Кіріспе

Холберг сыйлығы – Норвегия үкіметінің жыл сайын өнер, гуманитарлық ғылымдар, әлеуметтік ғылымдар, құқық және теология салаларындағы көрнекті ғалымдарға, сондай-ақ осы салалардың бірінде немесе пәнаралық зерттеулер арқылы жасалған еңбектері үшін табыс ететін халықаралық сыйлық. Бұл сыйлық даниялық-норвегиялық жазушы және ғалым Людвиг Холбергтің (1684–1754) құрметіне аталған. Холберг сыйлығымен бірге 6 миллион норвегиялық кронасынан (NOK) тұратын ақшалай сыйлық беріледі (шамамен 750 000 доллар немесе 660 000 евро), ол сыйлық иесінің ғылыми зерттеулерін одан әрі дамытуға жұмсалады. Сыйлықтың иегері наурыз айында жарияланады, ал марапаттау рәсімі әр жылғы маусым айында Норвегияның Берген қаласында өтеді. 2018 жылы өткізілген беделділік сауалнамасы бойынша Холберг сыйлығы әлеуметтік ғылымдардағы ең беделді пәнаралық сыйлық болып табылады (Стайн Роккан салыстырмалы әлеуметтік ғылымдар зерттеулері сыйлығымен бірге).

Тарих

Бұл сыйлық 2003 жылы Людвиг Холбергтің құрметіне Норвегия Парламентімен құрылды және математика саласындағы туысқан сыйлығы – Абель сыйлығымен толықтырылады. Сыйлықта қамтылған барлық салаларда өте жақсы жетістіктерге қол жеткізген Людвиг Холберг, Нұрлы дәуірді Солтүстік елдерге әкелуде маңызды рөл атқарды, сонымен қатар ол драматург және автор ретінде де белгілі. Сыйлықтың мақсаты – өнер, гуманитарлық ғылымдар, әлеуметтік ғылымдар, құқық және теология салаларындағы академиялық еңбектердің құндылығын арттыру. Ол өнер, гуманитарлық ғылымдар, әлеуметтік ғылымдар, құқық және теология салалары үшін берілетін "Нобель сыйлығы" деп аталады.

Таңдау критерийлері

Холберг сыйлығы жыл сайын «өнер және гуманитарлық ғылымдар, әлеуметтік ғылымдар, құқық немесе теология саласындағы зерттеулерге ерекше үлес қосқан» ғалымдарға табыс етіледі. Университеттер мен басқа да ғылыми-зерттеу мекемелерінде, оның ішінде академияларда қызмет ететін ғалымдар Холберг сыйлығы мен Нильс Клим сыйлығына үміткерлерді ұсынуға құқылы. Өзін-өзі ұсынуға рұқсат жоқ. Холберг кеңесі, Холберг комитетінің ұсынысы бойынша сыйлықты тағайындайды. Холберг комитеті жылына екі рет жиналады. Алғашқы отырыста, күздің басында, ұсынылған үміткерлердің ішіндегілердің қысқа тізімін анықтайды. Содан кейін комитет, қысқа тізімдегі үміткерлер туралы халықаралық деңгейде танылған ғалымдардан бағалаулар жинап, Басқармаға соңғы ұсынысын береді.

Ұйым

Холберг сыйлығы Норвегия үкіметінің бюджетінен тікелей қаржыландырылады. Оны Білім және ғылым министрлігінің атынан Берген университеті басқарады. Берген университеті Холберг сыйлығының атқарушы кеңесін тағайындайды. Холберг кеңесі төраға мен бес мүшеден тұрады. Кеңес мүшелері әртүрлі мекемелерде жұмыс істеуі тиіс, және кем дегенде бір мүше университеттер мен жоғары оқу орындарынан тыс жерде жұмыс істеуі керек. Кеңес мүшелері төрт жылға тағайындалады және бір рет қайта тағайындалуы мүмкін. Қазіргі Холберг кеңесінің құрамына: Кьерсти Флоттум (Берген университетінің төрағасы), Кнут Олав Омас (Fritt Ord), Лизе Рай (Норвегия ғылым және технология университеті), Ханс Петтер Гравер (Осло университеті), Сив Эллен Крафт (Тромсё университеті) және Торкильд Ховде Лингстад (Осло университеті) кіреді. Холберг сыйлығы өнер, гуманитарлық ғылымдар, әлеуметтік ғылымдар, құқық және теология салаларындағы бес көрнекті ғалымнан тұратын Холберг комитетінің ұсынысы бойынша табыс етіледі. Қазіргі Холберг сыйлығының академиялық комитеті: Грейм Тернер (Комитет төрағасы, Квинсленд университеті), Мэри Бирд (Кембридж университеті), Дэвид Ниренберг (Чикаго университеті), Хайке Кригер (Берлин еркін университеті), Морис Крул (Амстердам еркін университеті) және Цуй Чжиюань (Цинхуа университеті) кіреді. Холберг комитетінің бұрынғы мүшелері: Мэри Джейкобс (Кембридж университеті), Хельга Новотни (ETH Цюрих), Кваме Энтони Аппиа (Нью-Йорк университеті), Торил Мои (Дьюк университеті), Штайн Кунле (Норвегия ғылым және әдебиет академиясы), Йохан П. Олсен (Берген университеті) және Пратап Бхану Мехта (саяси зерттеулер орталығы).

