Кіріспе

Отбасылық сауаттылық – білім берудің бір әдісі. Жа салыстырмалы түрде жаңа болғанымен, отбасылық сауаттылық АҚШ, Канада және Оңтүстік Африкада қолданысқа енгізілуде.

Философия

Отбасылық сауаттылықты оқыту әдісінің бастауы "ата-ана - баланың алғашқы ұстазы" деген нанымда. Зерттеулер көрсеткендей, жоғары білім алған ересектер қоғамда өнімді азаматтар ғана емес, сонымен қатар жақсартылған әлеуметтік және экономикалық мүмкіндіктерге ие болады, ал олардың балалары мектепте сәтті оқуға бейім. Сауатты ата-аналар өз балаларының оқуын тиімдірек қолдауға қабілетті. Отбасылық сауаттылық бағдарламаларын құру – ата-аналардың қатысуын және сауаттылықты дамытудың ең тиімді жолы. Ата-аналардың сауаттылығын арттыру курсының мақсаты – оқушылардың үлгерімін жақсарту. Отбасылық сауаттылық бағдарламалары іске асырылғанда, ата-аналар балаларының сауаттылығын қолдайтын жақтастарға айналады. Ата-аналардың мүмкіндіктері артағанда, оқушылардың сауаттылығы да өседі. Ата-аналар өздерінің балаларының біліміне өмір бойы белсенді қатысушыларға айналады.

Шолу

Толыққанды отбасылық сауаттылық қызметтері жан-жақты, толық интеграцияланған, отбасыға бағытталған тәсіл ұсынады, сауаттылық дағдыларын жақсартуға ең мұқтаж ата-аналар мен балаларды қарқынды, үнемі және ұзақ мерзімді білім беру және білім беру емес қызметтерімен қамтамасыз етеді. Отбасылық сауаттылық қызметтері келесі шаралардың барлығын біріктіру арқылы отбасыда тұрақты өзгерістер жасайды:
Ересектерге білім беру: негізгі академиялық деңгейді кеңейтуге, сыни және шығармашылық ойлауға, мәселелерді шешуге, мақсат қоюға және оларға жетуге, жұмыс орнында және қарым-қатынаста табысты болуға қажетті дағдыларды қалыптастыруға бағытталған. Балаларға білім беру: жас балалардың өсуі мен дамуын ынталандыруға, сондай-ақ ата-аналарды балаларының білім алу процесіне тартуға, баланың оқу жолы бойындағы маңызды қатысуын қамтамасыз етуге арналған. Ата-аналарға білім беру: балалардың қалай өсіп, дамып, үйренетіні туралы ақпарат береді. Отбасының әл-ауқатына қатысты маңызды мәселелерді қарастырады, ата-аналарды қоғамдық ресурстармен байланыстырады және ата-аналарға байланыс орнатуға және өзара қолдау жүйесін құруға мүмкіндік береді. Ата-ана мен баланың бірлескен іс-әрекеттері: ата-аналар мен балаларға жаңа қалыптасқан сауаттылық тәжірибелерін бөлісуге мүмкіндік береді. Ата-аналар мен балалар бірлесіп әрекет етеді, өзара оқыну арқылы қарым-қатынастарын жақсартады, осылайша білім беруде нағыз серіктестерге айналады.

