Кіріспе
Оңтүстік Африкалық крикетші Дарилл Джон Куллинан (Daryll John Cullinan; 4 наурыз 1967 жылы туған) – Оңтүстік Африканың бұрынғы бірінші сыныпты крикетшісі. Ол Тест матчтары мен Бір күндік халықаралық матчтарда Оңтүстік Африка құрамасы үшін маманданған соққы беруші ретінде өнер көрсетті. Замандастары арасында ең дарынды соққы беруші деп есептелді, себебі ол жылдамдыққа да, айналуға да бірдей жақсы төтеп бере білді. Куллинан өзінің ең маңызды соққы беру негіздері – тепе-теңдік, оң қақпасы қай жерде екенін білу және қорғанысын дұрыс орнату екенін айтқан. Ол Оңтүстік Африка үшін 70 Тест матч және 138 Бір күндік матч ойнады. Куллинанның Тест матчтарындағы 44.21 орташа көрсеткішінен жоғары көрсеткішті тек он Оңтүстік Африкалық крикетші ғана 10-нан астам Тест матч өткізген. Ол зейнетке шыққан кезде Оңтүстік Африка үшін Тест матчтарында ең көп жүздік соққы (14) салған рекордты иеленді. Куллинан 1998 жылғы ICC KnockOut Trophy турнирін жеңіп алған Оңтүстік Африка құрамасының мүшесі болды, бұл елдің бүгінгі күнге дейін жеңген жалғыз ICC кубогы. Ол сондай-ақ, түрлі платформаларда спорт туралы ой-пікірлерін бөлісіп, өзін T20 крикетінің жақтаушысы деп есептейді. Ол ICC турнирлеріне, әсіресе T20 форматына көбірек елдерді қатыстыруды жақтады, бұл туралы 2012 жылғы ICC World Twenty20 кезінде айтқан. Карьерасының соңғы кезеңінде командаластарымен және Үндістан Крикет Лигасына қатысқандығы үшін крикет федерациясымен келіспеушіліктерге ұшырады.
Daryll John Cullinan (born 4 March 1967) is a former South African first class cricketer who played Test cricket and One Day Internationals for South Africa as a specialist batsman. He was regarded as the most gifted batsman of his generation as he was equally adept against pace or spin. Cullinan has said that his most important batting fundamentals were his balance, knowing where his off stump was and getting his defence in order. He ended up playing 70 tests and 138 ODIs for South Africa. Cullinan's career Test average of 44.21 is only surpassed by ten South Africans with more than ten Tests. At the time of his retirement, he held the record for scoring the most test centuries for South Africa, with 14. Cullinan was a member of the South Africa team that won the 1998 ICC KnockOut Trophy, the only ICC trophy the country has won to date. He also occasionally gives his insight about the sport through various platforms and calls himself a huge supporter of T20 cricket. He was also a vocal advocate for the inclusion of more associate nations in ICC tournaments especially in T20 format when he specifically made the point during the 2012 ICC World Twenty20. He was embroiled in numerous controversies during the latter part of his career including the fallout with the team mates, fallout with the cricket board for his involvement in the Indian Cricket League.
Өмірбаян
Ол Квинстаун қаласында өсіп, Queen's College Boys' High School мектебінде білім алды. Ол кішкентай кезінен сквош спортын тамашалай бастады, бірақ әкесі оны "Сквош ойнап көшкен аспаннан түспейсің" деп, ойнаудан қайтарды, бірақ крикетке бейімделуді ұсынды. Ол апартеидтің күшті әсер еткен Оңтүстік Африкада өсті, әсіресе ел саяси шектеулерге байланысты крикет матчтарының азайып кеткен кезде. Бала кезінде Грейм Поллокты өрнек етіп, оны нағыз жұлдыз деп санады.
