Кіріспе
Silvopasture (silva - латын тілінде орман) – ағаштарды, шөптекті дақылдарды және үй жануарларын өзара тиімділікке негізделген жайылым арқылы үйлестіру тәжірибесі. Ол басқарылатын жайылым принциптерін қолданады және агроорман шаруашылығының бірнеше ерекше түрлерінің бірі болып табылады. Дұрыс басқарылған сильвопастур (орман жайылымы) ағаш дақылдарының, шөптекті дақылдардың және мал өнімдерінің бір мезгілде өндірілуі арқасында жалпы өнімділікті және ұзақ мерзімді табысты арттыра алады, сондай-ақ экологиялық пайда әкеледі және ғасырлар бойы әлемнің көптеген аймақтарында қолданылып келеді. Сильвопастур – орманды жерлерде бақылаусыз жайылымнан өзгеше.
Silvopasture (silva is forest in Latin) is the practice of integrating trees, forage, and the grazing of domesticated animals in a mutually beneficial way. It utilizes the principles of managed grazing, and it is one of several distinct forms of agroforestry. Properly managed silvopasture (grazed woodland) can increase overall productivity and long term income due to the simultaneous production of tree crops, forage, and livestock, and can provide environmental benefits and has been practiced in many parts of the world for centuries. Silvopasture is not the same as unmanaged grazing in woodlands.
Артықшылықтары
Ашық жайылым жүйелері орманды жаппай қырқу, су көлемінің азаюы және топырақтағы қоректік заттардың артуы салдарынан туындайды, бұл экожүйеге де, адамдарға да зиян келтіреді. Сильвопастураның басты артықшылығы – егістік жерлерді тиімді пайдалануды арттыру болып табылады. Сильвопастура пайдаланылмаған ормандық жерлерді өндіріс айналымына енгізіп, бір ғана жер учаскесінде бірнеше өнім алуға мүмкіндік береді. Бұл шаруашылықтың табыс көздерін әртараптандырып, оның тұрақтылығын арттырады. Сильвопастура жабайы жануарлардың саны мен түрлерінің артуын қамтамасыз етеді.
Мал шаруашылығы
Сильвопастёрлық жүйелердегі ағаштар малға күн мен желден қорғаныш береді, бұл жануарлардың жайлылығын арттырып, өнімділігін жақсартады. Ағаштар жазда көлеңке, ал қыста желден сақтайды, малға өз температурасын реттеуге мүмкіндік береді. Малдың жылу стресі азық тұтынудың азаюымен, су ішудің артуымен және өнімге, репродуктивті денсаулыққа, сүт өнімділігіне, физикалық күйіне және ұзақ өмір сүруіне кері әсер етеді. Кейбір ағаштар малға жем ретінде де пайдаланылады. Ағаштар малға ағашта тұрғанда немесе түскеннен кейін жеуге болатын жемістер мен жаңғақтар береді. Ағаштардың жапырақтары да жем бола алады, ал сильвопастёрлық шаруашылықты жүргізушілер ағаштарды мал жеуі үшін кесіп түсіру арқылы немесе малға қолжетімді жапырақ өсуін қамтамасыз ету үшін тармақтау (coppicing) немесе жоғарылату (pollarding) әдістерін қолдана алады. Ағаш жайылымдары – адамзат тарихындағы ең көне жер пайдалану тәсілдерінің бірі. "Фермалық экологиялық жоспар" кітапшасында Wood Pasture – бұл жайылымдық шөптесіктерде, қызылшада және/немесе орман флорасында өскен ашық немесе биік орман құрылымы деп анықталған. Олардың тәжірибесі қойлардың желден қорғану үшін ағаштарды пайдаланатынын көрсетеді, бұл малдың әл-ауқатын жақсартуға ықпал етеді. Дегенмен, ағаштарға жақын жерде қойлардың болуы топырақтың тығыздалуына әкеледі, ең көп тығыздалу ағаштар өте сирек отырғызылғанда байқалады. Кейбір ботаниктер жақсы өсімділік үшін гектарына кемінде 400 ағаш отырғызуды ұсынады. Ескі ағаш жайылымдарын басқарудың іздері Шотландияның көптеген ежелгі ормандық жерлерінде, мысалы, Росс графтығындағы Рассал Эшвудта және Троссахтардағы Глен Фингласта байқалады. Букклех герцогына тиесілі Далкейт ескі орман, ежелгі емен астында мал жайылымымен, ғылыми маңызы бар (SSSI) деп жарияланған. Бұл отқа төзімді ағаш түрі бастапқыда сирек отырғызылған, сондықтан жануарларға ағаш астындағы өсімдіктер қолжетімді болды. Бұл аймақ 16 ғасырдан бастап испан отарлаушыларымен сильвопастёрлыққа пайдаланылды және бұл практика 20 ғасырдың басына дейін жалғасты, сонымен қатар ағаштарды тіліп алу да жүргізілді. 1920 жылдарға қарай Техас және Вирджиния штаттары арасындағы 92 миллион акр (шамамен 37 миллион гектар) жерді жапқан ұзын жапырақты қарағайдың көп бөлігі еуропалық қоныс салушылармен кесілді. Ағаштардың алынуы және олармен байланысты экожүйенің жоғалуы топырақтың айқын эрозиясына, сондай-ақ тығыз коммерциялық ағаш плантациялары мен ашық егіс алқаптарының пайда болуына әкелді. Ұзын жапырақты қарағай ормандарының қалдықтарында және жерді қалпына келтіру жобаларында сильвопастёрлыққа қызығушылық жалғасуда, себебі ағаш пен малдан алынатын көптеген кіріс ағындары экономикалық тұрғыдан тиімді, сонымен қатар жабайы табиғатты қалпына келтіруге де пайдалы. Бұл жерде кездесетін кейбір түрлердің (мысалы, қызыл бақиялы тоқылдақ) заңдық қорғалуы жер иелеріне қосымша табыс көзі ретінде қаржылық өтемақы алуға мүмкіндік береді.