), he ordered drilling to be stopped, while casing was extended another 1000 feet (305 m).
Мұнай өндірушілердің соққысы
14 қазанда бұрғылау жұмыстары қайта басталды. 1927 жылғы 15 қазанда таңғы сағат 3-те мұнай ашылды және үлкен фонтан 42 метрлік биіктікке дейін атып шықты. Мұнай далаға ағылып, жақын жердегі тұрғындарға, олардың мүлкіне және су көздеріне қауіп төндірді. Егер құдықты бақылауға алмаса, Киркук және айналасындағы ауылдар мұнай теңізіне батып кету қаупі туды. Уадиде 1,5 км аралықта топырақтан бөгеттер жасау қажет болды, ал 24 километр қашықтықтағы ойыс уақытша су жинауға арналған тоғанға айналды. Көп ұзамай, Заб өзені бойындағы Джубур тайпасынан және Хавижа жазығындағы Обайд тайпасынан шамамен 2000 адам жұмыска кірісті. Түнде шағын ойыстарда көк түсті газ пайда болатындықтан, жұмысшыларды уландыру қаупі сақталды, нәтижесінде бесеуі қаза тапты. Сонымен қатар, өрт шығу қаупі де зор болды. Мұнай бұлты құдықтың жанынан алыстағаннан кейін, басқару клапанын жабу жұмыстары басталды. Он күннен кейін, 95 мың баррель мұнайдан соң, құдықты тоқтату мүмкін болды.
On 14 October, drilling resumed. At 3 a. m. on 15 October 1927, oil was struck and a great fountain spurted over the crown of the derrick to a height of 42 metres. The oil overflowed into the desert, threatening the nearby inhabitants, their property, and their water supply. Kirkuk and surrounding villages were in danger of drowning in a sea of oil, if the well could not be controlled. Earthen dams, 1.5 km apart, were needed in the wadi, and a depression 24 kilometres away, formed into a temporary catchment pond. Soon, an estimated 2,000 men from the Jubur tribe along the Zab River, and the Obaid tribe on the Hawija plain, were at work. Dangers persisted, as a blue mist of gas would form at night in shallow depressions, posing the risk of poisoning the workers, five of whom were killed. Additionally, the risk of fire was great. As the cloud of oil drifted away from the well site, work could commence on trying to close the control valve. After ten days, and 95,000 barrels of oil, the well was contained.
Салдары
Ирак мұнай компаниясы 1928 жылғы қазан айында Киркук кен орнының игеруі басталғанда ТКК-нің орнын басты. Осыны қолдайтын инфрақұрылымға Жерорта теңізі жағалауына мұнай тасымалдау үшін екі құбыржол, 100 ұңғыма, 12 сорғы станциясы, кемелерге арналған мұнай терминалдары, телеграф және телефон желілері, әуе және теміржол көлігі, шеберханалар мен кеңселер кірді.
Iraq Petroleum Company replaced the TPC in October 1928, as development commenced to produce the Kirkuk Field. Supporting infrastructure included two pipelines to carry the oil to the Mediterranean coast, 100 wells, 12 pumping stations, oil terminals for ships, telegraph and telephone lines, air transport, rail transport, workshops and offices.