Отандық мансап
1983 жылы бірінші сыныпқа дебют жасады. 15 жасында сыншылар оның соққылау қарқындылығын Барри Ричардспен салыстырды. 1985 жылы 16 жасы мен 304 күнінде бірінші сыныпта 100 ұпай жинаған ең жас оңтүстік африкалық болды. Ол Грейм Поллоктың рекордын бұзып, ең жас Оңтүстік Африка бірінші сыныптық жүздік соққан ойыншы атанды және ол әлі мектеп оқушысы кезінде "жаңа Грейм Поллок" деп аталды. Ол бала кезіндегі дарынды ойыншы ретінде танылып, көптеген крикетшілер оны Оңтүстік Африка крикеті үшін ең жақсы үміткер деп санады. Оның айналасындағы шуға қарамастан, ол 16 жасында Трансваалға қарсы өткен отандық матчта зорлық-зомбылыққа ұшырады және Куллинан өзінің іштен тым жабық екенін, зорлық-зомбылыққа төзе алатынын мойындады. Жасынан бастап бірінші сынып деңгейінде өте жақсы ойнағанына қарамастан, Оңтүстік Африка 1992 жылға дейін апартеид салдарынан халықаралық крикеттен шеттестірілгендіктен, тестілік крикет ойнауға ұзақ күте тұруға мәжбүр болды. Ол бастапқы мақсатының Оңтүстік Африка крикетіне тыйым салынғандықтан елде крикет ойнау екенін айтты, себебі бұл оның тәжірибесін шектеді. Сондай-ақ ол сол кездегі Оңтүстік Африканың ішкі крикетіндегі ең жоғары бірінші сыныптық көрсеткішке қол жеткізіп, 337 ұпай жинады. Оның бірінші сыныптық карьерасы шамамен 20 жылға созылды және ол Оңтүстік Африканың ішкі жарыстарында Трансваал, Батыс провинциясы, Шығыс, Титан, Шекара және Гаутенг сияқты алты түрлі команда үшін бірінші сыныптық крикет ойнады. Ол сонымен қатар 1995 жылы Дербишир, ал 2001 жылы Кент командаларында графтық крикетке де қатысты. 2005 жылдың наурыз айында бірінші иннингсте жүздік соғып, отандық бірінші сыныптық крикеттен шығып, бұл оның соңғы бірінші сыныптық матчы болды.
Халықаралық мансап
1993 жылғы 2 қаңтарда Кейптаунда өткен тест матчында алғаш рет 46 ұпай жинап, бірінші иннингсте ойнаған ол, екінші иннингсте 28 ұпай жинап, матч тең аяқталды. 1993 жылғы 9 ақпанда Дурбанда өткен 1992–93 жылғы Total International Series аясында Пәкістанға қарсы ODI дебютін жасады, бірақ Вакар Юниспен күміс қазқайына шығарылды, ал Пәкістан 10 ұпаймен жеңіске жетіп, бар болғаны 208 ұпайды қорғады, Оңтүстік Африка атынан Эндрю Хадсонның батырлығына қарамастан. 1990 жылдары Оңтүстік Африка халықаралық крикетке қайта қабылданғаннан бері ол Оңтүстік Африканың соққы беру құрамының орталық тұлғасы болды. Каллинан қысым жағдайында жақсы тест иннингтерін жасау қабілетімен белгілі болды және ол Австралиядағы жағдайды қоспағанда, көптеген жағдайларда сәтті ойнады. 1994 жылы Англияға қарсы серияның үшінші тест матчында, ол Овалда берік тұрып, команданың 54% құраған 94 ұпай жинады, ал оның айналасындағы басқа соққы берушілер Девон Малкольмның құрбаны болды, Малкольм 9/57 есебімен Proteas-ты жойды, ал Оңтүстік Африка 175 ұпайға дейін құлдырады. Ол 1996–97 жылғы төрт елдің Sameer Cup турнирін жеңген Оңтүстік Африка құрамасының маңызды мүшесі болды, финалда Пәкістанды 7 қақпамен жеңіп, жеңіске жетті. Ол 1996 жылғы Крикет әлем чемпионатының ширек финалына жеткен Оңтүстік Африка құрамасының құрамында болды. Ширек финалда ол Proteas үшін 69 ұпаймен үздік болды, бірақ Вест-Индия матчты 19 ұпаймен жеңіп алды. Ол 1996–97 жылғы Standard Bank International One Day Series турнирінің финалында Оңтүстік Африканың Үндістанды жеңуіне үлкен үлес қосты, финалда 60 ұпай жинап, турнирдің үздік соққы берушісі атанды, 300 ұпай жинады. Ол 1996 жылы Оңтүстік Африка, Пәкістан және Үндістан арасында өткен Pepsi Sharjah Cup турнирін жеңген құраманың мүшесі болды. Ол 1998 жылы Оңтүстік Африканың алғашқы ICC KnockOut Trophy турнирін жеңіп алуына үлкен үлес қосты, финалда Вест-Индияны 246 ұпайды қуып жеңіп, Оңтүстік Африканың алғашқы ICC титулын жеңіп алды. Бұл турнирде ол бұрынғы матчтарда көбінесе 4-ші немесе одан төменгі позицияда ойнағанына қарамастан, соққы беруді ашты. 1999 жылғы 27 қаңтарда Вест-Индияға қарсы ODI матчында ол допты ұстағаны үшін шығарылды, соның салдарынан 42 жыл ішінде осылай шығарылған Оңтүстік Африкалық екінші ойыншы болды (алғашқысы Рассел Эндеан). Вест-Индия спиннері Кит Артуртонға қарсы тұрған Каллинан допты жерге түсірді. Доп жоғары секіріп, Каллинан соққысынан оң қолын алып, қайтадан түскенде ұстап алды. Доптың қақпаларға жақын жерге түсуі екіталай болғанына қарамастан, Вест-Индия капитаны Брайан Лара апелляция жасады, ал Каллинан шығарылды. Ол кезде ол 46 ұпай жинап, төрешілер оны аут деп жариялады, соның салдарынан ODI тарихында допты ұстағаны үшін шығарылған екінші ойыншы атанды (біріншісі Мохиндер Амарнат). 