Кіріспе

Екінші дүниежүзілік соғыстағы британдық әскери жакеті

Денисон жакеті – Арнайы операциялар тобы (SOE) агенттеріне, Парашют полкіне, Планершілер полкіне, Әуе десанттық полкіне, Әуе бақылау посты эскадрильяларына, Коммандо бөлімшелеріне және басқа да Достастық елдерінің әуе десанттық бөлімшелеріне Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде олардың жауынгерлік киімдерінің үстінен киюге берілген жапқыш жакет. Бұл киім сондай-ақ қатардағы жаяу әскер батальондарының барлаушылар мен снайперлер взводына стандарттық киім ретінде де берілді. Жакета бастапқыда парашютисттің жабдықтарының үстінен, бірақ парашютінің қапшығы мен ілмектерінің астынан кигізілді, себебі оның басты мақсаты – киім киген адамның жабдықтарының ұшу кезінде немесе секіру кезінде ілігіп қалуына жол бермеу. Ол сонымен қатар камуфляж ретінде де, желді өткізбейтін және оқ-дәрілер мен жабдықтарды тасымалдауға мүмкіндік беретін киім ретінде де пайдалы болды. Заманауи фотосуреттер көрсеткендей, әуе десанттық әскерлер жерге қонғаннан кейін жакетті белбеулерінің астына киюді ұнатқан.

Даму

Бұл шым 1940 жылы неміс парашютшілерінің Knochensack ("сүйек қап") деп аталатын киімінен тікелей көшірілген, алғашқы хаки матадан тігілген парашютшілердің секіру курткасын алмастырды. Бұл алғашқы "смок" денеге комбинезон сияқты киіліп, жамбастан жоғары тартылатын етіп жасалған, яғни аяқ бөлігі алынып тасталған. Жаңа Денисон шымылдығы бастан киіліп, шешілетін болды: жағасы кеудеге дейін ашылып, оны нағыз шымылдық стиліне айналдырды. Сыдырғыштың үсті жағы матамен жабылған, бірақ оны бекіту үшін түйме немесе басқа да құрал болмады. 1942 жылы пайдалануға берілген "Әуе десанттық жылтырауық Денисон камуфляжы" белгілі сахна суретшісі Оливер Месселдің басшылығындағы камуфляж жасау бөлімінің мүшесі, майор Денисон жасаған камуфляж үлгісін ұсынды. Оған "Денисон әуе десанттық әскерлерінің шымылдығы" деген де ат берілді. Денисонды алуға мүмкіндігі бар офицерлердің арасында бұл киім өте танымал болды. Канада Королевасының жеке атқыш полкіндегі сержант-майор К.С. Мартин, өзінің "Шаяндама күнделігі" атты естеліктерінде, оның батальонының жоғары шенді офицерлері мен сержант-майорларының барлығы Денисонды киетінін айтқан.

1-ші үлгі

Көйлек бос қиылып, сары түсті құмға ұқсас, ауыр салмақты шырша матадан жасалған, кең, шүберек сияқты щеткалармен кең бұршақ жасыл және қоңыр жолақтармен немесе «щетка соққыларымен» боялған, бояулары тұрақсыз. Қолданылған кезде негізгі түсі құм түсіне дейін ағарып, үстіне жағылған түстер бірігіп кеткендей көрінеді. Бірінші үлгідегі көйлек түстері Солтүстік Африка және Италия театрларында киюге ең қолайлы деп есептелді. Оның жартылай ұзындығында болаттан жасалған молния, жүннен тоқылған манжеттері, қола түймелермен бекітілген төрт сыртқы қалтасы (екісі кеудеде, екеуі белден төмен), кеудеде екі ішкі қалтасы және пластик жауынгерлік киім түймелерімен бекітілетін иық белдіктері болған. Жағаның ішкі жағы жұмсақ хаки фланельмен (немесе жоғары шенді офицерлердің көйлектерінде ангора жүнімен) астарланған. Көйлектің артқы жағынан шатқас астына «бобрдың құйрығы» тігілген, ол парашютпен секіргенде көйлек жоғары жылжып кетпеуіне кепілдік берді. Қолданылмаған кезде құйрық киім иесінің тізесінен төмен ілінетін, сондықтан 1942 жылы Солтүстік Африкадағы арабтар оны «құйрықты адамдар» деп атаған. Көйлек өте кең болған, себебі оны жауынгерлік киім үстінен киюге арналған, бірақ көйлектің төменгі бөлігіндегі тартқыштармен біршама реттеуге болады. Соғыс кезінде шамдалған қою жасыл түсті су өткізбейтін Денсон көйлектері де сирек кездесетін. Оның өрнегі Денсонға қолданылған «щетка соққылары» үлгісіне ұқсас. Үлгіде қызғылт түсті негіз және оның үстіне алма, ақшыл жасыл және қоңыр түсті щеткалар салынған. Smock, Windproof және шалбар 1950 жылдың қысында Кореядағы британдық әскерлерге де берілді. Кейде оны қате түрде «SAS Windproof» деп атайды. Ол парашютпен секіруге арналмаған, шатқас жапырақшасы болмаған, оның орнына иық бауы бар. «Windproof» пен Денсон көйлектерінің арасындағы ең басты айырмашылық – біріншісінің капюшоны бар екендігі. Желге төзімді шалбар мен көйлектер француз десанттық әскерлері Индокитайда, сондай-ақ Алжирде аз дәрежеде киген. Француздар бұл өрнекті «сосиска терісі» деп атаған. «Желге төзімді» түстің түрлері қазірге дейін арнайы күштердің негізгі көйлегі болып табылады, жылдар бойы әртүрлі түстерде кездесетін: LRDG-нің шөлде пайдалануы үшін ақ (немесе кемінде табиғи мақта); зәйтүн жасыл; қара; және қазір өте сирек кездесетін 1963 үлгісіндегі Smock, Windproof, 1960 жылдардың соңында енгізілген DPM. Қазіргі Smock, Windproof DPM дизайнының соңғы нұсқасында жасалған.

