Кіріспе

Кекіректің түрі

Драко дуссумиери, сонымен қатар, әдетте, Үндістанның ұшатын кекірегі, оңтүстік ұшатын кекірегі және Батыс Гаттардың ұшатын кекірегі деп аталады. Бұл түр ағаштан ағашқа ұшуға қабілетті. Ол негізінен Батыс Гаттарда және Оңтүстік Үндістанның басқа да таулы орманды аймақтарында кездеседі. Ол дерлік толығымен ағаштарда тіршілік етеді, орманды ағаштарда және іргелес пальма плантацияларында кездеседі, онда ол жәндіктерді іздеу үшін ағаштарға көтеріледі және дене жағындағы патагиумды кеңейту арқылы көршілес ағаштарға қарай сырғанап түседі, бұл қанаттар ретінде қызмет ететін ұзын қабырғалармен сүйеніп тұрады. Мойынның екі жағындағы тері тілдегі тіс сүйектерін тіреу ретінде пайдалана отырып, екі жаққа созылады. Көбелек шағылысу маусымында еркектер өздерінің аумақтарын қорғайды және аналықтарға тартылыс көрсетіп, басқа еркектерден қорғайды. Еркектердің патагиумы аналықтарға қарағанда әлдеқайда әдемі түсті, және олар сары жапырақшаларын көрсету үшін алға қарай кеңейтеді. Өмірінің көп бөлігін ағаштарда өткізсе де, аналықтары жұмыртқаларын топыраққа салу үшін жерге түседі. Бұл Драко туысының ең батысқа қарай таралған түрі, ал көптеген түрлер Оңтүстік-Шығыс Азияда кездеседі.

Сипаттама

Оңтүстік ұшатын кекіректің түсі қоңыр, сұр реңдері ағаш қабығының өрнегімен үйлеседі. Ол түсін белгілі бір шекте өзгерте алады. Ересегінің жалпы ұзындығы шамамен 200 см, мұрын-дене ұзындығы (SVL) шамамен 80 см, ал құйрығының ұзындығы 100 см шамасында болады. Басы дөңгелек, мұрыны қысқа, мұрын тесіктері жоғары қарай бағытталған. Ол таңертеңгі күнде жылынып алғаннан кейін күндіз белсенді болады. Аталықтарында сары түсті ұзын жұмсақ тілі бар, ал аналықтарында ол тіл қысқарақ. Бұл кекірек ағаштарға көтеріліп, діңдеріндегі жәндіктерді іздейді, содан кейін жоғары жеткенде, көрші ағаштарға секіріп түседі. Ол денесінің екі жағындағы тері қанаттарын – патагиясын кеңейту арқылы ұшуға қабілетті, ал осы қанаттарды алты ұзын қабырға мен арнайы бұлшық еттері қолдайды. Көкірек бұлшықтары да өзгеріп, тыныс алуды тиімдірек етіп, оның белсенді өмір салтына көмектеседі. Сонымен қатар, мойнының екі жағы да созылып, бас айналасында кішкентай "қанаттар" құрайды. Ол құйрығын пайдаланып, ұшу бағытын басқара алады. Патагияның астыңғы жағы сары және күлгін түсті қара дақтармен өрнектелген. Өрнектер жеке-жеке өзгешеленеді және осы белгілер популяцияның мөлшерін анықтау және бағалау үшін қолданылды. Көздің артқы және үстіңгі бөлігінде конус тәрізді, мүйіздей түйіншік байқалады. Аталықтарының мойнында кішкентай қырқасы болады. Жұмсақ тілі сары түсті, ұзын және тар, аталықтарында одан да ұзын. Арқасы кедір-бұдыр, ал мойнында қоңыр дақтар бар. Патагиядан басқа, тілдің бір бөлігі – гиоид аппараты тамақ жақтауларын көлденеңге қарай кеңейтеді, сондықтан бас кішкентай қанат тәрізді құрылымдармен бүйірден де қолдалады.

Таксономия және этимология

Драко дюссумиери түрі алғаш рет Андре Мари Констан Дюмериль мен Габриэль Биброн тарапынан "Le dragon de Dussumier" деп сипатталды, олар оны 1837 жылы әлемдегі бауырымен жорғалаушылар каталогының төртінші томында жариялады. Түрлік атау, дюссумиери, үндістанда зоологиялық үлгілер жинаған француз саяхатшысы Жан Жак Дюссумиердің құрметіне берілген. "Драко" грек тілінде "дракон" деген мағынаны білдіреді. Бір зерттеу басқа түрлермен салыстыру үшін қажетті митохондриялық тізбекті анықтай алмады.

Тарату

D. dussumieri негізінен Батыс Гаттар мен Карнатака, Керала, Тамил Наду, Гоа, Махараштраның оңтүстік Үндістан тау ормандарында кездеседі. Сондай-ақ, ол Андхра-Прадеш штатындағы Шығыс Гаттардың (Талакона) кейбір бөліктерінен де хабарланған. Нельсон Аннандейл оны "Тривандрумнан шамамен он шақырым солтүстікке қарай көптеп кездесетін, бірақ жергілікті ғана таралған" деп жазған. Көбінесе орманға жақын кокос және бетел плантацияларында кездеседі. Ол қатаң күндізгі жануар және түнде тегіс беттерде ұйықтайды. Ұшу кезінде алдыңғы аяқтары патагиумға бекітіледі және қонуға дайындалғанда босатылады. Жаздың ыстық күндерінде салқын жапырақшақта демалады, ал кешке қарай қайта белсенді болады. Ауа райы салқын болғанда күнге күйінеді. Аталықтары аналықтарын қуады және оларды ритуалдық қимылдармен тартып алады. Аталық аналыққа мініп, жұптасу кезінде мойнын шағады. Басқа аталықтарды қорқыту үшін патагиумын кеңейтіп, бүктеу арқылы және көзге түсетін қозғалыстар жасайды. Бұл кесіртке көбінесе ағаштарда тіршілік етеді. Аналықтары жұмыртқаларын топыраққа төсейді. Батыс Гаттардағы арека плантациясында жүргізілген зерттеуде, тығыздығы гектарына шамамен 13 кесіртке екені анықталды. Валпарайдағы (биік орналасқан) тығыздық әлдеқайда төмен, гектарына 2-ден аз. Оңтүстік ұшатын кесірткеге ағаш жыландары мен құстар сияқты көптеген жыртқыштар қауіпті. Олармен қоректенетін екі құс түрі – үнді алтын құсы және қара қақпақты балықшыл. Сондай-ақ, арыстанқұйрықты макактардың да олармен қоректенетіні белгілі.

Көркем шығармаларда

Драко Дуссумиери Поорначандра Тежасви жазған каннада тіліндегі "Карвалхо" (ಕರ್ವಾಲೊ) атты көркем шығармада немесе романда маңызды рөлде бейнеленген. Осы әңгімеде Карвалхо (ಕರ್ವಾಲೊ) – орта жастағы ғалым Үндістанның Карнатака штатындағы Батыс Гат тауларының ормандарында осы ұшатын ящерицаны іздейді.