1999 жылғы наурызда Оклендте өткен Жаңа Зеландияға қарсы турдың алғашқы тест матчында ол өзінің мансабындағы ең жоғары 275* ұпай жинады, бұл Оңтүстік Африканы 621/5 ұпайға жеткізіп, Оңтүстік Африка капитаны Ханси Крондже декларация бергенге дейін жеңіске жеткізді, соның салдарынан Каллинанның алғашқы қос жүзін үш жүзге айналдыру мүмкіндігінен айырылды. Ол марафондық соққы кезінде шамамен 11 сағат бойы, 658 немесе 659 минут (10 сағат 59 минут) қисаюда тұрды, сондай-ақ Грейм Поллоктың Оңтүстік Африка үшін тест крикетіндегі ең жоғары жеке ұпай жинаған ойыншының рекордын бұзды. Оның рекорды ұзақ уақыт бойы сақталды, бірақ 2013 жылы Англияға қарсы 311* ұпай жинаған Хашим Амла бұзды. 2022 жылға қарай бұл Оңтүстік Африка үшін тест матчындағы ең жоғары 4-ші көрсеткіш болып табылады. Ол 1999 жылғы Крикет әлем чемпионатындағы құрамда болды, онда Оңтүстік Африка Австралияға қарсы өткен жартылай финалдағы шешуші сәтте құлдырады, 213 ұпайға тоқталып, тең нәтижеге жетті, нәтижесінде нашар желілік ұпай көрсеткішіне байланысты финалға өте алмады. Оңтүстік Африканың эпикалық құлдырауы, турнирдің үздік ойыншысы Лэнс Клузенер мен құйрық аяғы Аллан Дональдтың арасындағы қорқынышты қателік салдарынан туды және бұл сәт кейіннен "соққылар табелінің тууы" деп аталды. Каллинанның өзі Оңтүстік Африканың ұятты тең нәтижесіне үлес қосты, өйткені ол баяу ойын кезінде 30 доптан 6 ұпай ғана жинады, оның соққы беру көрсеткіші 20 пайызды құрады. 1999 жылғы қарашада ол Гари Кирстен мен Дадли Нурспен теңесті, Оңтүстік Африкадан шыққан тестілеушілердің ең көп тест жүзін құраған ойыншысы атанды, ол Англияға қарсы бес матчтық серияның алғашқы тестісінде өзінің тоғызыншы тест жүзін соқты. Ол серия бойы соққы беру арқылы көрсеткен үлесі үшін серияның үздік ойыншысы атанды, 386 ұпай жинады, бірақ серия Ханси Крондждің бесінші және соңғы тестте жеңіске жету үшін матчты тоқтату шешімімен көлеңкеленді. Ол 2000 жылы Галле халықаралық стадионындағы Шри-Ланкаға қарсы турдың алғашқы тестісінде өзінің мансабын анықтаған жүздік соқты, сондай-ақ спин шебері Муттайя Муралитаранның қаупін жеңе білді. Ол 2000 жылы Оңтүстік Африка, Жаңа Зеландия және Пәкістан арасында өткен Сингапур Challenge турнирін жеңіп алған Оңтүстік Африка құрамасының мүшесі болды. 2001 жылғы қаңтарда ол Шри-Ланкаға қарсы Кейптаунда өткен екінші тест матчында өзінің 12-ші тест жүзін соқты, соның салдарынан Гари Кирстеннің ұстаған Оңтүстік Африка рекордын бұзды. Ол 2001 жылғы маусым соңында ODI крикетінен шығуға тырысты, бірақ Cricket South Africa оған жаңа екі жылдық келісімге қол қоюға қысым көрсетті, соның салдарынан ол қиын жағдайға түсті. Алайда, жағдай тез өзгерді, ол 2002 жылы крикет тақтасымен болған дауға байланысты халықаралық карьерасын аяқтады. Бірақ, зейнет туралы жариялағаннан кейін ол сол маусымда Австралияға қарсы үйдегі тест сериясына қайта шақырылды. Ол серияға дейін алған тізе жарақатынан жазылды, бірақ алғашқы тест матчына қосылмады. Алайда, ол екінші тест матчына Боета Диппенардың орнына қосылды. Ол екінші тест матчының алдындағы кештегі жағдайда күтпеген жерден құрамадан шығып, бірден Йоханнесбургке ұшып кетті. Ол шақыртылған жағдайда, шақыртылмаған Шон Поллоктың орнына құраманы басқаруы мүмкін деген қауесет тарады. Тақта Каллинан қойған талаптарды қанағаттандыра алмады, соның салдарынан келісімшарттық дау туды. Кейін ол Австралия сериясынан соңғы минутта шығу туралы өтініш жасады.
