Кіріспе

2005 жылы шыққан Франк Маккорттың "Мұғалім адам" кітабы – Франк Маккорттың 2005 жылғы мемуары. Онда ол Нью-Йорк орта мектептері мен колледждеріндегі мұғалімдік қызметіндегі өсу жолын және осы салаға деген ойларын бөліседі. Бұл кітап "Анжеланың күл-талқаны" және "Тіс" атты алдыңғы екі мемуарының жалғасы болып табылады.

Алдын ала сөз

Кітап прологпен басталады, онда автор алғашқы мемуарларын жазғаннан кейін өзінде болған өзгерістерді мойындайды. Ол танымал болды, кітабы миллиондаған данада, көптеген тілдерде сатылды, мүлдем күтпеген нәтиже еді. Атақ-даңқының арқасында ол көптеген жаңа адамдармен, әсіресе басқа авторлармен танысты. Балалық шағын қиындыққа толы еткен адамдар мен мекемелерді тізімдеп, бұрын өзі ғана мойындаған ауыр жүгін тастап, оларды бірінен соң бірін кешірді. Ол өмірінде "екінші кезеңге" енді, ал бірінші кітабын жазу – оқушыларға әңгімелерін айтудан немесе сахнаға қоюдан да әлдеқайда артық, оны жетілуге жеткізіп, өмірде бақытына кедергі келтірген азабы мен кінәсінен құтылуға мүмкіндік берді.