СОЕ-нің киім киімі

Оккупацияланған Еуропаға парашютпен түсетін SOE және одақтас агенттеріне ұқсас маскировка үлгісіндегі маскировкаланған комбинезон мен сәйкес келетін матадан жасалған шлем берілді және қонудан кейін көп ұзамай тасталыпты. SOE агенттеріне қысқы/арктикалық аймақтар үшін ақ түсті комбинезондар да берілді.

Соғыстан кейінгі

Денисон шымылдығы (немесе Smock, кейінірек киімдердегі камуфляж) Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Ұлтаралық және басқа да елдердің әскерлерінде тізімде болды және Кореядағы әскерлердің арасында танымал болды. Ол Корольдік теңіз жаяу әскері мен Парашют полкі үшін 1970 жылдардың ортасына дейін стандартты жауынгерлік киім болып қала берді (төменде қараңыз), соғыс кезеңіндегі нұсқасынан көбінесе өзгермеді. Толық ұзындығындағы мыс сыдырғыш стандартқа айналды, оны жабу үшін мата жапсырмасы болған жоқ және 2-ші үлгідегі шымылдықтан алынып тасталған тоқылған білезіктер қайта орнатылды. Камуфляж үлгісінің негізгі түсі енді ашық қызыл қоңыр түске айналды. "Ньюи" түйреуіштері мыс/қоладан никель қапталған нұсқаларға ауыстырылды.

1959 жылғы үлгі

1959 жылғы үлгіде Denison үлкен өзгерістерге ұшырады. Оның белгісі жоғарылатылды және бұрынғыдай кең болмады. Себебі, парашютпен секіру кезінде жеке тасымалдау құралдарының үстінен (бірақ парашют жиегінің астынан) кию практикасы тоқтатылды. 1959 жылғы үлгіде толық ұзындықтағы сыдырма және тоқыма жүн манжеттер сақталды, бірақ жағаның фланель астар түсі хакиден ашық жасылға өзгертілді. Дегенмен, көзге ең айқын көрінетін өзгеріс – камуфляждың өрнегі мен түстерінің өзгеруі болды. Өрнек бұрынғыдай кездейсоқ емес, анығырақ, кең тік сызықтармен және негізгі ашық хаки түсі мен үстіне басылған түстер арасындағы зор контрастпен еректелді. Жасыл түс бұрынғы нұсқалардан әлдеқайда қою болды, ал қоңыр түс енді кірпіш емес, шоколад түсіне айналды. Жасыл және қоңыр түстер қабаттасқан жерлерде төртінші, қараңғырақ, зәйтүн қоңыр түс пайда болды.

