Кіріспе

Американдық футбол веб-сайты Football Outsiders (FO) – 2003 жылдың шілдесінде құрылған, Ұлттық футбол лигасының (NFL) статистикалық талдауына арналған веб-сайт. Сайтты тұрақты жазушылар тобы басқарды, олар сайттың ішкі статистикасын және NFL ойындарының жеке талдауларын пайдаланып, апталық мақалалар сериясын жариялады. 2005 және 2006 жылдары сайт FOXSports.com-мен серіктестік құрып, Outsiders-тің көптеген тұрақты рубрикаларын, соның ішінде DVOA (Defense adjusted Value Over Average) статистикасының «салмақты» нұсқасына негізделген рейтингтерді бірлесіп жариялады. 2007 жылы Football Outsiders контенті FOXSports.com (көлемі қысқартылған күйде), AOL Sports және ESPN.com-да пайда болды. 2008 жылдан бастап сайт ESPN-мен эксклюзивті серіктестікке ие болып, көбінесе ESPN Insider контентін ұсынады. 2009 жылы Football Outsiders ұқсас статистикалық принциптерді қолдана отырып, студенттер футболын талдауға кірісті. 2023 жылы қаржылық басқарудағы кемшіліктерге байланысты сайт иелері тарапынан тасталып қалғандай көрінеді. 2023 жылдың 1 қыркүйегінен бастап веб-сайтқа қол жеткізу мүмкін емес. DVOA статистикасы FTN Network компаниясына тиесілі FTN Fantasy-ға көшірілді. Аарон Шац 2023 жылдың 29 тамызында FTN Network компаниясына бас талдаушы ретінде қосылды.

Тарих

Football Outsiders журналы 2003 жылдың тамызында Аарон Шац тарапынан іске қосылды, онда екі тұрақты рубрика болды, олардың біреуі DVOA статистикасының алғашқы нұсқасын пайдаланды. Сайттың бастапқы мақсаты – «Бостон глоб» газетінің тілшісі Рон Борджестің 2002 жылғы «Нью-Ингленд Патриотс» командасы плей-оффқа қатыса алмады, себебі олар жүгіруді тиімді пайдалана алмады деген мәлімдемесін жоққа шығару еді. Уақыт өте келе, сайтқа көптеген авторлар қосылды және 2003 жылдың бір бөлігінде Грегг Истербрукпен ынтымақтастық жасады. 2004 және 2005 жылдар аралығында сайт қорғанысқа түзетулер енгізілген, ауыстырудан жоғары ұпайлар (DPAR, кейін қорғанысқа түзетулер енгізілген, ауыстырудан жоғары ярдтар, DYAR) және түзетулер енгізілген шабуылдық сызық ярдтары (ALY) сияқты жаңа статистикалық көрсеткіштерді енгізді. 2005 жылы сайт FOXsports.com сайтында көптеген рубрикаларын жариялай бастады. 2005 жылы Football Outsiders сондай-ақ Pro Football Prospectus басылымын өз қарамағына алды, бұл кітап алдағы NFL маусымын алдын ала қарастырады. 2009 жылы жылдық басылым Football Outsiders Almanac деп өзгертілді. Қазіргі уақытта сайт 1981–2022 жылдарға дейінгі NFL маусымдарын өз статистикасына қосты.

Негізгі көрсеткіштер

Футбол аутсайдері әр түрлі прогрессивті метрикаларды есептеу үшін бірнеше эксклюзивті формулалар жасады.

ААҚҚ

DVOA (Defense adjusted Value Over Average) команданың маусым бойындағы әр ойынның қашықтығы мен жағдайына сүйене отырып, табыстылығын есептейді, содан кейін әр команданың лиганың орташа көрсеткішімен салыстырғанда қаншалықты жақсы немесе нашар екенін анықтайды. Football Outsiders мәліметінше, DVOA "NFL маусымының әрбір ойынын талдайды, қарсыластың күшін ескере отырып, шабуылдаушы ойыншылардың лиганың орташа көрсеткішімен салыстырғанда әр нақты жағдайда қаншалықты табысқа жеткенін көрсетеді. Футболдың бір ғана мақсаты бар – ендік аймаққа жетіп, гол соғу, оған жетудің екі жолы бар: ярдтар жинау және бірінші мүмкіндікке ие болу. Ойыншының құндылығын немесе команданың өнімділігін анықтау үшін осы екі мақсатты теңгеріп отыру қажет." Арнайы командалар үшін жеке DVOA көрсеткіші бар, ол "әр тепкіні немесе соққыны, оның орналасуына байланысты алаңдағы позицияның нүктелік құндылығын ескере отырып, лиганың орташа көрсеткішімен салыстырады".