Мысалдар

Ересектер білімі: Ата-аналарды білім берудің мақсаты – баланың алғашқы ұстазы болып табылатын ата-аналарды күшпендіру және оларға қажетті ресурстарды ұсыну. Ересектер білімі ата-аналар мен мектептің оқытушылары мен қызметкерлері арасындағы қарым-қатынасты жаңаруға көмектеседі. Прери штаты колледжінің отбасылық сауаттылық жобасында ата-аналарға ұсынылатын кейбір сабақтар мен іс-шаралар: екінші тіл ретінде ағылшын тілі, ересектерге арналған негізгі білім беру сабақтары, жалпы білім беруді дамыту сертификаттары және кәсіптік оқыту. Отбасыны құру: «Лидерлік бағдарламасының» жалпыұлттық деңгейде танылған «Отбасыны құру» бағдарламасы ата-аналарды мектеп қауымдастығына қолдануға, ақпаратты және қызықты семинарлар арқылы шақырады. Бұл табысты семинарлар ата-аналардың әртүрлі қажеттіліктері мен қызығушылықтарын қанағаттандырады: жеке денсаулық пен кәсіби өсуден бастап, шығармашылық қабілетті дамытуға және балалардың оқу жетістіктерін арттыруға бағытталған ата-аналық стратегияларға дейін. «Лидерлік бағдарламасының» 20 000-нан астам мемлекеттік мектептегі ата-аналар үшін «Отбасыны құру» бойынша 2000-нан астам семинар өткізу тәжірибесі бар, бұл нұсқаулықта 33 толық семинар бар, олар қадамдық нұсқаулармен жабдықталған. Оны мектебіңізде ата-аналардың тұрақты қатысуын қамтамасыз ететін динамикалық тәжірибелерді ұйымдастыру үшін пайдаланыңыз. Балалық шақ білімі: Баланың оқуына ата-аналарды қатыстыруға көмектесу үшін ойын топтарын ұйымдастыру, бірге оқиғалар мен кітаптарды бөлісу және баланың ата-анасымен байланысуына көмектесетін балаға бағытталған ойын уақытын ұйымдастыруға болады. Ата-аналар білімі: Иллинойс штатындағы Прери штатының отбасылық сауаттылық бағдарламасында әзірленген отбасылық сауаттылық бағдарламасы денсаулық мәселелері, дұрыс тамақтану, тәртіп туралы ата-аналарға қолдау көрсетеді және ата-аналар мен балаларды үйде оқу үшін кітаптар сатып алуға іс-сапарға шығарады. Ата-аналар мен балалардың өзара іс-қимылы: Прери штатының отбасылық сауаттылық бағдарламасы интерактивті іс-шараларға арналған арнайы уақытты әзірледі, оны олар «P.A.C.T.» деп атайды. Осы P.A.C.T. кезінде ата-аналар мен олардың балалары бірлесіп жұмыс істейтін ойын топтары бар. Өзара әрекеттесу мен іс-шараларды басқаруға көмектесу үшін олар жас топтарына бөлінеді. Иллинойстағы Гринман бастауыш мектебі 129 округте P.A.L. – Ата-аналар сауаттылықты қолдайды деп аталатын алғашқы отбасылық сауаттылық жобасын құрды. 2010 жылдан бері 100-ден астам ата-ана P.A.L. (Ата-аналар сауаттылықты қолдауда) ұйымының мүшесі болды. P.A.L. – ата-аналарға мұғалімдер сыныпта күнделікті қолданатын стратегияларды үйрететін отбасылық сауаттылық жобасы. P.A.L. құру – ата-аналардың оқуды дамытуға қатысуын арттырудың ең тиімді тәсілі. Отбасылық сауаттылық бағдарламасының мақсаты – мектеп пен үйді байланыстыра отырып, оқушылардың жетістіктерін арттыру. Отбасылық сауаттылық қалыптасқан кезде ата-аналар балаларының сауаттылығын қорғаушы болады. P.A.L. арқылы ата-аналар өз балаларының біліміне өмір бойы қолдау көрсете алады. P.A.L. 2013 жылы аудандық деңгейде іске асырылды. P.A.L. сонымен қатар Иллинойс штатының басқа аудандарында да бар. F.R.E.D.: Аталар күнде кітап оқиды – Техас A&M университетінде әзірленген отбасылық сауаттылық бағдарламасы. Бұл бағдарламада әкелер немесе әке рөлін атқаратын адамдар, мысалы, әже-шешелер, ағалар немесе отбасы достары төрт апта бойы күнделікті балаларына кітап оқып отыруға шақырылады.