Ауыстыру

Британ армиясы 1972 жылы жалпы қолдану үшін DPM жауынгерлік формасын ресми түрде қабылдады, ал Smock, combat, DPM осы топтаманың стандартты күрмешігі ретінде таныстырылды. Корольдік теңіз жаяу әскері мен Парашют полкі, сондай-ақ 47-ші әуе десанты эскадрильясының (RCT) және 395-ші әуе десанты тобының (RCT) (V) әуе десантшылары 1970-ші жылдардың соңына дейін Денисон күрмешігін кие берді. Бермуд отарлық артиллериясы мен Бермуд мылтықтары (1965 жылдан кейін Бермуд полкіне біріктірілді, қазір Бермуд корольдік полкі) – Бермудтың императорлық бекініс колониясының аумақтық бөлімшелері, 1950-ші жылдардан бастап 1980-ші жылдардың басында 1968 үлгісіндегі DPM формасын қабылдағанға дейін Денисонды киді. Бұл, әлдебір себеппен, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Парашют полкінде, Арнайы әуе күштерінде және басқа да арнайы жасақтарда қызмет еткен көптеген офицерлер мен қатардағы әскерлердің әсерінен туындаған болуы мүмкін. Полктің кіші басшылары мен Бермуд кадет корпусы 1990-шы жылдарға дейін Денисонды кие берді. «Британ армиясында мәртебелі символ болған Денисон, - деп жазды бұрынғы SAS офицері Барри Грегори, - желді ұстаса да, су өткізбейтін емес еді және қолданылғаннан кейін көмір шахтасындағы жұмысшының теріден иіссіз көйлегі сияқты жағымсыз иіс шығаратын. Мен оны төсек ретінде пайдаланғанмын, ұйықтағанда бас жағымды жерден жоғары ұстау үшін ұйықтайтын қап пен плащпен бірге». Ұлыбританияда DPM Smock, Parachutist's 1977 жылдан бастап Денисон күрмешігін ығыстыра бастады. Жаңа DPM алмастырғышы Денисонның ауыр тоқылған матасынан жасалмаған, бірақ 68-ші үлгідегі жауынгерлік күрмешік сияқты мақтадан тігілген. Дегенмен, ол Денисон күрмешігі сияқты кесілген, кішкентай Newey түйреуіштермен (ілмекшелермен) бекітілген (бірақ енді кеңейтілген) қалталары, алдыңғы жағында түймесіз толық ұзындықтағы сыдырмасы, дәстүрлі зәйтүн жасыл түсті тоқылған жүн білезіктері және артқы жағында «жамбас жапқышы» болды. Британ армиясының көпүрлі камуфляж үлгісі (MTP) енгізілгеннен кейін, осы үлгідегі «Смок, Парашют» нұсқасы шығарылды. Канадалық әуе десанттық полкі 1950-ші жылдары алғаш рет Денисонға зәйтүн жасыл алмастырғышты алды, ал 1975 жылы «Disruptive Pattern» парашют күрмешігі пайдалануға түсті және полк 1995 жылы тарағанға дейін инвентаризацияда қалды.

Мұра

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде британдықтармен бірге қызмет еткен Бельгияның арнайы күштеріне Бельгияның арнайы әуе қызметі (SAS) кірді. Соғыстан кейін Бельгияға оралғаннан кейін, бұл бөлім (және оның ізбасарлары) Денисон Смогын кие берді, оның дизайны бөлек даму жолын ұстанды (М54 Ай мен Доп үлгісінде, M56 Бельгиялық щетка үлгісінде және M58 Тізбек үлгісінде). Француз SAS екінші дүниежүзілік соғыста Францияны азат ету үшін Тәуелсіз француз күштерімен шайқасқанда Денисонды киді, және соғыстан кейін де кие берді. Денисон смогы француз армиясының 8-ші шабуылдық парашютшілер батальонының (8e BPC) Индокитайдағы көптеген сарбаздары тарапынан қолданылды, тіпті Диен-Бьен-Фуде де; киген смогтардың көпшілігі бастапқы конфигурациясында болды, бірақ алдыңғы және мойын бөліктеріне жасалған өзгерістерді көбінесе жергілікті тігіншілер немесе бөлімнің жабдықтаушылары жасады. Британдық Денисон смогы француздық секіру смогының 1947/51 және 1947/52 үлгілерінің дизайнына үлкен әсер етті. Денисон смогында қолданылған ерекше "щеткамен салынған" камуфляж үлгісі әлемдегі камуфляж киімдерінің дамуына елеулі үлес қосты. Өзінің төрт түсті Бұзылу үлгісінің алдындағы дизайны болғанмен қатар, Денисон Бельгия, Франция, Родезия, Малайзия, Пәкістан және Үндістан қолданған камуфляж үлгілеріне де шабыт берді. Денисон үлгісіне негізделген ең маңызды жаңару француздық Кесіртке үлгісі болды, онда жасыл және қоңыр щеткалар жиірек, бірақ әлдеқайда кішкентай болды, ашық сұрғылт-жасыл түсті негізде. Кесіртке екі негізгі стильге дамыды: тік және көлденең (щеткалардың бағытын көрсетеді). Басқа да жаңарулар щеткалардың пішінін өзгертті, Родезия үлгісінде күрделі шөп тәрізді өрнектерді, ал Үнді үлгісінде пальма жапырақтары сияқты себілген суреттерді қолданды. Оңтүстік Африкалық Денисон смогтары (кейіннен Слангвелмен ауыстырылды) қарапайым құм түсті болды.