ДИАР

DYAR (Defense adjusted Yards Above Replacement) әр ойыншының "қосалқы ойыншы деңгейінен" жоғары немесе төмен жиынтық құнын есептейді. DYAR, DVOA-дан бір жыл ішінде ойыншының жалпы құнын есептеу арқылы ерекшеленеді, DVOA әрбір ойын бойынша мөлшерлемемен есептеуді қолданады. Football Outsiders былай дейді: "DVOA, пайыздық немесе қарқындық статистика болғандықтан, ойыншының лига орташа деңгейінде көптеген ойындар ойнауының жиынтық құнын ескермейді. Анықтама бойынша, орташа деңгейдегі өнімділік лиганың жартысынан жақсырақ, ал ауыр жүктемені көтере отырып, сол деңгейде өнімділікті сақтай білу өте құнды".

Түзделген желілік жарым метрлер

Түзделген желілік жарым-метр (ALY) жүгіруші және шабуылшы желісінің үлесін ажыратады. ALY жекелеген ойындағы нәтижеге жүгірушінің, шабуылшы желісінің (және басқа шабуылдаушылардың) және қорғаныстың әсерін бөліп қарастыруға тырысады. Нәтижелер мынадай комбинацияларға бөлінеді: жоғалтулар, 0-4 жарым-метр, 5-10 жарым-метр және 11+ жарым-метр. Жалпы алғанда, шабуылшы желісі жоғалған жарым-метр үшін 4 жарым-метрге дейінгі алған жарым-метрге қарағанда 20% көбірек жауапты, бірақ 5-10 жарым-метрлік алған жарым-метр үшін 50% аз жауапты, ал одан жоғары нәтижелер үшін жауапты емес. Осылайша, Түзделген желілік жарым-метр есебі құрылды.

Диск статистикасы

Drive Stats команданың әрбір иеленудегі орташа табыстылығын есептейді: "[Әрбір] команданың жалпы иелену саны, сондай-ақ иелену басына орташа ярд, иелену басына ұпай, иелену басына тачдаун, иелену басына пант, және иелену басына допты жоғалту, иелену басына перехваттар және иелену басына жоғалған добыстар. LOS/Drive – шабуыл жағынан қарағанда, иелену басына орташа бастапқы позиция (скриммгеж сызығы). Драйв статистикасы шабуыл және қорғаныс үшін беріледі, ал NET – шабуыл статистикасынан қорғаныс статистикасын алып тастау."

Пифагор проекциясы

Футбол аутсайдерлері қолданатын тағы бір көрсеткіш – Пифагор проекциясы, бұл көрсеткіш бейсбол сарапшысы Билл Джеймс бастапқыда ұсынған формула арқылы маусымдағы жеңістерді бағалайды. Формула команданың ұпайларының квадратын есептеп, оны команданың ұпай жинаған және өткізіп алған ұпайларының квадраттарының қосындысына бөледі. 2011 жылғы «Football Outsiders Almanac» басылымында былай делінген: «1988 жылдан 2004 жылға дейін 16 Супер Боулдың 11-ін Пифагор жеңістері бойынша НФЛ-де көш бастаған команда жеңді, ал қалған жетісін ең көп жеңіс тіркеген команда жеңді. Пифагор жеңістері бойынша лиганы бастап, бірақ нақты жеңістері аз болған Супер Боул чемпиондарының қатарында 2004 жылғы «Патриотс», 2000 жылғы «Рейвенс», 1999 жылғы «Рэмс» және 1997 жылғы «Бронкос» командалары бар». «Football Outsiders Almanac» 2005-2008 жылдары бұл формула Супер Боулға қатысушыларды таңдауда азырақ сәтті болғанын мойындайды, бірақ ол 2009 және 2010 жылдары қайтадан тиімді болды. Сонымен қатар, «Пифагор проекциясы жылдық жақсаруды болжауда да құнды құрал болып табылады. Пифагор проекциясынан кем дегенде бір ойынмен көп жеңген командалар келесі жылы нәтижелерін нашарлатуға бейім, ал Пифагор проекциясынан кем дегенде бір ойынмен аз жеңген командалар келесі жылы жақсаруға бейім, әсіресе егер олар .500 көрсеткішінен жоғары болса да, үміттен тыс нәтиже көрсеткен болса. Мысалы, 2008 жылғы «Нью-Орлеанс Сэйнтс» командасы 9,5 Пифагор жеңісіне қарамастан 8-8 есебімен ойынды аяқтады, бұл келесі жылғы чемпиондық маусымдағы жақсарудың алға күркіреген белгісі болды».

Жалпы сілтемелер

Боб Глаубер, http://www.newsday.com/sports/football/glauber-s-nfl-hot-reads-1.811959/a-football-outsider-s-perspective-1.1413423 "Глаубердің НФЛ ыстық оқылымдары", Newsday.com (1 қыркүйек, 2009 жыл). "Футбол аутсайдері: Қораптан тыс футбол статистикасы – Аарон Шацпен сұхбат", SportsTechNow.com (2008 жылдың 25 қаңтары). Уилл Литч, "Футбол аутсайдерлерінің бас редакторы Аарон Шацпен әңгіме", Deadspin, 26 тамыз 2009 жыл. "Майк Таниермен футбол аутсайдерлері туралы сұрақ-жауап", The Fifth Down, New York Times N.F.L. блогы, The New York Times, 21 қыркүйек 2009 жыл.