Қысқаша мазмұны

Мемуарда Франк Маккорттың педагогикасы сипатталады, ол оқушылардың өз білім алуларына жауапкершілікті өздері мойнына алуын қамтиды, әсіресе оның алғашқы мектебінде, Нью-Йорк қаласындағы Стейтен аралында орналасқан Макки кәсіптік және техникалық орта мектебінде. Бірінші күні ол бір бала үстел алдына лақтырып жіберген сэндвичті жегені үшін, екінші күні Ирландияда оқушыдан ирландтар қыздармен кездеседі ме деп сұрағаннан кейін, адамдар қоймен шығады деп әзіл айтқан үшін, жұмыстан шығарылып қалуға жақындады. Оның алғашқы оқытуының көп бөлігі студенттерінің сұрақтарына жауап ретінде Ирландиядағы балалық шағы туралы әңгімелер айтуды қамтиды, бұл оқиғалар негізінен оның бұрынғы кітаптарында қамтылған «Анджеланың күлдері» және «'Tis» кітаптарында жазылған. Ол жасөспірімдердің сабақтан аластату үшін үнемі тырысатынын түсіндіреді; ол баяу-ақ әңгімелердің ағылшын тілін оқытудың бір бөлігі бола алатынын түсінеді, өйткені әңгімелер оқушылардың оқып жатқан романдары сияқты құрылымға ие, және ол әңгімелер арқылы сабақ материалына көшеді. Ол өзінің өсіп-өнген ортасын айтудан және оқушылардың реакциясын естуден пайда көреді, ол Америкаға кемемен келгенде артында қалдырады деп күткен нәрсе. Кейін Маккорт ағылшын тілін екінші тіл ретінде, сондай-ақ, көбінесе африкалық-американдық студенттерден тұратын сыныпты оқытады, оны Гамлет қойылымына алып барады. Ол өзінің мұғалімдік аттестаттау сынағы туралы, Джордж Сантаяна туралы сұрағанда, ол туралы білмейтінін, бірақ кейіннен өзінің жақсы білетін өлеңдері Уилфред Оуэн және Зигфрид Сассон туралы сыныпқа керемет сабақ беретінін жазды. Басқа ерекшеліктері оның қаламның қалай жұмыс істейтіні мен сөйлемнің қалай жұмыс істейтіні арасындағы байланысын қамтиды; ол сөйлемдерді схемалық түрде көрсету тақырыбында өзін күшті сезінбеді, бірақ негіздерді түсіндіргісі келді. Мектеп басшылары бұл ойға таңданып, кейбір оқушылар да бұл ойды түсінді. Оның студенттердің жалған ақтау қағаздарын пайдалану сияқты нақты заттарды қолдануы - оның оқыту стиліне тағы бір ерекшелік, студенттерді сабаққа қатыстыру үшін. Әйелі сұраған соң, ол терапияға барады, жеке және кейін бірнеше топтық терапия сеанстарына қатысады. Ол топта өзін ыңғайсыз сезініп, оған баруды тоқтатады. Терапевт атап өткен жалғыз жетістік Маккорттың сабақта өзін жақсы сезініп, бірақ сыртта өзін жақсы сезінбейтінін, және әлеуметтік жағдайларда әйелі мен ағасы Малахи сияқты еркіндікті қалайтынын айтқандығы болды. Оның тыншылмауы жалғасуда. 1971 жылы қызы дүниеге келгенге дейін Маккорт докторлық диссертация үшін Тринити колледжіне барады, екі жыл Дублинде тұрады, ал әйелімен демалуға демалыс алады. Ол өзінің қаншалықты шеттен қараушы болатынын күткен жоқ, ол америкалық болғандықтан да, оның тамыры Ирландияда Лимерикте болғандықтан да. Ол Нью-Йорктегідей сол жердегі адамдармен байланыс орнату қиын деп санайды. Диссертация үшін тақырыбы бар еді. Ол тақырыпты мұқият зерттеп, жазбалар жасайды. Ол Магидің тууы жақындаған кезде үйге келеді. Ол өмірге, өзіне қатысты алаңдайды және Нью-Йоркте жұмысты жалғастыра отырып, диссертациясын аяқтай алмайды, сондықтан ол оқытушылыққа қайта оралады. Нью-Йоркке оралғаннан кейін, қызы өмірге деген көзқарасын өзгертіп, оған үлкен бақыт сыйлайды. Қызына 8 жасқа толғанда, ол әйелімен ажырасып, Франк өз бетінше көшіп кетеді, өйткені ол Стуйвесант орта мектебінде сабақ беруді жалғастырады. Фрэнк әлі де бейбітшілікке жету үшін не істеу керектігін түсіну үшін қатты жұмыс істейді. Ол өзіне қатты қарайды, өйткені ол өзі қалайды, қалай өсе береді, қаншалықты көп нәрсені түсінгенін біледі, ол жасөспірімдердің көпшілігі біледі деп күдіктенді. Ол ұстаз ретінде күшті болып қалады, мүмкіндігінше, ол ұстаз ретінде және адам ретінде қалай өсе алатынын көреді, оның басты мақсаты студенттерін оқыту. Ол жиырма жеті жасынан бастап отыз жыл бойы сабақ берді. Ол өзінің оқытушылық мансабының көп бөлігін Стуйвесант орта мектебінде өткізді, онда ол ағылшын және шығармашылық жазуды студенттер үшін табысты және өзі үшін жақсы тәжірибемен оқытты. Стуйвесанттағы сабақтары студенттер арасында танымал болды және мектеп әкімшілігі оны оқытудың көптеген шығармашылық бұрыштарына қатысты ұстанымын дамытуға қолдау көрсетті, мысалы, студенттерге олардың құрылымы туралы мейрамхана пікірлерін оқып, содан кейін мектептің асханасы мен жергілікті тамақтану орындарына пікірлер жазу. Басқа күні оқушылар үйден тағам әкеліп, барлық сыныпқа жететіндей етіп, мектепке жақын саябақта сөздік сабақтарын өткізеді. Оқушылардың тегі әртүрлі және олар әкелген тағамдар әлемнің асүйлерін көрсетеді. Содан кейін олар асүй кітаптарынан рецепттерді оқиды, бұл музыкалық сүйемелдеумен бірге өтетін шараға айналады, өйткені көптеген оқушылар музыкалық аспаптарды жақсы орындай алады. Бір оқушы рецепттердің өлең сияқты екенін түсініп, сыныппен бөліседі. Оның сабақтарындағы барлық тәжірибелердің тақырыбы - жазушылар үнемі байқап, айналасында болып жатқан нәрсені іздейді, осылайша олар өздерінің келесі әрекеттерін шеше алады және көргендерін түсінікті тілмен сипаттай алады.