Лауреаттар

Жыл Сурет Лауреат(і) Ел Тіл(дері) Цитата Саласы 2004 (т. 1941) болгар, француз және ағылшын тілдері "тіл, мәдениет және әдебиеттің қиылысуы туралы мәселелерді жаңаша зерттегені үшін, бұл зерттеулер дүние жүзіндегі гуманитарлық және әлеуметтік ғылымдардағы зерттеулерге ықпал етті және феминистік теорияға елеулі әсер етті" тіл философиясы, семиотика, әдеби сын, психоанализ, феминизм 2005 (т. 1929) неміс және ағылшын "дискурс және коммуникативтік әрекет теориясын дамытып, құқық пен демократияға жаңа көзқарас ұсынғаны үшін" эпистемология, әлеуметтік теория, саяси теория, құқық философиясы, рационализация, прагматика, прагматизм 2006 (1923–2010) поляк, ағылшын және иврит "әлеуметтік өзгерістер мен жаңғыру, сондай-ақ мәдениет, сенім жүйелері мен саяси институттар арасындағы қарым-қатынас туралы ерекше сапалы және түпнұсқалық салыстырмалы білімді дамытқаны үшін" әлеуметтік антропология, әлеуметтік тарих, саяси ғылым 2007 (1931–2013) ағылшын "моральға негізделген, абстрактті философиялық идеялар мен аргументтерді заң, адамгершілік және саясат салаларындағы нақты мәселелермен байланыстыратын бірегей қабілетімен сипатталатын түпнұсқа және өте ықпалды заң теориясын дамытқаны үшін" әлеуметтік әділдік, құқықтық теория, саяси философия 2008 (т. 1934) ағылшын "әлеуметтік формациялар мен мәдени формалар арасындағы қарым-қатынасты түсінуге қосқан үлкен үлесі үшін, оны өзі «әлеуметтік формалар поэтикасы» деп сипаттайды" постмодернизм, герменевтика, мәдени зерттеулер, диалектикалық әдіс, тарих 2009 (1936–2023) ағылшын "қатаң философиялық және тарихи талдауды біріктіргені үшін, бұл ғылыми тәжірибелер және нақты әлеуметтік және институционалдық контексттердегі негізгі ұғымдардың қалай пайда болатынын түсінуді терең өзгертті" ғылым философиясы, статистика философиясы 2010 (1928–2023) ағылшын және француз "жаңа заманауи Еуропаны салыстырмалы тарихтың жаңа салаларымен байланыстырып, мәдени, географиялық және діни алмасуды зерттегені үшін" әлеуметтік тарих, мәдени тарих, әлеуметтік антропология, этнография, әдебиет теориясы 2011 (т. 1941) неміс және ағылшын "неміс тарихнамасында парадигмалық өзгеріс жасағаны үшін, оны байланысты әлеуметтік ғылымдарға ашып, ұлттық салыстырмалы тәсілдердің маңыздылығын белгіледі" әлеуметтік тарих, герменевтика, тарихнама 2012 (т. 1942) испан, француз және ағылшын "желілік қоғамдағы қалалық және жаһандық экономиканың саяси динамикасын түсінуге үлкен үлес қосқаны үшін" коммуникациялық зерттеулер, ұйымдық зерттеулер, желілік қоғам, қалалық әлеуметтану, мәдениет әлеуметтану, саяси экономика 2013 (1947–2022) француз және ағылшын "жаңғыруды жаңаша талдап, түсіндіргені үшін және табиғат пен қоғам, адам мен адам емес сияқты негізгі ұғымдарды сынға алғаны үшін" постмодернизм, әлеуметтік конструкционизм, актерлік желі теориясы, метафизика, әлеуметтік антропология 2014 (т. 1940) ағылшын "Османдық зерттеулер, ерте исламдық саясаттың пайда болуы, уахабилер қозғалысының тарихы және исламдық заң, этика және теология салаларын қайта құрғаны үшін" шығыс зерттеулері, дін тарихы 2015 (т. 1946) ағылшын "хикаялар мен аңыздарды талдап, олардың өз уақытын және орнын қалай көрсететінін түсіндіргені үшін" мифография, феминизм, ауызша дәстүр 2016 (т. 1943) ағылшын "өз ұрпағының ең маңызды Шекспир ғалымдарының бірі" саналады. жаңа тарихилық, Ренессанс зерттеулері, Жаңа сын 2017 (т. 1941) ағылшын "әдептік және саяси философиядағы ықпалды рөлі үшін" саяси философия, этика 2018 (т. 1954) ағылшын "заманауи реттеуші мемлекет пен конституциялық құқық арасындағы қарым-қатынасты түсінуді қайта құрғаны үшін" құқықтық теория, конституциялық құқық, экологиялық құқық, әкімшілік құқық, мінез-құлықтық экономика, әлеуметтік теория 2019 (т. 1956) ағылшын "расалық зерттеулерге, постколониализмге және осымен байланысты салаларға қосқан үлесі үшін" мәдени саясат, мәдени тарих, әлеуметтік антропология 2020 (т. 1949) ағылшын "феминистік өнер тарихы мен мәдени зерттеулерге қосқан үлкен үлесі үшін" феминистік теория, феминизм, өнер тарихы, гендерлік зерттеулер 2021 (т. 1947) ағылшын "философия, құқық және осымен байланысты салалардағы зерттеулерге қосқан үлесі үшін" либералдық теория, саяси философия, феминизм, этика, әлеуметтік либерализм 2022 (т. 1944) ағылшын "ғылым және технология саласындағы жаңашыл зерттеулері үшін" ғылым және технология, саяси әлеуметтану, қоғамдық ақыл, әлеуметтану 2023 Joan Martinez Alier (т. 1939) каталон, испан және ағылшын "экологиялық экономика, саяси экология және қоршаған ортаның әділдігі саласындағы зерттеулері үшін" экологиялық экономика, саяси экология, кедейлердің қоршаған ортаны қорғауы 2024 Achille Mbembe (т. 1957) француз және ағылшын "африка тарихы, постколониализм, гуманитарлық және әлеуметтік ғылымдар саласындағы төрт онжылдық зерттеулері үшін" африка тарихы, саясат, постколониализм, әлеуметтік ғылымдар

