Кіріспе
Бактериялар туысы Микрококк (Micrococcus) – микрококкалар тұқымдасына жататын бактериялар туысы. Микрококк су, шаң және топырақ сияқты кең ауқымды ортада кездеседі. Микрококктардың жасушалары грам-оң, шар тәрізді, диаметрі шамамен 0,5-тен 3 микрометрге дейін жетеді және көбінесе тетрадалар түрінде кездеседі. Олар каталазаға оң, оксидазаға оң, индолға теріс және цитратқа теріс реакция береді. Микрококк жасушалық қабырғасы жақсы жетілген, ол жасуша массасының 50%-ға дейін құрауы мүмкін. Микрококк геномы гуанин мен цитозинге (ГК) бай, әдетте ГК құрамы 65-тен 75%-ға дейін болады. Микрококктарда көбінесе плазмидтер (өлшемі 1-ден 100 МДа аралығында) кездеседі, олар организмге пайдалы қасиеттер сыйлайды. Микрококк түрлерінің кейбіреуі, мысалы M. luteus (сары) және M. roseus (қызыл) маннит тұзы агарында өскенде сары немесе қызғылт түсті колониялар түзеді. M. luteus оқшауламалары пиридин сияқты улы органикалық ластағыштарда өсірілгенде рибофлавиннің артық өндірілуін қамтамасыз етеді.
Micrococcus (mi’ krō kŏk’ Əs) is a genus of bacteria in the Micrococcaceae family. Micrococcus occurs in a wide range of environments, including water, dust, and soil. Micrococci have Gram positive spherical cells ranging from about 0.5 to 3 micrometers in diameter and typically appear in tetrads. They are catalase positive, oxidase positive, indole negative and citrate negative. Micrococcus has a substantial cell wall, which may comprise as much as 50% of the cell mass. The genome of Micrococcus is rich in guanine and cytosine (GC), typically exhibiting 65 to 75% GC content. Micrococci often carry plasmids (ranging from 1 to 100 MDa in size) that provide the organism with useful traits. Some species of Micrococcus, such as M. luteus (yellow) and M. roseus (red) produce yellow or pink colonies when grown on mannitol salt agar. Isolates of M. luteus have been found to overproduce riboflavin when grown on toxic organic pollutants like pyridine.
Қоршаған орта
Микрококктар адам терісінен, жануарлардан, сүт өнімдерінен және сырадан бөлініп алынған. Олар су, шаң және топырақ сияқты қоршаған ортаның көптеген жерлерінде кездеседі. Адам терісіндегі M. luteus тердегі заттарды жағымсыз иіс шығаратын заттарға айналдырады. Микрококктар аз сулы немесе жоғары тұз концентрациясы бар ортада, соның ішінде синтетикалық матадан жасалған спорттық киімдерде жақсы өседі. Көпшілігі мезофильдер, ал кейбіреулері, мысалы, Антарктидада табылған Micrococcus antarcticus – психофильдер. Спора түзгіш болмаса да, микрококк жасушалары ұзақ уақыт бойы сақталады, тіпті тоңазыту температурасында да, қоректік заттар жеткіліксіз жағдайда да, мысалы, қоңыр шыны ыдыста мөрленгенде де тірі қалады.
Патогенез
Микрококк көбінесе сапрофит немесе симбиоздық организм деп есептеледі, бірақ ол мүмкіндікті пайдаланатын патоген болуы мүмкін, әсіресе иммундық жүйесі нашарлаған, мысалы, ВИЧ жұқтырған науқастарда. Микрококкты инфекцияның себебі ретінде анықтау қиын болуы мүмкін, себебі бұл организм әдетте тері микрофлорасында кездеседі және оның туысы сирек аурулармен байланысты. Сирек жағдайларда, иммундық тапшылығы бар науқастардың өлімі Микрококк тудырған өкпе инфекциясынан болуы мүмкін. Микрококк басқа инфекцияларға да қатысуы мүмкін, оның ішінде қайталамалы бактериемия, септикалық шок, септикалық артрит, эндокардит, менингит және қуысты пневмония (иммундық жүйесі әлсіреген науқастар).
Өнеркәсіптік пайдалану
Микрококктар, актинобактериялардың көптеген өкілдері сияқты, катаболиздік тұрғыдан әмбебапқа ие, пиридин, гербицидтер, хлорланған бифенилдер және мұнай сияқты ерекше субстраттардың кең спектрін пайдалана алады. Олар көптеген басқа қоршаған орта ластағыштарын заласыздандыруға немесе биологиялық ыдыратуға қатысады. Басқа Micrococcus штаммдары майлау майларына қолданылатын ұзын тізбекті (C21-C34) алифатикалық көмірсутектер сияқты түрлі пайдалы заттарды өндіреді.