Шейн Уорнның қояншағы
Австралияға қарсы өткен жеті тестілік матчта Куллинан 12,75 орташа есеппен 153 ұпай жинап, Шейн Уорнға төрт рет еңсеге тиді. Куллинан бір күндік халықаралық турнирлерде де Уорнға сегіз рет ұтылды. Herald Sun сияқты ақпарат көздері Куллинанды Шейн Уорнның "қояндығы" деп сипаттайды. Ол Уорнның доп тастау техникасы мен психологиялық қысымына қарсы тұра алмады. Уорн Куллинанды қорқытып, әдейі мазалауға тырысқанын мойындады. Куллинан спорт психологының көмегіне жүгінді, ал карьерасын аяқтағаннан кейін "Уорн мен үшін тым күшті болды" деген пікірін білдірді. 1999 жылғы әлем чемпионатында Оңтүстік Африка мен Австралия арасындағы Super Six матчында да оны Шейн Уорн доппен құлатты.
Ойыншы карьерасынан кейінгі
1999 жылдың маусым айында ол Бермуда ұлттық құрамасына қосылып, уақытша жаттықтырушылыққа кірісті. Крикеттен қатар кеткеннен кейін телекомментатор болып жұмыс істеді. Куллинан Үндістан крикет лигасының «Колката Тайгерз» командасының бапкері болып тағайындалды. Ол сонымен қатар Йоханнесбургте жаттықтыру орталығын басқарады. 2020 жылдың желтоқсан айында «MS Dhoni CSS High Performance Centre» орталығын ашып, жоғары өнімділік орталығының жаттықтыру директоры болып тағайындалды. 2021 жылы Сингапурлық Koach Hub SportsTech платформасымен серіктестікке қол қойды. Ол және Морне ван Уик 2021 жылы Кашмир премьер-лигасының алғашқы маусымында шетелдік комментаторлар ретінде шақырылды.
Құрметтер
Ол 1989, 1996 және 1999 жылдары үш рет Оңтүстік Африка крикетінің жылдық үздік ойыншысы деп танылды.
Даулар
Карьерасының соңына қарай ол Оңтүстік Африка крикет басшылығымен қарым-қатынасын үзді, себебі ол құрамаға қара терілі ойыншыларды іріктеуді сұраққа тартып, квота жүйесін сынады. Оңтүстік Африканың бұрынғы крикетшісі Гершель Гиббс жазған автобиографиясында Гиббс Куллинанның 2001 жылы Батыс Индияға жасаған туры кезінде Роджер Телемах, Андре Нель, Гиббс, Джастин Кемп және Пол Адамс командаластарын марихуана шеккені үшін жариялағанын айтты. Ойыншылар Батыс Индияға қарсы жеңіске жеткеннен кейін мерекелік тойларда шеккен көрінеді. Алайда, Куллинан өзі мәселені түсіндіріп, бұрынғы командаласы Гиббстің айыптауларын жоққа шығарды. 2004 жылы ол SuperSport Shield сериясының матчында төрешілердің шешімдерін үнемі сұраққа тартып, кінәлі деп танылды. 2005 жылы "Титан" және "Арыстандар" командалары арасындағы ішкі матч алдында HD Аккерманмен қатысты жанжалға түсіп, нәтижесінде бір матчтан шеттетілді. 2008 жылы ICL лигасымен байланысы болғандықтан SuperSport телеарнасының комментаторлар тобынан шығарылды. 2013 жылдың қарашасында Куллинан Azrapix Investments CC компаниясына R19300 төлемегені үшін мүлігі тәркіленді. 2017 жылы ол 2008 жылы ажырасқан бірінші әйелі Вирджиниядан туған екі ұлын асырауға жәрдемдемегені үшін сотталды. Рандбург магистрат соты Куллинанды келесі екі жыл ішінде барлық қарызын төлеуге міндеттеді. Оған бір жыл түрмеге жабу немесе R3000 өтемақы төлеу мүмкіндігі берілді.