Холберг аптасы

Маусым айындағы "Холберг апталығы" барысында "Холберг" сыйлығы "Холберг" және "Нилс Клим" лауреаттарының құрметіне дәрістер, талқылаулар және басқа да шаралар ұйымдастырылады. Шараларға лауреаттармен қатар, әлемдік танымал ғалымдар да қатысады. Бағдарламаға, басқалармен бірге, Холберг симпозиумы, Нильс Клим семинары және Холберг лекциясы кіреді. "Холберг апталығы" аясындағы барлық шаралар, марапаттау салтанаты мен үкіметтік банкеттен басқа, барлығына ашық және кіру тегін. Көптеген шаралар тікелей эфирде көрсетіліп, халықаралық көрермендерге қолжетімді.

Холберг пікірталасы

Холберг пікірталасы – Холберг сыйлығының ұйымдастыруымен жыл сайын өткізілетін шара. Пікірталас Людвиг Холбергтің ағартушылық идеяларынан шабыттанды және қазіргі заманның маңызды мәселелерін зерттеуге бағытталған. Холберг пікірталасы алғаш рет 2016 жылы ұйымдастырылды және содан бері жыл сайын желтоқсанның бірінші сенбісінде өткізіліп келеді. Мақсаты – маңызды ойлардың қазіргі заманның өзекті мәселелерін талқылауын қамтамасыз ету және Холберг сыйлығының қамтитын академиялық салаларының маңыздылығын көрсету: гуманитарлық ғылымдар, әлеуметтік ғылымдар, құқық және теология. Осылайша, Холберг пікірталасы университет қауымдастығы мен жалпы қоғамды қызықтыруға тырысады және академиктер, журналистер, жазушылар, кинорежиссерлер мен белсенділерді қоса алғанда, түрлі салалардағы белгілі ойшылдарды шақыруға ұмтылады. Холберг пікірталасының бұрынғы қатысушылары: Славой Жижек, Тимоти Гартон Эш, Йоштейн Грипсруд, Джонатан Хьювуд, Джон Пилгер және Джулиан Ассанж.