Қабылдау

Мичико Какутани, «Нью-Йорк Таймс» газетінде жазған әдеби сыншысы, осы кітапта ұнайтын тұстарды тапты, бірақ оған алғашқы мемуардың шармасы жетпейді және екіншісінен жақсы ұйымдастырылған. Маккорт Стуйвесант орта мектебіндегі жазу сабағындағы оқушыларын кешегі кешкі ас туралы сұраққа тартады, бұл – «әрине, бақылау мен отбасылық қарым-қатынастарды зерттеуге арналған жаттығу, оқушыларға «сен – өзіңнің материалсың» деген сабақ. Рецензент Маккорттың бұл сабақты алғашқы мемуарында сәтті орындағанын, бірақ жаңа кітабында «осы сабақты тиімді қалпына келтіруге тырысқанын, алайда нәтижесі шамалы» деп санайды. Kirkus Reviews журналындағы рецензия көбірек оң пікір білдіреді, Нью-Йорктегі орта мектеп оқушыларына сабақ берудегі Маккорттың өсуіне бай материал табады. «Тіл туралы естеліктер» атты бұрынғы кітабының стиліне назар аудара келе, «осында да қара юмор, лирикалық дауыс және диалог жасау шеберлігі байқалады». Маккорт кәсіптік орта мектепте сабақ берудің қорқынышты алғашқы күнінен бастайды. Көп жылдар бойы кәсіптік орта мектептерде жұмыс істегеннен кейін, ол басқа мемлекеттік мектепке, Стуйвесант орта мектебіне ауысады, онда оқуға түсу үшін үлкен бәсекелестік болды. Рецензент «осы бөлімде Маккорттың өзін-өзі кемсіту үні әлсірейді, өйткені бұл инновациялық мұғалімге еркіндік берілген, және оның қатты қуанғаны анық көрінеді», – деп жазады, сөздік сабақтарының ең есте қаларлықтарының бірін мысалға келтіреді. Рецензия «Оқыту саласының зияны – оқырмандардың пайдасы» деген қорытындымен аяқталады. Бұрын мұғалім болған, кейін Иллинойс штатының білім беру басқармасына ауысқан Томас Хансен бұл кітапты қарап шығып, «егер адамдар оқытумен айналысса, онда керемет» деп бағалаған. Маккорт «кітаптарда кездесетін ең күлкілі тұстардың бірін қамтиды. Оның стилі және оқырманды сарказм мен қиын жағдайлар арқылы манипуляциялау қабілеті – оның жазуының тартымды жақтары». Маккорттың өзі туралы: «Мұғалімдер оның көптеген әңгімелерінен және қиындықтарынан өтеді, олардың астында автордың күнделікті өмірдегі ақымақтықтарын, оқыту шеберлігін табады. Ол әрқашан мұғалім». Ребекка Сил The Guardian газетінде «Кейде Маккорт өте көңілді кейіпкер болуы мүмкін, бірақ бұл, әйтеуір, өте жақсы оқылады» деп қорытындылайды. Кітапты қарап отырған тәжірибелі мұғалім оның әдістерін аңғара білген кезде, бұл рецензент «Маккорттың тек сынып алдында ғана өз орнын тапқан сияқты, бірақ оның өзін-өзі кемсітуі шыншылдық па, әлде әдейілеп айтылған нәрсе ме, әлде ол шынымен де ұялшақ, бақытсыз және ақылға сыймайтын болған ба, білу қиын». Бұл пікірлердің контрасты мұғалімдер оның стилінің ерекшеліктерін түсініп, осы мұғалімнің сапасын бағалай алатынын көрсетеді. Мемуар «оның соңғы екі кітабындағыдай, әуенді стиль мен дыбыстық жазуға» ие. Hillel Italie Los Angeles Times Франк Маккортты «Мұғалім» кітабын үшінші және, мүмкін, соңғы мемуары ретінде жазды, «Анжеланың күлдерімен» баспашылықтың жас адамдарға ғана арналған емес екенін және танымал болудың қажеті жоқ екенін дәлелдеді, миллиондаған адамның оқиғаңызға қызығуын қамтамасыз етуге жеткілікті». Бұл үшінші мемуар оның мұғалімдік дамуын, сабақтарынан алынған көптеген анекдоттарды және күн сайын бес сынып оқушысына сабақ беру жұмысын, тілденіп қалған жағдайда олардың назарын қайта аударуды жалғастырады. Маккорттан өмірінің алғашқы жылдары күніне бес сабақ оқытпастан, жазушы болғанын қалағанын сұрағанда, ол «басын тез сілкіп» жауап берді. Жақсы күндері, олар көп болды, ол өзін соншалықты тірі сезінбеген, жасөспірімдер энергиясының ағынына ілесіп кеткен. Маккорт өзінің шабытын қосты, мысалы, студенттер бір-бірінің некрологтарын жазуға немесе рецепттерді музыкаға қоюға шақырды.